Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 15 marca 2011 r. Wojewoda Pomorski wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego powstałego pomiędzy Wojewodą Pomorskim a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Gdańsku w sprawie rozpatrzenia wniosku Starosty W. o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w W. z dnia [...] lipca 1997 r. Nr [...] w sprawie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości w S., gmina C. w części dotyczącej przeznaczenia działek nr [...] i nr [...] pod drogi gminne.
W uzasadnieniu wniosku przedstawiono stan faktyczny sprawy i wskazano, że organy administracji, którymi byli kierownicy urzędów rejonowych, do właściwości których przed dniem 1 stycznia 1998 r. należały sprawy podziałów nieruchomości, zostały zlikwidowane, a sprawy, które niegdyś należały do właściwości tych organów, należą obecnie do organów gmin, dlatego zgodnie z art. 1 ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych, organem wyższego stopnia w stosunku do obecnie nieistniejącego organu, który wydał decyzję zatwierdzającą podział nieruchomości, a zarazem zgodnie z art. 157 §1 kpa właściwym do orzekania w kwestii nieważności tej decyzji jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze.
W odpowiedzi na wniosek Wojewody Pomorskiego Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w piśmie z dnia 31 marca 2011 r. wniosło o jego nieuwzględnienie i stwierdziło, że właściwość rzeczową organu administracyjnego do stwierdzenia nieważności decyzji należy oceniać według przepisów prawa materialnego obowiązujących w dacie wydania tej decyzji, co znalazło potwierdzenie w orzecznictwie sądowym. W przypadku zmiany w strukturze administracji publicznej ustala się organ, na który przeszła właściwość z przekształconego organu (organów), a następnie na podstawie art. 17 kpa określa się organ wyższego stopnia. W niniejszej sprawie prowadzi to do wniosku, że właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej jest Wojewoda Pomorski jako organ wyższego stopnia w stosunku do Kierownika Urzędu Rejonowego w W. - organu, który wydał kwestionowaną decyzję. Właściwość ta nie uległa zmianie po wejściu w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, i postępowanie przed wojewodą nie stało się bezprzedmiotowe, gdyż przejęcie przez organy samorządowe spraw podziałowych dotyczy postępowań zwykłych nie zakończonych decyzją ostateczną przed dniem 1 stycznia 1998 r. (art. 233 tej ustawy) oraz postępowań wszczętych po dniu 1 stycznia 1998 r., lecz nie obejmuje pozostających w toku postępowań nadzorczych. Przepisy tej ustawy nie wprowadzają zaś żadnych zmian w zakresie właściwości organów działających w trybie nadzoru. W tym zakresie pozostaje zatem dotychczasowa właściwość organów, uregulowana przepisami kodeksu postępowania administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 4 w zw. z art. 15 §1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spór m.in. o właściwość między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, a organami administracji rządowej. W rozpatrywanej sprawie zaistniał negatywny spór kompetencyjny między Wojewodą Pomorskim – będącym organem administracji rządowej, a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Gdańsku, dlatego właściwym do rozstrzygnięcia tego sporu jest Naczelny Sąd Administracyjny.
Spór kompetencyjny powstał na tle rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej w dniu [...] lipca 1997 r. przez Kierownika Urzędu Rejonowego w W. w sprawie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości, dlatego – stosownie do art. 157 §1 kpa – organem nadzoru właściwym do oceny legalności tej decyzji jest organ wyższego stopnia wobec Kierownika Urzędu Rejonowego w W. Zgodnie bowiem z art. 157 §1 kpa właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ.
W myśl art. 10 ust. 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, organem właściwym do wydania decyzji o zatwierdzeniu podziału nieruchomości – jak w niniejszej sprawie – był rejonowy organ administracji rządowej. Z dniem 1 stycznia 1998 r. weszła w życie ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, którą zmieniono właściwość organu do wydania decyzji o zatwierdzeniu podziału nieruchomości – wydanie takiej decyzji przypisane zostało do właściwości wójtów, burmistrzów i prezydentów miast, jako organów wykonawczych gminy. Natomiast organem wyższego stopnia w tego rodzaju sprawach do dnia 1 stycznia 1999 r. pozostawał wojewoda. W dniu 1 stycznia 1999 r. zmieniła się jednak w tej kategorii spraw właściwość organów wyższego stopnia w rozumieniu kodeksu postępowania administracyjnego, którymi w indywidualnych sprawach administracyjnych należących do właściwości jednostek samorządu terytorialnego - w myśl art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. Nr 122, poz. 593, ze zm.) - w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 grudnia 1998 r. o zmianie ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych – stały się samorządowe kolegia odwoławcze, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej.
Ustalenia właściwego organu wyższego stopnia w przypadku zmiany w podziale kompetencji takich organów dokonuje się według nowego stanu prawnego, ponieważ organem właściwym w takim przypadku jest organ nadzoru mający obecnie prowadzić postępowanie nadzorcze. Skoro więc z dniem 1 stycznia 1999 r. zlikwidowane zostały rejonowe organy administracji rządowej – na mocy ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872) – i jednocześnie z tym dniem organem właściwym do wydania decyzji o zatwierdzeniu podziału nieruchomości stał się organ wykonawczy gminy, zaś organem wyższego stopnia – z mocy art. 17 pkt 1 kpa – wobec organu wykonawczego gminy jest samorządowe kolegium odwoławcze, to oznacza, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w W. z dnia [...] lipca 1997 r. jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, a nie Wojewoda Pomorski. Obecnie, organem wyższego stopnia w sprawach podziału nieruchomości nie jest bowiem wojewoda, lecz samorządowe kolegium odwoławcze, dlatego do właściwości tego organu należy ocena legalności decyzji w sprawie zatwierdzenia podziału nieruchomości, jeżeli ostateczną decyzją w tej sprawie stała się decyzja wydana w przeszłości przez organ pierwszej instancji – jak w niniejszej sprawie.
W związku z powyższym, na podstawie art. 15 §2 ustawy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.