Postanowienie NSA z 21 czerwca 2013 r., I OW 47/13

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 21 czerwca 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta i Gminy K. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy K. a Prezydentem Miasta K. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania

Sprawa

sprawy dotyczącej skierowania do domu pomocy społecznej J. C. postanawia: wskazać Burmistrza Miasta i Gminy K. jako organ właściwy do rozpoznania sprawy.

Skład

sędzia NSA Anna Lech przewodniczący
sędzia NSA Wiesław Morys przewodniczący
sędzia del. WSA Iwona Kosińska przewodniczący, sprawozdawca
starszy asystent sędziego Małgorzata Penda protokolant

Uzasadnienie

Ośrodek Pomocy Społecznej w K. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między nim a Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej w K. w sprawie dotyczącej skierowania J. C. do domu pomocy społecznej.

Wnioskodawca w uzasadnieniu swego wniosku wskazał, że J. C. do czasu nagłego pogorszenia stanu zdrowia, wymagającego natychmiastowej interwencji jej syna zapewniającego jej pomoc, zamieszkiwała w swoim mieszkaniu własnościowym w K. J. C. była zameldowana w K., tam otrzymywała swoje świadczenie emerytalne, tam korzystała ze służby zdrowia i do czasu pogorszenia stanu zdrowia tam było scentralizowane jej życie. J. C. wymaga całodobowej opieki i pielęgnacji, a takiej opieki na stałe syn R. C. nie był w stanie zapewnić matce w mieszkaniu o pow. 65,5 m2 (3 pokoje z kuchnią), które zamieszkuje 6 osób, w tym 4 dzieci w wieku szkolnym. W tej sytuacji niezbędne było umieszczenie J. C. w domu pomocy społecznej. Zdaniem organu czasowy pobyt J. C. u syna, który w sytuacji krytycznego pogorszenia zdrowia matki udzielał jej niezbędnej pomocy doraźnej, nie można uznawać za świadomy zamiar zamieszkania na stałe w gminie K. Obecnie J. C. przebywa w prywatnym Domu [...], za który ponosi koszty w wysokości 3 300 zł, przeznaczając na ten cel świadczenie emerytalne oraz wcześniejsze oszczędności. Syn zamierza wynająć mieszkanie matki w Katowicach, aby mieć środki finansowe na dalsze opłaty za jej pobyt w domu Spokojnej Starości w B. gmina P. Biorąc pod uwagę powyższe fakty, w oparciu o zebraną dokumentację oraz przepisy prawa Ośrodek Pomocy Społecznej w K. stoi na stanowisku, że Ośrodkiem Pomocy Społecznej właściwym do wydania decyzji jest, zgodnie z treścią art. 59 ust. 1 w związku z art. 101 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w K. W odpowiedzi na wniosek Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w K. wniósł o wskazanie Ośrodka Pomocy Społecznej w K. jako właściwego do wydania decyzji kierującej J. C. do Domu Pomocy Społecznej. Organ wyjaśnił, że w dniu 19 lipca 2012 r. J. C. została przyjęta do [...] Sp. z o.o. w K. Po wyjściu z [...] zamieszkała u syna w K. J. C. wskazała, że chce zostać umieszczona w domu pomocy społecznej w G. - 13 km od miejsca zamieszkania syna. Złożyła wniosek o umieszczenie w domu pomocy społecznej w miejscowości G. do Ośrodka Pomocy Społecznej w K. Od końca października przebywa w Domu Pomocy Społecznej – [...] B. koło K. na podstawie umowy cywilnoprawnej i nie wyraża zamiaru powrotu do K. W ocenie organu na zamiar stałego pobytu poza gminą K. wskazuje również chęć i zamiar wynajęcia dotychczasowego mieszkania w K. Podane argumenty czynią z miejscowości K. miejsce zamieszkania J. C. w rozumieniu art. 25 k.c. W ocenie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że miejscem zamieszkania J. C. jest miejscowość K. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270, ze zm.) sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawy te rozpoznaje Naczelny Sąd Administracyjny, a do ich rozstrzygnięcia stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym.

Przedmiotowy negatywny spór o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy K. a Prezydentem Miasta K. powstał w sprawie administracyjnej dotyczącej rozpatrzenia wniosku o skierowanie J. C. do Domu Pomocy Społecznej.

Właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustawa w art. 101 ust. 3 przewiduje, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie oraz w sprawach niecierpiących zwłoki, właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. Nie dotyczy to jednak spraw, jak w tym przypadku, związanych ze skierowaniem do domu pomocy społecznej. Oznacza to, że w sprawie dotyczącej skierowania do domu pomocy społecznej właściwą do jej rozstrzygnięcia będzie zawsze gmina miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 w związku z art. 101 ust. 1 powołanej ustawy). Ponieważ przepisy ustawy o pomocy społecznej nie zawierają definicji pojęcia "miejsce zamieszkania" dlatego też, wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, uwzględnić należy regulację zawartą w przepisach ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny. Zgodnie z art. 25 tego kodeksu miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W orzecznictwie utrwalony jest przy tym pogląd, że na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy, które muszą występować łącznie, a mianowicie przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości oraz wola, zamiar stałego tam pobytu. Miejscem stałego pobytu osoby fizycznej mającej zdolność do czynności prawnych jest więc to, w którym koncentrują się czynności życiowe danej osoby, bez względu na adres zameldowania (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2009 r. sygn. akt I OW 85/09, pub. Centralna Baza Orzeczeń i Informacji o Sprawach pod internetowym adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Odnosząc ten stan prawny do okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy, zauważyć należy, że J. C. z uwagi na wiek i stan zdrowia bezspornie wymaga pomocy i stałej opieki innych osób. Takiej pieczy nie może mieć zapewnionej w dotychczasowym miejscu zamieszkania, czyli w K. Dlatego też na skutek choroby została ona przeniesiona do miejscowości K. W mieście tym bowiem mieszka jej syn, który taką opiekę próbował jej zapewnić. W K. J. C. zamieszkuje od prawie roku i tutaj koncentruje się obecnie jej aktywność życiowa. Nie deklaruje ona chęci powrotu do miejsca swego zameldowania. Brak takiego zamiaru dodatkowo potwierdza też fakt deklaracji wynajęcia mieszkania w K. oraz oświadczenie wnioskodawczyni zawarte w piśmie z dnia 29 listopada 2011 r., z którego wynika, że nie wyraża zamiaru powrotu do K., lecz wyraża zamiar pozostania na terenie gminy K., tak by być w niewielkiej odległości od syna. Również fakt złożenia przedmiotowego wniosku do Ośrodka Pomocy Społecznej w K. wskazuje, że jej wolą jest uzyskanie miejsca w domu pomocy społecznej na terenie gminy K., w pobliżu miejsca zamieszkania jej syna.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczności te gminę K. czynią miejscem zamieszkania wnioskodawczyni w rozumieniu art. 25 k.c. Konsekwencją tego stanowiska będzie to, że Burmistrza Miasta i Gminy K. uznać należy, w świetle powołanych przepisów ustawy o pomocy społecznej, za organ właściwy do rozpatrzenia wniosku J. C. o wydanie decyzji dotyczącej skierowania wnioskodawczyni do domu pomocy społecznej.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.