Uzasadnienie
Wnioskiem z 10 marca 2021 r. Wójt Gminy R. wystąpił o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy wnioskującym a Burmistrzem Miasta O. w sprawie dotyczącej wskazania organu właściwego do rozpatrzenia sprawy zasiłku pielęgnacyjnego dla M. L. w okresie od 1 czerwca 2020 r. do 30 września 2020 r. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że 16 listopada 2020 r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. wpłynął wniosek M. L. o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, przekazany przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w K. W zawiadomieniu MOPR z dnia 5 listopada 2020 r. wskazano, że M. L. zwrócił się z prośbą o przesłanie całej dokumentacji do Gminy R. Wójt Gminy R., w oparciu o dostępną dokumentację na dzień 16 listopada 2020 r. - tj. wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z dnia 28 października 2020 r. oraz orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w O. z dnia [...] lipca 2020 r., decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. przyznał M. L. zasiłek pielęgnacyjny na okres od 1 października 2020 r. do 31 lipca 2022 r.
W dniu 8 grudnia 2020 r. do GOPS w R. wpłynął wniosek M. L. o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, przekazany przez MOPS w O. wraz z całą dokumentacją (nie wydano decyzji administracyjnej w sprawie). W zawiadomieniu z 3 grudnia 2020 r. Burmistrz Miasta O. wskazał, że 30 listopada 2020 r. M. L. zgłosił się do MOPS i poinformował, że od października 2020 r. nie jest mieszkańcem miasta O. i prosi o przekazanie akt do GOPS w R..
W dniu 26 stycznia 2021 r. do GOPS w R. zgłosił się M. L. dostarczając orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...]. Zainteresowany poinformował tutejszy organ, że zasiłek pielęgnacyjny przyznany na podstawie wcześniejszego orzeczenia wypłacany miał w O. do 31 maja 2020 r. W związku z powyższym od 1 czerwca 2020 r. do 30 września 2020 r. nie pobierał świadczenia w żadnym organie.
Wójt Gminy R., mając na względzie treść art. 3 pkt 11 u.ś.r. oraz fakt, że zainteresowany od października 2020 r. nie jest mieszkańcem O. - zamieszkuje w Gminie R., wniósł o rozstrzygnięcie, który organ jest właściwy do wypłaty przedmiotowego zasiłku we wskazanym okresie.
W odpowiedzi na wniosek Burmistrz Miasta O. poinformował, że decyzją z [...] czerwca 2019 r. przyznał M. L. zasiłek pielęgnacyjny od 1 maja 2019 r. do 31 maja 2020 r., w oparciu o orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z [...] maja 2019 r. W oparciu o art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 3 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywoływanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020, poz. 374 ze zm.), w dniu 23 czerwca 2020 r. do M. L. wystosowano pismo, w którym tut. Ośrodek zwrócił się o potwierdzenie w formie pisemnej, czy jest zainteresowany wydłużeniem okresu przyznania zasiłku pielęgnacyjnego na podstawie orzeczenia z dnia [...] maja 2019 r. W dniu 17 lipca 2020 r. wpłynęło oświadczenie zainteresowanego, w którym wyraził wolę dalszego otrzymywania zasiłku pielęgnacyjnego na podstawie orzeczenia znajdującego się w aktach MOPS O..
Po weryfikacji w Elektronicznym Krajowym Systemie Monitoringu Orzekania o Niepełnosprawności, uzyskano informację o nowym orzeczeniu o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności M. L. wydanym [...] lipca 2020 r. W związku z powyższym do zainteresowanego zostało wystosowane pismo z informacją, że ze względu na wydanie nowego orzeczenia należy złożyć wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego i załączyć do niego prawomocne orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. W dniu 25 sierpnia 2020 r. wpłynął wniosek zainteresowanego o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego wraz z załączonym orzeczeniem z [...] lipca 2020 r. Do zainteresowanego wystosowano wezwanie do uzupełnienia wniosku oraz jego podpisania.
Jednocześnie, w związku z uzyskaniem informacji, że od orzeczenia z 24 lipca 2020 r. zainteresowany złożył odwołanie, postanowieniem z 14 września 2020 r. tut. Ośrodek zawiesił postępowanie w sprawie ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego na rzecz M. L. do czasu prawomocnego zakończenia postępowania orzeczniczego. W dniu 27 listopada 2020 r., do tut. Ośrodka zgłosił się zainteresowany w związku z wydaniem nowego orzeczenia przez Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] (strona nie miała go przy sobie) i wniósł o podjęcie zawieszonego postępowania.
Jednocześnie zainteresowany oświadczył, że od października 2020 r. nie jest mieszkańcem miasta O. i zwrócił się o przekazanie swoich akt do GOPS R., wskazując aktualny adres zamieszkania – B., ul. L. Postanowieniem z 27 listopada 2020 r. podjęto zawieszone postępowanie i zgodnie z oświadczeniem zainteresowanego, zawiadomieniem z 3 grudnia 2020 r., na podstawie art. 65 § 1 K.p.a., przekazano akta sprawy do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R..
Burmistrz Miasta O. wskazał, że nie był już organem właściwym do wydania decyzji administracyjnej przyznającej zainteresowanemu zasiłek pielęgnacyjny. Orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności zostało wydane [...] października 2020 r., a wniosek o jego wydanie został złożony w Powiatowym Zespole do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w O. 5 marca 2020 r. Zdaniem Burmistrza, w świetle art. 24 ust. 2a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz 111 ze zm., dalej: u.ś.r.), organ właściwy, którym od października 2020 r. jest Wójt Gminy R., w oparciu o orzeczenie z [...] października 2020 r. był zobowiązany przyznać i wypłacić zasiłek pielęgnacyjny zainteresowanemu poczynając od miesiąca czerwca 2020 r., ponieważ wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności został złożony prze stronę w marcu 2020 r., natomiast świadczenia za okres od marca do maja 2020 r. zostały wypłacone przez MOPS O. w oparciu o orzeczenie z [...] maja 2019 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej jako "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór o właściwość ma miejsce wtedy, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji publicznej zachodzi w odniesieniu do rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy, którą zajmują się dwa organy administracji publicznej (spór pozytywny) lub której organy administracji publicznej odmawiają przyjęcia do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, powołując się na brak podstaw do ustalenia swej właściwości (spór negatywny). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).
Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w tej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość między Wójtem Gminy R. a Burmistrzem Miasta O. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania sprawy dotyczącej zasiłku pielęgnacyjnego dla M. L. w okresie od 1 czerwca 2020 r. do 30 września 2020 r.
Na wstępie wskazać należy, że kwestie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego reguluje art. 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm., dalej "u.ś.r."). Ponieważ przepis ten nie określa organu właściwego w tych sprawach, dla jego określenia należy odnieść się do art. 3 pkt 11 u.ś.r. Zgodnie z tym przepisem, ilekroć w ustawie jest mowa o organie właściwym - oznacza to wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie rodzinne lub otrzymującej świadczenie rodzinne. Zgodnie natomiast z art. 2 pkt 2 u.ś.r., zasiłek pielęgnacyjny jest jednym z rodzajów świadczenia rodzinnego. Podnieść również należy, że wedle art. 20 ust. 1 u.ś.r. zadania w zakresie świadczeń rodzinnych są realizowane przez organ właściwy jako zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej.
Bez wątpienia pozostające w sporze organy mają siedziby w różnych województwach: Miasto O. leży w województwie [...], a Gmina R. – w [...]. Mając zatem na uwadze, że jednostki samorządu terytorialnego, których organy pozostają w sporze wchodzą w skład różnych województw, oraz że sprawa, której dotyczy przedmiotowy spór, należy do zadań gminy z zakresu administracji rządowej, stwierdzić należy, że właściwym do rozstrzygnięcia sporu jest – zgodnie z treścią art. 22 § 1 pkt 4 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) – minister właściwy do spraw administracji publicznej. Obecnie organem właściwym do spraw administracji publicznej jest, na podstawie art. 6 ustawy z 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz. U. z 2021 r., poz. 1893 ze zm.), Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji.
Z tych powodów, w świetle przytoczonych wyżej przepisów prawa, Naczelny Sąd Administracyjny nie jest właściwy do rozstrzygnięcia niniejszego sporu.
W związku z powyższym wniosek Wójta Gminy R. skierowany do Naczelnego Sądu Administracyjnego jako niedopuszczalny podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 15 § 2 i art. 64 § 3 P.p.s.a.
Zgodnie z art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Sąd z urzędu zwraca wnioskodawcy cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy. Skoro w niniejszej sprawie wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość podlegał odrzuceniu, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 w zw. z art. 15 § 2 i art. 64 § 3 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 2 sentencji.