Postanowienie NSA z 29 czerwca 2010 r., I OW 48/10

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 29 czerwca 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej

Sprawa

z wniosku Burmistrza Gminy i Miasta W. - Miejsko Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Gminy i Miasta W. - Miejsko Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. a Prezydentem Miasta S. – Miejskim Ośrodkiem Pomocy Rodzinie w S. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku M. K. w sprawie umieszczenia w domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Burmistrza Gminy i Miasta W. jako organ właściwy do rozpoznania przedmiotowego wniosku

Skład

sędzia NSA Małgorzata Borowiec przewodniczący, sprawozdawca
sędzia NSA Jan Paweł Tarno
sędzia del. NSA Jerzy Stankowski
Andrzej Bienkowski protokolant

Uzasadnienie

Burmistrz Gminy i Miasta W. reprezentowany przez Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość z Prezydentem Miasta Sz. reprezentowanym przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Sz. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku M.K. o umieszczenie w domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu wniosku podał, że M. K. w dniu [...] czerwca 2009 r. złożył w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie w Sz. wniosek o umieszczenie go w domu pomocy społecznej ze względu na wiek i stan zdrowia.

Prezydent Miasta Sz. reprezentowany przez Kierownika Działu Instytucji Pomocy Społecznej w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie w Sz., postanowieniem z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...], przekazał dokumenty M. K. do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W., stwierdzając, iż MOPR w Sz. nie jest właściwy do rozpoznania sprawy, gdyż wyżej wymieniony jest osobą bezdomną a ostatnim miejscem jego zameldowania na pobyt stały jest miejscowość W. W ocenie Burmistrza Gminy i Miasta W. reprezentowanego przez Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W., Ośrodek ten nie jest właściwy do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy. Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej właściwość miejscową gminy do rozpatrzenia sprawy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Miejscem zamieszkania M. K. z całą pewnością nie jest gmina W., gdyż fakt kilkudniowego zameldowania (od 30 lipca 2007 r. do 6 sierpnia 2007 r.) nie może być podstawą do przyjęcia takiego stanowiska. Z akt sprawy wynika, że przez całe życie mieszka on i był zameldowany w Sz. przy ul. Łososiowej 4 i z tym miastem jest związany więzami osobistymi, rodzinnymi czy zawodowymi, a także z ZUS Sz. pobiera świadczenie emerytalne.

Prezydent Miasta Sz. reprezentowany przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Sz. w odpowiedzi na wniosek wniósł o wskazanie Burmistrza Gminy i Miasta W. reprezentowanego przez Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. jako organu właściwego dla rozpoznania wniosku M.K. o umieszczenie w domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu odpowiedzi na wniosek podał, że na podstawie dokumentacji zgromadzonej w sprawie ustalono, wbrew twierdzeniu MGOPS w W., że wnioskujący o umieszenie w placówce pomocy społecznej M.K. nie posiada miejsca zamieszkania w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej, jest osobą bezdomną i w związku powyższym dla potrzeb określenia właściwej miejscowo gminy nie znajduje zastosowania przepis art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, lecz szczególna regulacja wyrażona w ust. 2 przytoczonego przepisu. Wynika to w szczególności z treści oświadczenia złożonego przez wnioskodawcę w dniu 24 czerwca 2009 r. Okoliczność ta została następnie potwierdzona w ramach przeprowadzonego postępowania i utrwalona w kwestionariuszu wywiadu środowiskowego oraz sprawozdaniu pracownika socjalnego.

Stosownie do treści art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Zgodnie z informacją z dnia 9 lipca 2009 r. udzieloną przez Urząd Gminy i Miasta W. z danych zgromadzonych w ewidencji ludności, zbioru PESEL oraz ewidencji wydanych i unieważnionych dowodów osobistych - ostatnim adresem zameldowania M.K. na pobyt stały jest gmina W., ul. Tadeusza Kościuszki 18/III lokal 13.

W ocenie MOPR w Sz., wobec literalnego brzmienia przepisu art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej fakt okresu zameldowania, na który powołuje się organ wnioskujący nie ma żadnej doniosłości prawnej i jest czynnikiem obojętnym z punktu widzenia określania właściwości miejscowej gminy dla rozpoznania sprawy o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej dla osoby bezdomnej. Jeżeli zatem M. K.jest osobą bezdomną, to o właściwości miejscowej gminy przesądza nie miejsce zamieszkania osoby lecz jej ostatnie miejsce zameldowania -tym zaś jest Gmina W. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej P.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej, a także spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej.

W przedmiotowej sprawie ubiegający się o umieszczenie w domu pomocy społecznej w chwili składania wniosku zamieszkiwał w Sz. w Hotelu Robotniczym "M." a od dnia 25 czerwca 2009 r. w Prywatnym Domu Emeryta i Rencisty "A." w O. w woj. dolnośląskim. Stwierdzić zatem należy, że M.K., któremu udostępniono miejsce w Hotelu Robotniczym pozostawał osobą bezdomną. A zatem błędne jest wnioskowanie o możliwości zastosowania do określenia właściwości miejscowej organów w tej sprawie art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.

Spór w rozpoznawanej sprawie ma charakter sporu negatywnego i dotyczy ustalenia organu właściwego do rozpoznania wniosku M. K. o umieszczenie w domu pomocy społecznej.

Na wstępie należy wyjaśnić, iż umieszczenie osoby w takim domu jest formą pomocy społecznej przewidzianą w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728) i w tej ustawie należy szukać wskazań do ustalenia organu właściwego do załatwienia tej sprawy. Zgodnie z art. 59 ust. 2 ww. ustawy decyzję o umieszczeniu w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy prowadzącej dom pomocy społecznej lub starosta powiatu prowadzącego dom pomocy społecznej, a w przypadku regionalnych domów pomocy społecznej decyzję wydaje marszałek województwa, z zastrzeżeniem ust. 5.

Zasady określenia właściwości miejscowej gminy uregulowane zostały w art. 101 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Od zasady tej przewidziano wyjątek w odniesieniu do osób bezdomnych. W myśl art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej w stosunku do tych osób właściwą miejscowo jest gmina ostatniego ich zameldowania na pobyt stały.

Na użytek ustawy o pomocy społecznej ustawodawca zdefiniował pojęcie osoby bezdomnej wskazując w art. 6 pkt 8 tej ustawy, że jest to osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także niezamieszkała w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Przepis powyższy przewiduje dwa odrębne stany faktyczne pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania, drugi natomiast odnosi się do sytuacji, kiedy osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym posiada stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować kumulatywnie.

Zgodnie z regulacją art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego - tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm., do której odsyła art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, pod pojęciem lokal mieszkalny rozumieć należy lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych. Z zakresu tego pojęcia ustawodawca wyłączył pomieszczenia przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych.

Użycie w przepisie zwrotu "w szczególności" wskazuje na jedynie przykładowy charakter wyliczenia. Wszystkie zatem pomieszczenia przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, nawet te, które w ustawie nie zostały wprost wymienione, lokali mieszkalnych w rozumieniu powołanej ustawy nie stanowią.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w tym przypadku właściwość miejscową gminy należało ustalić na podstawie art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, tj. według ostatniego miejsca zameldowania osoby ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej, która była miejscowość W. Autor odpowiedzi na wniosek trafnie wskazał, iż bez znaczenia w tej sprawie jest czasokres zameldowania M. K. w tej miejscowości.

Z tych względów, na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w postanowieniu.