Postanowienie NSA z 6 maja 2014 r., I OW 5/14

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 6 maja 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy Telatyn o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Telatyn a Wójtem Gminy Hyżne w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania

Sprawa

sprawy dotyczącej odpłatności za pobyt S. P. w Całodobowym Domu Opiekuńczo-Leczniczym przy Stacji Dializ w L. postanawia wskazać Wójta Gminy Hyżne jako organ właściwy do rozpoznania sprawy dotyczącej odpłatności za pobyt S. P. w Całodobowym Domu Opiekuńczo-Leczniczym przy Stacji Dializ w L.

Skład

sędzia NSA Maciej Dybowski przewodniczący
sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak przewodniczący, sprawozdawca
sędzia del. NSA Tomasz Zbrojewski przewodniczący
asystent sędziego Anna Dziosa-Płudowska protokolant

Uzasadnienie

Wnioskiem z dnia 10 stycznia 2014 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Telatynie, działając z upoważnienia Wójta Gminy Telatyn, wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Telatyn a Wójtem Gminy Hyżne w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania sprawy dotyczącej odpłatności za pobyt S. P. w Całodobowym Domu Opiekuńczo – Leczniczym przy Stacji Dializ w L. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że pismem z dnia 23 października 2013 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Hyżnem, mając na uwadze ostatnie miejsce zameldowania S. P. na pobyt stały, zwrócił się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Telatynie o poniesienie kosztów związanych z jego pobytem we wskazanej wyżej placówce.

W trakcie prowadzonych wyjaśnień GOPS Telatyn ustalił, iż S. P. był faktycznie zameldowany na terenie gminy Telatyn w miejscowości P. przez okres 1 miesiąca, tj. od dnia 16 października 1984 r. do dnia 16 listopada 1984 r. Natomiast na terenie gminy Hyżne przebywa on nieprzerwanie od dnia 12 stycznia 1999 r. do momentu skierowania go przez GOPS Hyżne do Całodobowego Domu Opiekuńczo – Leczniczego. W okresie pobytu pod adresem [...] S. P. dokonywał meldunków czasowych w różnych odstępach czasu, co potwierdzają stosowne dokumenty wydane przez Urząd Gminy w Telatynie. Tam skoncentrował również swoją aktywność życiową, załatwiał bieżące sprawy, korzystał z pomocy Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, był zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w Rzeszowie. W ocenie organu powyższe fakty wskazują, iż S. P. nie jest osobą bezdomną, a tym samym nie ma zastosowania art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.

Wnioskodawca uznając, iż w świetle przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.) organem, który powinien ponieść koszty związane z pobytem S. P. w Całodobowym Domu Opiekuńczo – Leczniczym jest Wójt Gminy Hyżne, w dniu [...] października 2013 r. skierował wniosek o rozpatrzenie sporu kompetencyjnego do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. Pismem z dnia [...] grudnia 2013 r. SKO uznało, iż nie jest organem właściwym do rozstrzygnięcia sporu o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego w różnych województwach.

Wójt Gminy Hyżne, reprezentowany przez Kierownika GOPS w Hyżnem, w odpowiedzi na wniosek stwierdził, że z zaświadczenia o wymeldowaniu z dnia [...] października 2013 r. wydanego przez Urząd Gminy w Hyżnem wynika, iż S. P. był zameldowany na terenie gminy Hyżne na pobyt czasowy od dnia 20 marca 2008 r. do dnia 20 marca 2011 r., natomiast od 15 marca 1984 r. jest zameldowany na pobyt stały w gminie Telatyn, która jest właściwa do ponoszenia odpłatności oraz wypłacania zasiłku stałego za wyżej wymienionego ze względu na ostatnie stałe miejsce zameldowania na pobyt stały (art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej). Podkreślono, że w chwili obecnej nie ma możliwości zameldowania S. P. pod adresem [...] na pobyt stały ani czasowy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Stosownie do treści art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej P.p.s.a.) z zastrzeżeniem art. 22 § 1 k.p.a., sądy administracyjne rozpoznają spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość lub spór kompetencyjny, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a. należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie (spór pozytywny) lub też każdy z organów uważa się za niewłaściwy (spór negatywny).

Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a. w zw. z art. 4 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, jest właściwy do rozstrzygania sporów o właściwość oraz sporów kompetencyjnych.

Spory o właściwość między organami administracji publicznej powstają w związku z odmienną oceną zakresu właściwości tych organów określonej w przepisach prawa. Jako spór o właściwość można określić obiektywnie istniejącą sytuację prawną, w której zachodzi rozbieżność poglądów między organami administracji publicznej co do zakresu ich działania, w tym przede wszystkim, co do upoważnienia do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia tej samej sprawy administracyjnej (por. Prawo w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz, pod red. T. Wosia, LexisNexis Warszawa, s. 94). Chodzi tu więc nie o każdą sprawę, którą upoważniony jest załatwić organ administracji publicznej, ale o indywidualną sprawę należącą do jego właściwości, a nie tylko rozstrzyganą przez organ administracji publicznej, ale też w postępowaniu uregulowanym procedurą administracyjną.

Przedmiotowy spór, jaki zaistniał pomiędzy Wójtem Gminy Telatyn a Wójtem Gminy Hyżne jest sporem negatywnym i dotyczy wskazania organu właściwego do rozpoznania sprawy dotyczącej odpłatności za pobyt S. P. w Całodobowym Domu Opiekuńczo – Leczniczym przy Stacji Dializ w L. Rozpoznając wniosek Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że przepisami określającymi właściwość miejscową gmin w sprawach z zakresu pomocy społecznej są przepisy art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm., dalej u.p.s.). W myśl art. 101 ust. 1 tej ustawy właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. W przypadku osoby bezdomnej, właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (art. 101 ust. 2 u.p.s.). Jeżeli chodzi o pojęcie "miejsce zamieszkania", to ponieważ ustawa o pomocy społecznej nie zawiera własnej definicji to stosując wykładnię systemową, należy posłużyć się definicją zamieszczoną w art. 25 Kodeksu cywilnego. Stanowi on, iż miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.

W orzecznictwie sądowym dotyczącym tego zagadnienia utrwalił się pogląd, że zamieszkanie jest prawną kwalifikacją określonego stosunku danej osoby do miejsca, na którą składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości (corpus) oraz wola, zamiar stałego pobytu (animus). Oba te elementy muszą występować łącznie. Zatem przy ustalaniu zamiaru nie można poprzestawać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby, ponieważ sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości nie stanowi o zamieszkaniu, lecz musi być połączony z przebywaniem w danej miejscowości, i to z takim przebywaniem, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów (por. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2009 r., sygn. akt II FSK 896/08; postanowienie NSA z dnia 10 lutego 2009 r., sygn. akt I OW 164/08; postanowienie NSA z dnia 2 września 2009 r., sygn. akt I OW 85/09, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Mając powyższe na uwadze przyjąć należy, iż w przypadku S. P. obie wymienione w tym przepisie przesłanki spełnia gmina Hyżne.

Z materiału dowodowego wynika, iż S. P. ostatni raz był zameldowany na pobyt stały w gminie Telatyn, [...], lecz spod tego adresu sam się wymeldował w dniu 16 listopada 1984 r. Natomiast na terenie gminy Hyżne, pod adresem [...], przebywał nieprzerwanie od dnia 12 stycznia 1999 r. do momentu skierowania go przez GOPS Hyżne do Całodobowego Domu Opiekuńczo – Leczniczego przy Stacji Dializ w L., tj. od dnia 8 października 2013 r.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczność zamieszkiwania przez okres prawie piętnastu lat w gminie Hyżne pod wymienionym wyżej adresem wskazuje, iż sam zainteresowany uznał Hyżne za ośrodek, w którym koncentrują się jego czynności życiowe, nie mając zamiaru zmiany tego miejsca pobytu. Powyższe skłania do przyjęcia, iż miejscem zamieszkiwania S. P. w rozumieniu art. 25 K.c. jest Hyżne, a organem właściwym w myśl art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej – Wójt Gminy Hyżne.

Wskazać nadto należy, że podniesiona w odpowiedzi na wniosek argumentacja dotycząca braku możliwości zamieszkiwania przez S. P. w lokalu mieszkalnym pod adresem [...] oraz ewentualność uznania go za osobą bezdomną, nie została w żaden sposób udokumentowana. W związku z czym powoływanie się przez Wójta Gminy Hyżne na art. 101 ust. 2 u.p.s. we wskazanym stanie faktycznym sprawy nie jest trafne.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.