Uzasadnienie
Prezydent Miasta Chorzowa wniósł na podstawie art. 22 § 1 pkt. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego - o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Prezydentem m.st. Warszawy - Ośrodkiem Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] m.st. Warszawa w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku M. Ś. o wydanie skierowania do domu pomocy społecznej.
W uzasadnieniu wniosku podano, że postanowieniem z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] m.st. Warszawa uznał się niewłaściwym w sprawie wniesionej przez M. Ś. przebywającego w Schronisku [...] przy ul. [...] w Warszawie dotyczącej skierowania do domu pomocy społecznej. OPS Dzielnicy [...] m.st. Warszawa argumentował, że schronisko [...] nie jest lokalem mieszkalnym w rozumieniu ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Powołując się również na art. 6 pkt 8, art. 59 ust 1 oraz art. 101 ust 2 ustawy o pomocy społecznej OPS Dzielnicy [...] m.st. Warszawa stwierdził, że M. Ś. jest osobą bezdomną, dla której decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej wydaje gmina właściwa miejscowo ze względu na ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały. Zatem właściwym organem do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy powinien być Ośrodek Pomocy Społecznej w Chorzowie.
Prezydent Miasta Chorzowa nie podzielając stanowiska Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] m.st. Warszawa wskazał, że właściwość miejscową gminy w postępowaniach z zakresu pomocy społecznej określa art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.), który w ust. 1 wprowadza generalną zasadę, iż właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Miejscem zamieszkania osoby jest zaś według art. 25 Kodeksu cywilnego miejscowość, a nie konkretny lokal mieszkalny. W tym przypadku traci znaczenie definicja lokalu mieszkalnego zawarta w ustawie z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Jednocześnie ust. 6 ww. art. 101 ustawy o pomocy społecznej przewiduje, że dla mieszkańca domu właściwa jest gmina, która skierowała go do domu pomocy społecznej. Gminą taką jest gmina Warszawa w związku z decyzją Starosty Powiatu Warszawskiego w Warszawie z dnia [...] lipca 1999 r. nr [...], kierującą M. Ś. do Domu Pomocy Społecznej w Chorzowie przy ulicy [...]. Wobec powyższego uznać należy za właściwą do rozpatrzenia wniosku i wydania decyzji administracyjnej dotyczącej skierowania M. Ś. do DPS jest gmina Warszawa.
M. Ś. został zameldowany w Chorzowie przy ulicy [...] w trakcie pobytu w Domu Pomocy Społecznej im. [...] (w okresie od [...] sierpnia 2001 r. do [...] października 2003 r.), wcześniej zamieszkiwał w Warszawie przy ul. [...]. Decyzja Starosty Powiatu Warszawskiego w Warszawie z dnia [...] lipca 1999 r. nr [...], kierująca M. Ś. do Domu Pomocy Społecznej w Chorzowie została uchylona przez Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w Chorzowie decyzją z dnia [...] września 2003 r. nr [...]. Decyzja ta stała się ostateczna w toku instancji. Następnie przez okres kolejnych 2 lat przebywał w Schronisku dla bezdomnych w S. Od dnia [...] listopada 2008 r. M. Ś. przebywa w Schronisku dla Chorych [...] w Warszawie.
Zdaniem Prezydenta Miasta Chorzowa rozstrzygnięcia wymaga wzajemna relacja pomiędzy zasadą generalną ujętą w art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, a wyjątkiem zawartym w ust. 6 tego przepisu.
W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego Ośrodek Pomocy Społecznej Dzielnica [...] podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w postanowieniu z dnia [...] grudnia 2008 r. i wniósł o wskazanie Prezydenta Miasta Chorzowa – OPS w Chorzowie jako organ właściwego w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga sprawy o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej.
Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Chorzowa a Prezydentem m.st. Warszawy, albowiem oba te organy uznają się za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku M. Ś. o wydanie skierowania do domu pomocy społecznej.
Umieszczenie osoby w takim domu jest formą pomocy społecznej przewidzianą w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728) i w tej ustawie należy szukać wskazań do ustalenia organu właściwego do załatwienia tej sprawy. Decyzję w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla osoby ubiegającej się o ten rodzaj świadczenia w dniu jej kierowania do tej placówki, jak stanowi art. 59 ust. 1 ww. ustawy.
Zasady określenia właściwości miejscowej gminy uregulowane zostały w art. 101 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu właściwość miejscową ustala się według ostatniego miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania", odwołać się więc należy do rozumienia tego zwrotu wynikającego z art. 25 Kodeksu cywilnego. Miejscem zamieszkania jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Pojęcie to zawiera w sobie dwa nierozerwalnie ze sobą związane elementy: zamiar stałego przebywania i przebywania osoby w danej miejscowości. Jak podkreśla się w orzecznictwie sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości nie stanowi jeszcze o zamieszkaniu, gdyż musi być połączony z przebywaniem w danej miejscowości i to z takim przebywaniem, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów (por. postanowienie NSA z dnia 11 października 2007 r. sygn. akt I OW 69/07 – Lex nr 399101).
Dla ustalenia zatem gminy właściwej, a tym samym ośrodka pomocy społecznej właściwego do rozpoznania wniosku M. Ś. o umieszczenie go w domu pomocy społecznej, koniecznym jest ustalenie miejsca zamieszkania zainteresowanego, co wynika z powyżej cytowanych przepisów.
Jak wynika z akt sprawy M. Ś. zameldowany był na pobyt stały w Domu Pomocy Społecznej w Chorzowie przy ul. [...], jednakże opuścił to miejsce w związku z uchyleniem decyzji Starosty Powiatu Warszawskiego z dnia [...] lipca 1999 r. kierującej go do tego ośrodka. W okresie od dnia [...] listopada 2008 r. do dnia [...] maja 2009 r. przebywał on w Schronisku dla Chorych [...] w Warszawie. Jest wdowcem, jedyną jego rodziną jest syn, który zamieszkuje na terenie Warszawy. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Warszawie przyznał M. Ś. rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i do samodzielnej egzystencji. Wskazać przy tym należy, że M. Ś. nie utrzymuje żadnych więzi z Chorzowem, gdzie przebywał jedynie na skutek skierowania do domu pomocy społecznej. W decyzji Starosty Powiatu Warszawskiego z dnia [...] lipca 1999 r. znajduje się adnotacja, że przed skierowaniem do domu pomocy społecznej mieszkał w Warszawie przy ul. [...]. W dacie złożenia aktualnego wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej (tj. w dniu [...] grudnia 2008 r.) M. Ś. przebywał w Warszawie, co wskazuje że to właśnie miasto traktuje on jako ośrodek swoich osobistych i majątkowych interesów.
Wyżej przedstawione okoliczności jednoznacznie wskazują na to, że miejscem zamieszkania M. Ś. w rozumieniu art. 25 Kodeksu cywilnego jest Warszawa, gdzie koncentruje się jego centrum życiowe, a zatem właściwym organem do rozpoznania wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej jest Prezydent m.st. Warszawy.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.