Uzasadnienie
Burmistrz Miasta C. pismem z dnia 11 grudnia 2012 r. wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku Białej o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim, a Prezydentem miasta K., w przedmiocie rozpoznania wniosku J. S. o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku Białej przekazało przedmiotowy wniosek do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który postanowieniem z dnia 4 lutego 2013 r., sygn. akt. IV SO/Gl 2/13, stwierdził swoją niewłaściwość i na podstawie art. 59 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej P.p.s.a., przekazał sprawę do rozpoznania Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu.
W uzasadnieniu wniosku Burmistrz Miasta C. podał, iż J. S. w dniu 30 sierpnia 2012 r. złożył wniosek o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej. Jak wynika z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego do dnia 11 listopada 2012 r. J. S. przebywał w Centrum Integracji "[...]" w K., następnie od 12 listopada 2012 r. wynajmuje pokój w K. Tym samym za nieprawidłowe uznał organ twierdzenia Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., iż Pan S. jest osobą bezdomną w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej. Aktualnie wymieniony nie jest nigdzie zameldowany. Ostatni stały meldunek J. S. miał w C. W 2009 r. został jednakże decyzją administracyjną wymeldowany. Burmistrz Miasta C. wskazał zatem, że aktualne centrum aktywności życiowej J. S. jest skoncentrowane w K., gdzie aktualnie mieszka, korzysta z opieki medycznej i figuruje w rejestrze osób bezrobotnych.
Odpowiadając na wniosek Prezydent Miasta K. postulował wskazanie Burmistrza C. jako organu właściwego w tej sprawie. W uzasadnieniu podał, iż uznano J. S. jako osobę zagrożoną bezdomnością, bowiem praktyka pracy z osobami bezdomnymi i zagrożonymi bezdomnością wskazuje, iż osoby te często wynajmują lokale bez długofalowej gwarancji pozostania w tych lokalach oraz bez możliwości zawarcia umowy wynajmu. Krótkotrwałe wynajęcie lokalu nie stanowi o uznaniu centrum życiowego danej osoby w miejscu jego położenia. J. S. nie zawarł umowy najmu lokalu, nie jest nigdzie zatrudniony. Osobiście nigdy nie oświadczył, że chce pozostać na terenie K. na dłuższy okres. Nie można zatem uznać K. jako jego centrum życiowego. Ponadto J. S. był zameldowany na pobyt stały w C., skąd został wymeldowany na podstawie decyzji administracyjnej w 2009 r. Zgodnie z art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.), w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Z przedstawionego stanu faktycznego wynika zatem, że właściwą miejscowo gminą w sprawie jest Miasto C. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z regulacją zawartą w art. 4 P.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne miedzy organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a., właściwym w tych sprawach jest Naczelny Sąd Administracyjny.
W niniejszej sprawie do rozstrzygnięcia przedstawiony został negatywny spór o właściwość (błędnie nazwany we wniosku sporem kompetencyjnym) pomiędzy Burmistrzem Miasta C., a Prezydentem Miasta K. dotyczący wniosku o przyznanie pomocy społecznej złożonego przez J. S. Rozpoznając go w pierwszej kolejności stwierdzić należy, że zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Przy czym ustawa nie definiuje pojęcia miejsca zamieszkania, przeto utrwalone orzecznictwo odwołuje się w tym zakresie do przepisów prawa cywilnego. Miejscem zamieszkania osoby fizycznej w myśl art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r.- Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz.63 ze zm.), jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym o miejscu zamieszkania decyduje czynnik zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Dla przyjęcia zamieszkiwania danej osoby w określonej miejscowości konieczne jest więc ustalenie występowania obu w/w przesłanek, przy czym przesłanki te muszą wystąpić łącznie. Przyjmuje się, że o zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej osoby fizycznej (p. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2009 r., sygn. akt I OW 164/08, opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W orzecznictwie podkreśla się, że miejscem stałego pobytu osoby fizycznej mającej zdolność do czynności prawnych jest miejsce, w którym koncentrują się czynności życiowe danej osoby, i to bez względu na adres jej zameldowania (p. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2009 r., sygn. akt I OW 85/09, publ. jw.). Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż na dzień składania przedmiotowego wniosku, czyli w dniu 30 sierpnia 2012 r., J. S. przebywał w Centrum Integracji "[...]" w K., po czym od 12 listopada 2012 r. wynajął pokój przy ul. [...], a następnie przy ul. [...] w K. Ponadto J. S. korzysta z opieki medycznej w NZOZ w K. oraz od 23 listopada 2012 r. zarejestrowany jest w Urzędzie Pracy w K. jako osoba bezrobotna. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wszystkie powołane powyżej okoliczności uprawniają do stwierdzenia, iż centrum życiowym J. S. jest K., a nie C. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowego sporu ma fakt aktualnego przebywania J. S. z zamiarem stałego pobytu. Miejsce pobytu jest bezsporne. Natomiast co do zamiaru stałego pobytu, stwierdzić należy, że wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli (nie jest czynnością prawną). Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 lutego 2009 r., sygn. akt I OW 164/08, publ. jw., wskazał, iż wystarczającym jest, aby zamiar taki wynikał z zachowania danej osoby polegającego na ześrodkowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości. Jednocześnie zauważyć należy, że bez znaczenia w sprawie jest kwestia meldunku, będąca kategorią prawa administracyjnego, lecz nie przesądzająca o miejscu zamieszkania w rozumieniu prawa cywilnego. Samo zameldowanie czy też wymeldowanie jest czynnością materialno-techniczną o charakterze deklaratoryjnym i służy celom ewidencyjnym potwierdzającym fakt pobytu, bądź też nie, w danym lokalu.
W konsekwencji przyjąć należy, że miejscem zamieszkania J. S. w rozumieniu art. 25 kodeksu cywilnego jest K. Z powyższych względów brak jest podstaw, żeby właściwość miejscową gminy ustalać według ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały, tj. w oparciu art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, bo wymieniony nie spełnia jego przesłanek.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.
----------------------- 1