Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 14 marca 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu wniosło o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi poprzez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku A. B., Z. C., O. A., T. B., M. B., A. B., D. B., B. B., A. T., Z. P. o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia [...] października 2006 r. orzekającej o stwierdzeniu nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Gorlicach z dnia [...] listopada 1954 r. w części dotyczącej przejęcia przez Skarb Państwa nieruchomości położonej w K., stanowiącej – w dacie przejęcia – własność J. B. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu decyzją z dnia [...] października 2006 r. orzekło o stwierdzeniu nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Gorlicach z dnia [...] listopada 1954 r., bowiem w tym czasie praktyka orzecznicza sądów administracyjnych wskazywała na samorządowe kolegia odwoławcze jako organy właściwe do rozpatrywania wniosków o stwierdzenie nieważności orzeczeń Prezydiów Powiatowych Rad Narodowych dot. przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskich – wydanych w trybie przepisów dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa niepozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego. Orzecznictwo w tym zakresie uległo zmianie, dlatego organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] października 2006 r. jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
W odpowiedzi na ww. wniosek Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o wskazanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu jako organu właściwego w sprawie, wskazując że do stwierdzenia nieważności właściwym będzie ten organ, który jest organem wyższego stopnia w rozumieniu art. 17 k.p.a. w stosunku do organu, który wydał decyzję, a nie ten organ, który byłby właściwy, gdyby decyzja została wydana przez organ właściwy. Ustalenie właściwości organu wyższego stopnia następuje zatem zawsze w odniesieniu do organu, który wydał decyzję.
W związku z tym, że kwestionowaną decyzję z dnia [...] października 2006 r. wydało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu to organem właściwym do jej weryfikacji w trybie nadzwyczajnym stwierdzenia nieważności jest ten organ.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: sądy administracyjne rozpoznają - na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), z zastrzeżeniem art. 22 § 1 k.p.a. - spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Przez spór kompetencyjny (także spór o właściwość), o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny).
W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia ze sporem negatywnym, który powstał miedzy Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Nowym Sączu w sprawie z wniosku A. B., Z. C., O. A., T. B., M. B., A. B., D. B., B. B., A. T., Z. P. o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia [...] października 2006 r. orzekającej stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Gorlicach z dnia [...] listopada 1954 r. o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonych w gromadzie K. w części dotyczącej J. B. Istota sporu sprowadza się więc do ustalenia przez Naczelny Sąd Administracyjny, jaki z organów jest właściwy do rozstrzygnięcia sprawy o stwierdzenie nieważności wskazanego wyżej orzeczenia. Przedmiotem postępowania jest ustalenie wady tej decyzji, o której mowa w art. 156 § 1 k.p.a., a nie ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej, w której ta decyzja została wydana. W wyniku postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może zostać wydana tylko decyzja typu kasacyjnego, stwierdzająca nieważność lub odmawiająca stwierdzenia nieważności (stwierdzająca wydanie decyzji z naruszeniem prawa).
Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 157 § 1 k.p.a. organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ.
Wskazana powyżej zasada ustalania właściwości na podstawie art. 157 § 1 k.p.a. odnosi się również do decyzji wydanej przez organ z naruszeniem przepisów o właściwości. Do stwierdzenia nieważności właściwy będzie ten organ, który jest organem wyższego stopnia w rozumieniu art. 17 k.p.a. w stosunku do organu, który wydał decyzję, a nie ten organ, który byłby właściwy, gdyby decyzja została wydana przez organ właściwy.
W niniejszej sprawie przedmiotem sporu kompetencyjnego jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu zatem organem właściwym do stwierdzenia jej nieważności jest zgodnie z art. 157 § 1 w zw. z art. 17 k.p.a. to kolegium.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.