Uzasadnienie
D.J., wnioskiem z 8 stycznia 2010 r., wystąpił do Wielkopolskiego Centrum Pulmonologii i Torakochirurgii w Poznaniu, w którym był hospitalizowany, o przyznanie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Wielkopolskie Centrum, po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego, wniosek ten wraz z wywiadem przesłało do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Bielsku-Białej. Prezydent Miasta Bielsko-Biała, postanowieniem z dnia 24 lutego 2010 r. nr [...], na podstawie art. 65 § 1 K.p.a., przekazał sprawę Burmistrzowi Gminy Tuchów, wyjaśniając, że D.J. jest osobą bezdomną, a ostatnią gminą jego stałego miejsca zamieszkania na pobyt stały była gmina Tuchów, że był co prawda zameldowany na pobyt stały w Bielsko-Białej od 26 marca 1991 r. do 26 marca 1991 r., ale decyzją Prezydenta nr [...] uchylono to zameldowanie.
Burmistrz Tuchowa, wnioskiem z dnia 15 marca 2010 r., wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość poprzez wskazanie Prezydenta Miasta Bielsko-Biała jako organu właściwego w sprawie.
W uzasadnieniu wniosku podkreślono:
D.J. urodził się w Bielsku-Białej, tam też był zameldowany od 26 marca 1991 r. – 26 marca 1991 r., co następnie uchylono, aktualnie nie posiada zameldowania. Przebywa w areszcie śledczym w Bielsku-Białej, gdzie odbywa karę pozbawienia wolności, w której obecnie ma przerwę na leczenie w Wielkopolskim Centrum, po którym wróci do aresztu w Bielsko-Białej. Nigdy nie korzystał ze świadczeń pomocy społecznej w Tuchowie, nie przebywał ani nie zamieszkiwał na terenie Gminy Tuchów, nie figuruje w jej lokalnym Banku Danych i niezrozumiała jest informacja Urzędu Miasta w Bielsku-Białej o zameldowaniu w J. od 1982 r. do 1991 r., zwłaszcza, że właścicielka domu wskazanego jako adres zameldowania oświadczyła, że nigdy nie był zameldowany ani nie przebywał u niej. W takim stanie rzeczy właściwym do załatwienia wniosku jest Prezydent Miasta Bielsko-Biała, stosownie do art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych i przepisów ogólnych K.p.a., gdyż w sprawie nie może mieć zastosowania art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, jako przepis szczególny w stosunku do art. 21 K.p.a., bowiem reguluje on właściwość organów w stosunku do osób bezdomnych tylko w sprawach pomocy społecznej.
Prezydent Miasta Bielsko-Biała, odpowiadając na wniosek, stwierdził:
D.J. (uprzednio Z.) był zameldowany na pobyt stały od 11 grudnia 1981 r. do 7 marca 1991 r. w J., zaś w Bielsku-Białej tylko jeden dzień, tj. 26 marca 1991 r., które to zameldowanie zostało uchylone decyzją z 10 lipca 2003 r. Obecnie nie posiada zameldowania, a przebywa w areszcie śledczym we Wrocławiu. Gdyby kierować się art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach z opieki zdrowotnej to i tak Bielsko-Biała nie mogłoby być uznane za miejsce zamieszkania, gdyż za takie trudno uznać przebywanie w areszcie śledczym. Jeśliby za miejsce zamieszkania uznać, zgodnie art. 21 § 1 pkt 3 K.p.a., miejsce pobytu, to obecnie jest nim Wrocław i tam został przekazany wniosek D.J. przez Areszt Śledczy w Bielsku-Białej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W niniejszej sprawie powstał negatywny spór o właściwość miejscową organu do załatwienia wniosku D.J. o przyznanie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Prawo takie potwierdza dokument, o którym mowa w art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.), dalej "ustawa".
Zgodnie z tym przepisem, dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, potwierdzająca to prawo. Art. 54 ust. 1 ustawy daje zatem nie tylko podstawę materialną do wydania decyzji, ale wskazuje również organ właściwy tak rzeczowo jak i miejscowo do załatwienia sprawy. Sprawa, jak przesądza ten przepis, ma być rozstrzygnięta decyzją organu administracji publicznej, a zasady postępowania kończącego się jej wydaniem reguluje Kodeks postępowania administracyjnego. Na gruncie jego przepisów należy szukać organu właściwego miejscowo do rozpoznania wniosku D.J..
Kwestię właściwości miejscowej organów administracji publicznej reguluje art. 21 K.p.a. Zgodnie z jego § 1 pkt 3, gdyż ten przepis będzie miał zastosowanie w sprawie wydania decyzji potwierdzającej prawo do świadczenia opieki zdrowotnej, właściwość miejscową organu administracji publicznej ustala się wg miejsce zamieszkania (siedziby) w kraju, w braku miejsca zamieszkania w kraju – wg miejsca pobytu, a jeśli nie ma w kraju miejsca zamieszkania (siedziby) lub pobytu – wg ostatniego miejsca zamieszkania (siedziby) lub pobytu w kraju.
Art. 54 ust. 1 ustawy jako organ właściwy wskazuje wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej wg miejsca zamieszkania, tak też "podstawową" właściwość określa art. 21 § 1 pkt 3 K.p.a. Ustawa ani K.p.a. nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania" i w tej kwestii należy odnieść się do przepisów Kodeksu cywilnego, jako aktu zawierającego regulację w tej materii, mającej ogólne zastosowanie. Wg art. 25 K.c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. D.J. w dacie składania wniosku odbywał karę pozbawienia wolności w areszcie śledczym w Bielsku-Białej. Trudno takie miejsce przebywania określić jako miejsce zamieszkania, o którym mowa w art. 25 K.c., przepis ten zakłada bowiem swobodę w wyborze takiego miejsca, a o takim swobodnym wyborze nie można mówić w przypadku odbywania kary pozbawienia wolności. Skoro nie można mówić o miejscu zamieszkania strony, to należy ustalić właściwość miejscową organu administracji publicznej wg dalszych wskazówek, zawartych w art. 21 § 1 pkt 3 K.p.a.
Stosownie do jego regulacji, jeśli strona nie ma miejsca zamieszkania, właściwość ustala się wg jej miejsca pobytu. Z akt sprawy wynika, iż takim miejsce był Areszt Śledczy w Bielsku-Białej, gdyż to z niego D.J. został skierowany do Wielkopolskiego Centrum Pulmonologii i Torakochirurgii. Prezydent Miasta Bialsko-Biała jest zatem organem właściwym miejscowo do załatwienia wniosku D.J., zgodnie z art. 21 § 1 pkt 3 K.p.a. w zw. z art. 54 ust. 1 ustawy.
Wobec powyższego ten organ należało wskazać jako właściwy do rozpoznania wniosku D.J. i Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 15 § 2 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).