Uzasadnienie
Pismem z dnia 17 marca 2016 r. Wójt Gminy K. wystąpił o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Prezydentem Miasta R. i wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku Szpitala Miejskiego w R. o potwierdzenie prawa D. B. do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Wójt wskazał, że w przedmiotowym wniosku Szpitala Miejskiego w R. jako miejsce pobytu D. B. wskazano adres: R. [...], ul. P. Przekazując powyższy wniosek do OPS w K., Prezydent Miasta R. załączył pismo z dnia 11 grudnia 2015 r. zawierające oświadczenie złożone przez D. M. zam. w R. przy ul. P., że D. B. nie mieszka u niej i nie zna miejsca jego pobytu. Pracownicy OPS w K. przeprowadzili rozmowę z matką D. B., która oświadczyła, że syn od 10 lat nie mieszka pod adresem J. (Gmina K.) a jedynie jest pod tym adresem zameldowany. Wskazała, że syn mieszka w R. z konkubiną A. M., z którą ma trójkę uznanych dzieci. Do J. przyjeżdża sporadycznie, średnio raz w roku. Ustalono, że D. B. nie widnieje w deklaracji gospodarowania odpadami komunalnymi dla nieruchomości J.- jako powód podano miejsce zamieszkania w R. Stwierdzono również, że pod adresem J. ma rzeczy D. B.. W związku z powyższym wnioskodawca wskazał, że miejscem w którym D. B. skoncentrował centrum swoich spraw osobistych nie jest Gmina K. a Miasto R. W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta R. odwołał się do oświadczenia D. M., z którego wynika, że D. B. nie zamieszkuje w R. przy ul. P. Wskazał, że wobec braku informacji o innym miejscu pobytu ww. na terenie Miasta R., brak jest możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, a tym samym rozstrzygnięcia sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość powstałe między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, jeżeli odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami jednostek rządowych.
Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie (spór pozytywny), względnie dochodzi między tymi organami do sporu negatywnego, kiedy każdy z organów uważa się za niewłaściwy.
Z takim właśnie sporem o właściwość w ujęciu negatywnym mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem żaden z organów nie uznaje swojej kompetencji do rozpoznania wniosku Szpitala Miejskiego w R. o potwierdzenie prawa D. B. do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Rozstrzygnięcie sporu sprowadza się zatem do ustalenia organu właściwego do wydania decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 z późn. zm.). Stosownie do powyższego przepisu, właściwym miejscowo do wydania decyzji w tego rodzaju sprawach jest wójt (burmistrz, prezydent) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy. Wskazana ustawa nie reguluje jednak pojęcia "miejsca zamieszkania". W konsekwencji, przy ustaleniu miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy należy posiłkować się treścią art. 25 K.c., zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W świetle tego przepisu, o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli (nie jest czynnością prawną). Wystarczy więc, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby polegającego na ześrodkowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości.
W rozpoznawanej sprawie świadczeniobiorcą jest D. B.. We wniosku o ustalenie prawa do świadczeń zdrowotnych jako miejsce pobytu ww. wskazano R., ul. P. Taki adres zamieszkania wskazała również matka D. B.. Okoliczność ta nie znalazła jednak potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Właścicielka mieszkania przy ul. P. oświadczyła bowiem, że D. B. nie zamieszkuje pod tym adresem i nie zna miejsca jego pobytu. Z akt sprawy wynika, że ww. nie przebywa również w miejscu zameldowania w J. Pracownikom OPS w R.i w K. nie udało się ustalić aktualnego miejsca pobytu świadczeniobiorcy. Nie sposób zatem ustalić miejsca zamieszkania D. B. w rozumieniu art. 25 K.c.
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych nie określa właściwości organu w przypadku, gdy świadczeniobiorcą jest osoba, której miejsce zamieszkania nie jest znane. Powołana ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. nie odsyła w takim przypadku do innej ustawy. Należy zatem sięgnąć do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, które wprowadzają ogólne reguły ustalania właściwości miejscowej organu administracji publicznej. Stosowanie przepisów K.p.a. jest wyłączone tylko w takim zakresie, w jakim przepisy szczególne z zakresu prawa administracyjnego zawierają odmienne uregulowania. Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych jest przepisem szczególnym w stosunku do Kodeksu postępowania administracyjnego, ale jej art. 54 ust. 1 kwestię właściwości organu mającego wydać decyzję potwierdzającą prawo do świadczeń zdrowotnych reguluje tylko w wąskim zakresie. Odwołuje się bowiem do "miejsca zamieszkania" świadczeniobiorcy, nie normuje natomiast kwestii właściwości organów w sprawach osób, których miejsce zamieszkania nie jest znane.
Zgodnie z art. 21 § 1 K.p.a. w sprawach innych, aniżeli dotyczących nieruchomości lub prowadzenia zakładu pracy, właściwym jest organ miejsca zamieszkania (siedziby) w kraju, a w razie braku takiego miejsca zamieszkania w kraju - właściwość ustala się według miejsca pobytu strony lub jednej ze stron. Jeżeli żadna ze stron nie ma w kraju miejsca zamieszkania (siedziby) lub miejsca pobytu - właściwość miejscową organu należy ustalić według ostatniego miejsca zamieszkania lub pobytu w kraju. Jeżeli jednak w taki sposób również nie można ustalić właściwości miejscowej, wówczas, stosownie do § 2 art. 21 K.p.a., sprawa należy do organu właściwego dla miejsca, w którym nastąpiło zdarzenie powodujące wszczęcie postępowania, a w przypadku nieustalenia takiego miejsca – do organu właściwego dla obszaru dzielnicy Śródmieście m.st. Warszawy.
Skoro w sprawie nie można ustalić miejsca zamieszkania D. B., w rozumieniu art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r., to organ właściwy miejscowo w sprawie potwierdzenia prawa świadczeniobiorcy do świadczeń zdrowotnych trzeba ustalić według reguł przewidzianych w art. 21 § 2 K.p.a. Uwzględnienie miejsca zdarzenia uzasadniającego wszczęcie postępowania eliminuje wątpliwości co miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy i dostarcza wskazówki przesądzającej o wyniku sporu o właściwość w niniejszej sprawie. Należy zatem wskazać, że organem właściwym do wydania, na podstawie w art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, decyzji w przedmiocie potwierdzenia prawa D. B. do świadczeń opieki zdrowotnej jest Prezydent Miasta R. jako organ właściwy dla miejsca, w którym nastąpiło zdarzenie powodujące wszczęcie postępowania w sprawie.
Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.