Uzasadnienie
Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G., działający z upoważnienia Burmistrza Miasta G., wnioskiem z dnia 18 marca 2016 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Prezydentem Miasta S. w przedmiocie wskazania organu właściwego do wydania decyzji potwierdzającej prawo H. Z. do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Powyższy wniosek został złożony w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Wnioskiem z dnia 11 lutego 2016 r. Krajowy Ośrodek Zapobiegania Zachowaniom Dyssocjalnym w G. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. o udzielenie H. Z. pomocy poprzez objęcie go składką na ubezpieczenie zdrowotne finansowane ze środków publicznych.
Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w S. uznał się za organ niewłaściwy i powyższy wniosek wraz z wywiadem środowiskowym przekazał do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G., wskazując, że świadczeniobiorca jest osobą bezdomną, której ostatnim miejscem zameldowania na pobyt stały jest S., jednak od dnia 22 maja 2015 r. do nadal mieszka w Krajowym Ośrodku Zapobiegania Zachowaniom Dyssocjalnym w G. W uzasadnieniu wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość Kierownik MOPS w G. podniósł, że H. Z. zameldowany jest natomiast na pobyt stały w S., zaś jego pobyt w Krajowym Ośrodku Zapobiegania Zachowaniom Dyssocjalnym w G. związany jest wyłącznie z jego leczeniem, które ma charakter długotrwały. Trudno zatem uznać miejsce leczenia za miejsce zamieszkania.
Ponadto organ wskazał, że świadczeniobiorca nie wskazuje żadnego miejsca pobytu czy też zamieszkania, do którego mógłby powrócić po zakończeniu leczenia. Oznacza to, że jest osobą bezdomną. Za taką osobę uznał go również MOPS w S., przyznając mu pomoc w formie zasiłku okresowego. Zdaniem Kierownika MOPS w G., skoro MOPS w S. uznał się za organ właściwy do rozpatrzenia wniosku o przyznanie zasiłku okresowego, to powinien również uznać się za właściwy do rozpatrzenia wniosku o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Dyrektor MOPS w S., działający w imieniu Prezydenta S. odpowiadając na wniosek wniósł o wskazanie Burmistrza Miasta G. jako organu właściwego w sprawie. Podkreślił, że podstawą do ustalenia właściwości miejscowej organu jest miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy. Jeżeli natomiast dana osoba nie ma miejsca zamieszkania o jakim mowa w art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.), to organ właściwy w sprawie potwierdzenia prawa do świadczeń zdrowotnych należy ustalić według reguł przewidzianych w art. 21 § 1 pkt 3 i § 2 k.p.a. Tym samym, skoro zainteresowany ma miejsce pobytu w G., to MOPS w S. nie jest właściwy do wydania decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W niniejszej sprawie zaistniał negatywny spór o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta G. a Prezydentem Miasta S., albowiem oba wymienione organy uznały się za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku o wydanie decyzji potwierdzającej prawo H. Z. do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, na podstawie art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Stosownie do powyższego przepisu właściwym miejscowo do wydania decyzji w tego rodzaju sprawach jest wójt (burmistrz, prezydent) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy. Podstawą do ustalenia właściwości miejscowej organu jest zatem miejsce zamieszkania osoby nieubezpieczonej, której w stanie zagrożenia zdrowia lub życia udzielono świadczeń medycznych finansowanych ze środków publicznych. Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych nie definiuje przy tym pojęcia "miejsca zamieszkania". Dlatego też wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, uwzględnić należy regulację zawartą w przepisach ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny. Zgodnie z treścią art. 25 k.c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.
W świetle tego przepisu o miejscu zamieszkania decydują łącznie dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie jest czynnością prawną, nie wymaga więc złożenia oświadczenia woli w tym zakresie. Wystarczy, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby, co pozwala przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość stanowi centrum spraw życiowych danej dorosłej osoby fizycznej.
W oparciu o zebrane w sprawie informacje nie można wskazać, na obszarze której miejscowości koncentrowała się aktywność życiowa H. Z. Nie sposób zatem ustalić jego miejsca zamieszkania w rozumieniu art. 25 k.c. W konsekwencji należy przyjąć, że świadczeniobiorca jest osobą bezdomną.
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych nie określa właściwości organu w przypadku, gdy stroną postępowania administracyjnego jest osoba bezdomna, jak również nie odsyła w takim przypadku do innej ustawy. W takiej sytuacji należy sięgnąć do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, które wprowadzają ogólne reguły ustalania właściwości miejscowej organu administracji publicznej.
Kwestie dotyczące właściwości miejscowej organów reguluje natomiast art. 21 k.p.a. Zgodnie z jego § 1 w sprawach innych, niedotyczących nieruchomości lub prowadzenia zakładu pracy, właściwym jest organ miejsca zamieszkania (siedziby) w kraju, a w razie braku takiego miejsca zamieszkania w kraju - właściwość ustala się według miejsca pobytu strony lub jednej ze stron. Jeżeli żadna ze stron nie ma w kraju miejsca zamieszkania (siedziby) lub miejsca pobytu - właściwość miejscową organu należy ustalić według ostatniego miejsca zamieszkania lub pobytu w kraju. Jeżeli jednak w taki sposób również nie można ustalić właściwości miejscowej, wówczas, stosownie do § 2 art. 21 k.p.a., sprawa należy do organu właściwego dla miejsca, w którym nastąpiło zdarzenie powodujące wszczęcie postępowania, a w przypadku nieustalenia takiego miejsca – do organu właściwego dla obszaru dzielnicy Śródmieście m.st. Warszawy.
Skoro świadczeniobiorca nie ma miejsca zamieszkania, o jakim mowa w art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, to organ właściwy miejscowo w sprawie potwierdzenia jego prawa do świadczeń zdrowotnych, trzeba ustalić według reguł przewidzianych w art. 21 § 2 k.p.a. Należy zatem przyjąć, że organem właściwym do wydania decyzji, na podstawie w art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, jest Burmistrz Miasta G., jako organ właściwy dla miejsca, w którym nastąpiło zdarzenie powodujące wszczęcie postępowania w sprawie.
Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), orzekł jak w sentencji postanowienia.