Uzasadnienie
Wójt Gminy Jeleśni wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między nim a Prezydentem Miasta Poznania przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy dotyczącej wniosku M.F. o rozłożenie na raty należności wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej z funduszu alimentacyjnego.
Organ wytłumaczył, że w dniu 9 grudnia 2019 r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Jeleśni wpłynęło pismo z Poznańskiego Centrum Świadczeń, o przekazaniu według właściwości wniosku M.F. z dnia 20 listopada 2019 r. o rozłożenie na raty "długu alimentacyjnego wobec Centrum Świadczeń i odstąpienie od jego egzekucji komorniczej." Z dokumentacji zgromadzonej w niniejszej sprawie wynika, że Poznańskie Centrum Świadczeń wypłacało świadczenia z funduszu alimentacyjnego w okresie od 2012 r. do 2015 r., natomiast w okresie od 2015 r. do 2018 r. świadczenia były wypłacane przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Jeleśni. Jednakże w treści prośby dłużnika wynika, iż wnosi o rozłożenie na raty świadczeń wypłacanych przez Poznańskie Centrum Świadczeń. Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2019r., poz. 670 ze zm.) dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Stosownie do treści art. 30 ust. 2 w/w ustawy, organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. W myśl art. 2 pkt 10 tejże ustawy, przez organ właściwym wierzyciela należy rozmieć wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej.
Organ wskazał, że dacie wydania decyzji o zwrocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres objęty wnioskiem w niniejszej sprawie Prezydent Miasta Poznania był organem właściwym wierzyciela w rozumieniu art. 27 ust. 2 ustawy. W ocenie organu, skoro organ ten był właściwym w sprawie zobowiązania dłużnika alimentacyjnego do zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres objęty wnioskiem o umorzenie należności alimentacyjnych, to jest on również organem właściwym w sprawie orzeczenia o ich rozłożeniu na raty.
W odpowiedzi Prezydent Miasta Poznania powołał, że w myśl przepisów powołanych powyżej, rozpatrzenia wniosku dokonuje organ właściwy wierzyciela, tj. organ właściwy ze względu na miejsce zamieszkania wierzyciela, według stanu na dzień złożenia wniosku przez dłużnika o rozłożenie należności na raty. W obliczu tego organ pozostający w sporze wskazał, że ze względu na to, że wierzyciel alimentacyjny zamieszkuje w gminie Jeleśnia, organem właściwym do rozpatrzenia tego wniosku jest Wójt Gminy Jeleśnia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej P.p.s.a Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).
Spór w rozpoznawanej sprawie jest negatywnym sporem o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Jeleśni, a Prezydentem Miasta Poznania i dotyczy ustalenia organu właściwego do rozpatrzenia wniosku M.F. z 20 listopada 2019 r. o rozłożenie na raty należności wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej z funduszu alimentacyjnego w sytuacji, gdy po wydaniu decyzji orzekającej zwrot od dłużnika alimentacyjnego wypłaconych świadczeń, wierzyciel alimentacyjny zmienił miejsce zamieszkania.
Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Stosownie do treści art. 30 ust. 2 ustawy, organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. W myśl art. 2 pkt 10 ustawy, przez organ właściwym wierzyciela należy rozmieć wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej.
W okolicznościach przedmiotowej sprawy bezspornym jest, iż w dacie wydania decyzji o zwrocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego (decyzje: z 1 lutego 2013 r., nr [...], z 6 września 2013 r., nr [...], z 10 grudnia 2014 r., nr [...]) za okres objęty wnioskiem w niniejszej sprawie Prezydent Miasta Poznania był organem właściwym wierzyciela w rozumieniu art. 27 ust. 2 ustawy. Skoro organ ten był właściwym w sprawie zobowiązania dłużnika alimentacyjnego do zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres objęty wnioskiem o umorzenie należności alimentacyjnych, to jest on również organem właściwym w sprawie orzeczenia o ich umorzeniu. Sprawa dotycząca umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczenia terminu płatności albo rozłożenia na raty, o której mowa w art. 30 ust. 2 ustawy, jest bowiem sprawą administracyjną powiązaną z uprzednim orzeczeniem przez organ właściwy wierzyciela, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzji administracyjnej w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego (art. 27 ust. 1 ustawy). Oznacza to, że następcza tj. po wydaniu tego orzeczenia, zmiana miejsca zamieszkania przez wierzyciela, nie ma wpływu na właściwość tego organu. W tej sprawie pozostaje bowiem właściwy organ, który wydaną przez siebie decyzją zobowiązał dłużnika do zwrotu świadczenia alimentacyjnego, świadczonego w jego zastępstwie (vide: postanowienia: NSA z 8 listopada 2018 r., sygn. I OW 170/18, 1 lutego 2012r. sygn. I OW 168/11, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Jeżeli zatem w rozpoznawanej sprawie decyzję odnośnie zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wydał Prezydent Miasta Poznania, to nadal jest on organem właściwym w sprawie z wniosku o umorzenie niniejszej należności.
Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.