Postanowienie NSA z 6 lipca 2017 r., I OW 60/17

Wydany

6 lipca 2017 r.

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 6 lipca 2017 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta i Gminy W. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy W. a Prezydentem Miasta R. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku

Skład

Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk przewodniczący
Sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska
Sędzia del. NSA Tomasz Zbrojewski sprawozdawca

Sprawa

w sprawie przyznania stypendium szkolnego postanawia wskazać Burmistrza Miasta i Gminy W. jako organ właściwy w sprawie.

Uzasadnienie

I OW 60/17

Uzasadnienie

Burmistrz Miasta i Gminy W., działając na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718) – dalej p.p.s.a., wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy W. a Prezydentem Miasta R. przez wskazanie Prezydenta Miasta R. jako organu właściwego dla załatwienia sprawy dotyczącej wniosku K. T. o przyznanie stypendium szkolnego dla P. F. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że K. T. złożyła w Ośrodku Pomocy Społecznej we W. wniosek skierowany do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. w sprawie przyznania stypendium szkolnego na rok szkolny 2016/2017 dla syna P. F., ucznia kl. I Gimnazjum Nr [...] w R., zamieszkałego: R., ul. [...]. Z wniosku oraz załączonego oświadczenia wynika, że matka ucznia – K. T. zamieszkuje we W. przy ul. [...], natomiast uczeń P. F. zamieszkuje w R. wraz z dziadkami J. i K. T. Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej we W., działając w oparciu o art. 65 § 1 k.p.a., przekazał wniosek do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R., jako organu właściwego do załatwienia sprawy.

Z kolei Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. wniosek K. T. wraz z dokumentacją przekazał Dyrektorowi OPS we W., wskazując, że w myśl art. 26 § 1 k.c. organem właściwym do załatwienia niniejszej sprawy jest Burmistrz Miasta i Gminy W. W ocenie Burmistrza Miasta i Gminy W. w sprawie istotna jest okoliczność rzeczywistego stałego miejsca pobytu ucznia w R., który tam ma centrum życiowe. Organ wskazał, że matka – K. T. jednoznacznie potwierdziła, że jej rodzice – J. i K. T. wychowują P.F.

W myśl art. 90f ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2016 r. poz. 1943 ze zm.) pomoc stypendialna jest udzielana na podstawie uchwały Rady Miejskiej uczniom zamieszkałym na terenie gminy. Należy przyjąć, że chodzi o faktyczne zamieszkanie uczniów na terenie gminy W. W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość Prezydent Miasta R. stwierdził, że nie jest organem właściwym do rozpoznania wniosku o przyznanie stypendium szkolnego w niniejszej sprawie. Pomoc materialną o charakterze socjalnym przyznaje organ właściwy ze względu na miejsce zamieszkania ucznia. Ponieważ ustawa o systemie oświaty nie definiuje miejsca zamieszkania małoletniego ucznia, należy je ustalić zgodnie z art. 26 § 1 k.c., w myśl którego pod pojęciem miejsca zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską należy rozumieć miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej. Zatem miejscem zamieszkania małoletniego ucznia jest każdorazowo miejsce zamieszkania jego rodziców lub rodzica, któremu przysługuje władza rodzicielska, niezależnie od miejsca faktycznego przebywania dziecka, czy miejsca pobierania nauki. Małoletni uczniowie, pobierający naukę poza miejscem zamieszkania, uprawnieni są do ubiegania się o przyznanie pomocy materialnej o charakterze socjalnym w gminach, na terenie których zamieszkują ich rodzice lub opiekunowie prawni.

Ponieważ miejscem zamieszkania wnioskodawczyni, posiadającej wyłączną władzę rodzicielską nad synem P. F., jest W., to jest to również miejsce zamieszkania jej syna. Okoliczność, że dziecko zamieszkuje w R. z dziadkami oraz uczęszcza tutaj do szkoły, pozostaje bez wpływu na ustalenie jego miejsca zamieszkania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Stosownie do art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny jest właściwy do rozstrzygania sporów o właściwość pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile ustawa nie stanowi inaczej oraz sporów kompetencyjnych między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia ze sporem negatywnym, który powstał między Prezydentem Miasta R. a Burmistrzem Miasta i Gminy W. na tle wniosku K. T. o udzielenie świadczenia w postaci stypendium szkolnego.

Punkt wyjścia do rozważań stanowi przepis art. 90b ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2016 r., poz. 1943), zgodnie z którym uczniowi przysługuje prawo do pomocy materialnej ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa lub budżecie właściwej jednostki samorządu terytorialnego. Jedną z postaci pomocy materialnej jest stypendium szkolne. Jak wynika z art. 90d ust. 1 ustawy o systemie oświaty stypendium szkolne może otrzymać uczeń znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie, w szczególności gdy w rodzinie tej występuje: bezrobocie, niepełnosprawność, ciężka lub długotrwała choroba, wielodzietność, brak umiejętności wypełniania funkcji opiekuńczo-wychowawczych, alkoholizm lub narkomania, a także gdy rodzina jest niepełna lub wystąpiło zdarzenie losowe (...). Stypendium szkolne może być udzielane uczniom w formie m.in. całkowitego lub częściowego pokrycia kosztów udziału w zajęciach edukacyjnych, w tym wyrównawczych, wykraczających poza zajęcia realizowane w szkole w ramach planu nauczania, a także udziału w zajęciach edukacyjnych realizowanych poza szkołą.

Z treści art. 90f ustawy o systemie oświaty wynika, że zasady udzielania uczniom zamieszkałym na terenie gminy pomocy materialnej powinny zostać unormowane przez radę gminy w regulaminie udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym. Zgodnie zaś z art. 90m ustawy świadczenie pomocy materialnej o charakterze socjalnym przyznaje wójt (burmistrz, prezydent miasta).

Źródłem sporu w rozpoznawanej sprawie jest fakt, że ustawa o systemie oświaty nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania ucznia".

Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że pojęcie to należy rozumieć zgodnie z ogólną definicją zawartą w Kodeksie cywilnym (k.c.). Zgodnie z art. 26 § 1 k.c., miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej. Dla ustalenia miejsca zamieszkania istotne jest odróżnienie faktycznego miejsca pobytu dziecka od miejsca jego zamieszkania w sensie prawnym, które w przypadku małoletniego jest wyznaczone ustawowo i jest nim miejsce zamieszkania rodzica, bez związku z rzeczywistym miejscem pobytu dziecka.

Z akt sprawy wynika, że małoletni P. F. zamieszkuje faktycznie wraz z dziadkami w R., zaś miejscem zamieszkania jego matki jest W. Ojciec dziecka jest pozbawiony praw rodzicielskich.

Wobec powyższego należy uznać, że miejscem zamieszkania P. F. jest miejsce zamieszkania jego matki, a zatem W. Tym samym organem właściwym do rozpoznania sprawy dotyczącej przyznania stypendium szkolnego, zgodnie z art. 90m ust. 1 ustawy o systemie oświaty, jest Burmistrz Miasta i Gminy W. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.