Uzasadnienie
Starosta N., wnioskiem z dnia 25 lutego 2020 r. wystąpił o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Starostą N. a Prezydentem Miasta L. w przedmiocie wskazania organu właściwego do przyjęcia zawiadomienia o zbyciu pojazdu złożonego przez [...] Sp. z o.o. z siedzibą w L..
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że Starosta N. przesłał Prezydentowi Miasta L. zawiadomienie [...] Sp. z o.o. o zbyciu pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], kierując się siedzibą zawiadamiającego. Prezydent Miasta L., pismem z dnia [...] 2020 r. zwrócił Staroście zawiadomienie zaznaczając, że przestrzega swojej właściwości rzeczowej i miejscowej.
W ocenie Starosty N., z uwagi na wejście w życie z dniem 1 stycznia 2020 r. art. 140mb ustawy Prawo o ruchu drogowym, zasadnym jest przyjęcie stanowiska, że organ rejestrujący powinien przestrzegać swojej właściwości miejscowej ze względu na zamieszkanie (siedzibę) zgłaszającego przy przyjmowaniu zawiadomienia, zarówno w przypadku zbycia jak i nabycia pojazdu. Właściwość rzeczowa w zakresie ostatniego organu rejestrującego pojazd nie ma w tym przypadku zastosowania, bo do dnia sprzedaży pojazd był własnością podmiotu posiadającego siedzibę na terenie L.. Z tego powodu to organ właściwy ze względu na miejsce siedziby (zamieszkania) będzie prowadził postępowanie w przypadku, gdy właściciel nie dopełni ustawowego obowiązku zgłoszenia zbycia lub nabycia pojazdu. W przypadku przyjęcia, że właściwość rzeczowa ma ważniejsze znaczenie, prowadziłoby do sytuacji, że organ właściwy rzeczowo, a nie miejscowo, byłby organem właściwym do prowadzenia postępowania w sprawie nałożenia kary.
Zdaniem Starosty N., nie było intencją ustawodawcy aby nie kierować się właściwością miejscową organu przy przyjmowaniu zawiadomień o nabyciu i zbyciu pojazdów. Za tym stanowiskiem przemawia również fakt, że od dnia wejścia w życie kar administracyjnych za niedopełnienie obowiązków zgłoszenia nabycia lub zbycia pojazdu, nie ma przeszkód technicznych w używanym przez organy rejestrujące systemie POJAZD, do odnotowania faktu zbycia pojazdu przez organ właściwy ze względu na miejsce zamieszkania zbywcy, nawet w przypadku gdy jest to inny organ, który dokonał jego rejestracji. W świetle powyższego, zdaniem wnioskodawcy, właściwość miejscowa jest przesłanką decydującą przy ustalaniu organu właściwego do przyjęcia zawiadomienia zarówno zbycia jak i nabycia pojazdu.
W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta L., reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o odrzucenie wniosku, ewentualnie o wskazania Starosty N. jako organu właściwego do przyjęcia zawiadomienia o zbyciu pojazdu złożonego przez [...] Sp. z o.o. z siedzibą w L..
Podstawą do odrzucenia wniosku jest, zdaniem Prezydenta Miasta L., okoliczność, że przepis art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym nie zawiera normy kompetencyjnej do wydania przez starostę decyzji w sprawie przyjęcia zawiadomienia o zbyciu pojazdu. Załatwienie sprawy w tym zakresie następuje, zgodnie z art. 78 ust. 3 ww. ustawy, w drodze czynności materialno-technicznej, która nie mieści się w ramach art. 1 k.p.a., a tym samym nie zachodzi podstawa do skorzystania z art. 22 k.p.a., tj. rozstrzygania sporu o właściwość.
W przypadku niepodzielenia powyższej argumentacji, Prezydent Miasta L. wskazał, że właściwym do przyjęcia zawiadomienia będzie Starosta N. Skoro dokonanie wpisów dotyczących zdarzeń, o których mowa w art. 78 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym jest czynnością materialno-techniczną, nie stanowiącą rozstrzygnięcia w sprawie rejestracji pojazdu, to czynność ta powinna być dokonana przez organ rejestracyjny przed którym pojazd został zarejestrowany. Logiczną konsekwencją zmiany właściciela pojazdu jest wiedza organu, przed którym pojazd został zarejestrowany, o takim zdarzeniu. Tylko te zdarzenia prawne, których skutkiem jest konieczność wydania decyzji administracyjnej konkretyzującej prawa i obowiązki jej adresata, ewentualnie te, co do których ustawodawca wprost wskazał w przepisie organ właściwy stanowią podstawę ewentualnej zmiany organu dotychczas właściwego. Wynika to pośrednio z systematyki przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym związanych z rejestracją pojazdu. Ustawodawca wyraźnie wskazał organ właściwy w sprawach rejestracji pojazdu (art. 73 ust.
- 1) powierzając temu dalsze skonkretyzowane w ustawie obowiązki wynikające z tej rejestracji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny).
Warunkiem wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny merytorycznego orzeczenia w przedmiocie sporu jest istnienie sporu o właściwość lub sporu kompetencyjnego w znaczeniu prawnym. Z istoty sporu o właściwość i sporu kompetencyjnego wynika, że spór może mieć miejsce w takiej sytuacji, kiedy istnieje materialnoprawna podstawa do załatwienia konkretnej sprawy administracyjnej przez organ administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym podlegającym kognicji sądów administracyjnych. Spór taki może powstać tylko w ramach konkretnej sprawy administracyjnej, która jest przedmiotem prowadzonego postępowania, albo co do której odmówiono nadania biegu postępowaniu. Przesłanką zatem, która jest podstawowa dla ustalenia właściwości rzeczowej, jest przedmiot sprawy administracyjnej. W postanowieniu z 14 grudnia 2005 r., sygn. akt II OW 60/05 (ONSAiWSA 2006/4, poz.
97) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że art. 4 p.p.s.a. ma zastosowanie również w sprawach, w których podejmowane są czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W glosie aprobującej do tego postanowienia K. Defecińska-Tomczak (publ. OSP 2007/7–8, s. 488 i n.) podkreśliła m.in., że przedmiot sporów o właściwość (sporów kompetencyjnych) między organami wymienionymi w art. 4 p.p.s.a. należy wiązać z prawnymi formami działania administracji, poddanymi kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne. Jedynie dopatrzenie się funkcjonalnego związku między zakresem kontroli sądu administracyjnego nad wykonywaniem administracji publicznej a przedmiotem sporów o właściwość (sporów kompetencyjnych) pozwala na wskazanie granicy, do której sięga kognicja NSA wynikająca z art. 4 p.p.s.a.
W okolicznościach przedstawionej sprawy należało uwzględnić, że obowiązek zawiadomienia przez właściciela pojazdu zarejestrowanego o nabyciu lub zbyciu pojazdu ustala art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2020 r. poz. 110), zakreślając termin 30 dni na dokonanie tej czynności. Zdarzenia te są dokumentowane przez starostę w karcie pojazdu (ust. 3). W art. 4 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1579) wprowadzona została istotna zmiana związana z karą za niewykonanie powyższego obowiązku. W myśl wprowadzonego tą nowelizacją art. 140mb pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. Kary pieniężne, o których mowa m.in. w art. 140mb, nakłada starosta (art. 140n ust. 2a ustawy Prawo o ruchu drogowym). Tak ustalona sankcja administracyjna zastąpiła dotychczas obowiązującą w tym zakresie sankcję przewidzianą w art. 97 Kodeksu wykroczeń.
W świetle powyższego należy stwierdzić, że z uwagi na charakter sankcji, przewidzianej w art. 140mb pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, realizacja nałożonego na właściciela pojazdu przepisem art. 78 ust. 2 pkt 1 tej ustawy obowiązku, w tym ocena właściwości organu w tych sprawach pozostaje we właściwości sądów administracyjnych. Tym samym spór organów co do tak ustalonego obowiązku podlega rozstrzygnięciu przez Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a.
Dokonując oceny właściwości organu do przyjęcia zawiadomienia o zbyciu pojazdu dokonanego przez Spółkę [...] z siedzibą w L., należy zauważyć, że czynność ta związana jest z koniecznością zapewnienia aktualności danych związanych m.in. z właścicielem pojazdu, wpływając m.in. na pewność obrotu pojazdami oraz przyczyniając się do możliwości zidentyfikowania osoby, na której z tytułu własności pojazdu ciąży szereg obowiązków nałożonych przepisami prawa. Ze względu na konieczność zapewnienia ciągłości wpisów dokonywanych w stosownych rejestrach, zawiadomienie o zbyciu pojazdu powinno być dokonane temu organowi, który został pierwotnie zawiadomiony o nabyciu pojazdu. Właściwość miejscowa w tym zakresie powinna wynikać z miejsca zameldowania osoby fizycznej, bądź siedziby podmiotu będącego właścicielem pojazdu, co wynika z ustawowo określonej właściwości organu rejestrującego. W myśl bowiem art. 73 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, rejestracji pojazdu dokonuje, na wniosek właściciela, starosta właściwy ze względu na miejsce jego zamieszkania (siedzibę), wydając dowód rejestracyjny i zalegalizowane tablice (tablicę) rejestracyjne oraz nalepkę kontrolną, jeżeli jest wymagana, z zastrzeżeniem ust. 2-5.
Oznacza to, że organem właściwym do przyjęcia i nadania biegu zawiadomieniu o zbyciu pojazdu dokonanego przez [...] Sp. z o.o. z siedzibą w L., będzie Prezydent Miasta L. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.