Uzasadnienie
Prezydent Miasta Kalisza, działając na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 127 ze zm.), dalej p.p.s.a., wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Kalisza, a Prezydentem Miasta Poznania, przez wskazanie Prezydenta Miasta Poznania jako organu właściwego dla załatwienia sprawy dotyczącej skierowania S. K. do Domu Opieki Społecznej dla Osób Przewlekle Somatycznie Chorych w Poznaniu.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że postanowieniem z dnia [...] grudnia 2009 r. Kierownik Filii Piątkowo Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Poznaniu, działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Poznania, uznał, że nie jest właściwy w sprawie rozpoznania wniosku S. K. i przekazał wniosek do rozpoznania Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w Kaliszu. Wskazał, że S. K. jest zameldowany od dnia [...] lipca 2007 r. w Kaliszu, gdzie nie mieszkał, gdyż ze względu na wiek i zły stan zdrowia przebywał w Domu Pomocy Społecznej w Liskowie. Z uwagi na fakt, że nie był zadowolony z opieki, od dnia [...] sierpnia 2009 r. przebywa u rodziny w Poznaniu, gdzie ma meldunek czasowy od dnia [...] listopada 2009 r.
Oświadczeniem z dnia [...] lutego 2010 r. S. K. poinformował Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Kaliszu, że jego pobyt w Poznaniu jest stały. Ma tam bowiem zapewnioną opiekę rodziny, z którą będzie spędzał święta i urlop.
Prezydent Miasta Kalisza uznał zatem, że skoro S. K. zadeklarował, że jego miejscem stałego pobytu jest Poznań i wyraża chęć pozostania w tym mieście, sprawę z wniosku o skierowanie do Domu Opieki Społecznej dla Osób Przewlekle Somatycznie Chorych w Poznaniu powinien rozpoznać Prezydent Miasta Poznania.
W odpowiedzi Prezydent Miasta Poznania wniósł o oddalenie wniosku Prezydenta Miasta Kalisza i wskazanie jako organu właściwego Prezydenta Miasta Kalisza. W uzasadnieniu wskazał, że w myśl art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Stosownie zaś do art. 25 k.c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której przebywa ona z zamiarem stałego pobytu. Zgodnie z art. 5 i art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.) miejsce zamieszkania osoby fizycznej potwierdza zameldowanie na pobyt stały.
Według 101 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej w sytuacjach szczególnych można przyznać świadczenia wymienione w ustawie w miejscu pobytu. Skierowanie do domu pomocy społecznej unormowane jednak zostało w art. 54 ustawy, według którego osobę wymagającą całodobowej opieki kieruje się do domu opieki społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej. W tej sytuacji oświadczenie S. K. o zamiarze przebywania na stałe w Poznaniu nie zmienia oceny prawnej w zakresie właściwości miejscowej gminy do rozpoznania wniosku o skierowanie do domu opieki społecznej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej.
Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Kalisza, a Prezydentem Miasta Poznania. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe miejscowo do załatwienia sprawy dotyczącej wydania decyzji o skierowaniu S. K. do domu pomocy społecznej.
Właściwość organu rozpatrującego wniosek o skierowanie do odpowiedniego domu pomocy społecznej uregulowana została w art. 59 ust. 1 w zw. z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Stosownie do tych przepisów decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Zgodnie natomiast z zasadą wyrażoną w art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (pobyt w domu pomocy społecznej jest z mocy art. 36 pkt 2 lit. o) ustawy o pomocy społecznej jednym ze świadczeń). Podstawowe znaczenie dla właściwości organu ma zatem ustalenie, gdzie zlokalizowane jest miejsce zamieszkania strony.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczności ustalone przez organy dają dostateczne podstawy, aby za miejsce zamieszkania S. K. uznać Poznań. Żaden z uczestników sporu nie kwestionuje wprawdzie, że S. K. jest zameldowany na pobyt stały w Kaliszu, nie ma to jednak w niniejszej sprawie decydującego znaczenia.
Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje "miejsca zamieszkania", co oznacza, że należy je rozumieć zgodnie z ogólną definicją tego terminu, zawartą w przepisach Kodeksu cywilnego (por. postanowienie NSA z dnia 21 lutego 2007 r., sygn. akt I OW 75/06). Miejscem zamieszkania osoby fizycznej, zgodnie z art. 25 k.c., jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Samo zameldowanie, będące instytucją prawa administracyjnego, nie przesądza o zamieszkaniu w rozumieniu prawa cywilnego (por. postanowienie NSA z dnia 15 lutego 2006 r., sygn. akt I OW 231/05). Miejscem takim zatem jest miejsce, gdzie dana osoba faktycznie przebywa, gdzie koncentrują się jej sprawy życiowe. W niniejszej sprawie S. K. wyraźnie oświadczył, że miejscem takim jest obecnie Poznań.
Z faktem zameldowania oraz braku wymeldowania przepisy art. 5, art. 6 ust. 1 i art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.) wiążą wprawdzie domniemanie, że w miejscowości, w jakiej nastąpiło zameldowanie na pobyt stały, osoba zamieszkuje z zamiarem stałego przebywania. Jednakże to faktyczne przebywanie w danej miejscowości (zamieszkiwanie), połączone z zamiarem stałego pobytu (przebywania), przesądza o posiadaniu w tej miejscowości miejsca zamieszkania w rozumieniu art. 25 k.c. oraz art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. S. K. zatem, składając swoje oświadczenie o zamiarze przybywania na stałe w Poznaniu, obalił domniemanie wynikające z jego stałego meldunku.
Zatem organem właściwym do rozpoznania wniosku S. K. jest Prezydent Miasta Poznania
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.