Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 4 kwietnia 2013 r. Prezydent Wrocławia reprezentowany przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we Wrocławiu wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Burmistrzem Suchania w sprawie rozpoznania wniosku J. B. o skierowanie do domu pomocy.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że J. B. od 2010 r. mieszka w lokalu mieszkalnym w miejscowości Budzanowice (prawidłowo - Brudzewice) i tam znajduje się jego centrum życiowe, co potwierdzają jego oświadczenia i okoliczność złożenia wniosku do OPS w Suchaniu. Zgromadzony materiał wskazuje zdaniem wnioskodawcy, że J. B. nie jest osobą bezdomną, o której mowa w art. 6 pkt 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.). Zamieszkuje bowiem w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie jest nigdzie zameldowany. Powyższe okoliczności zdaniem Prezydenta Wrocławia świadczą o tym, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku J. B. o skierowanie do domu pomocy społecznej jest Burmistrz Suchania.
W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość Burmistrz Suchania reprezentowany przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Suchaniu wniósł o rozstrzygnięcie sporu poprzez wskazanie jako miejscowo właściwego Prezydenta Wrocławia - Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej we Wrocławiu. Organ podniósł, że na podstawie art. 101 ustawy o pomocy społecznej właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Natomiast w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina miejsca ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały.
Ponadto zgodnie z art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej użyte w ustawie określenia osoby bezdomnej oznaczają osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania.
W miejscu, w którym przebywa J. B., tj. we wsi Brudzewice na działkach ewidencyjnych [...] i [...] nie znajdują się budynki mieszkalne, a jedynie budynki przemysłowe. W związku z tym, że pomieszczenie, w którym przebywa J. B. nie jest lokalem mieszkalnym należy uznać, że jest osobą bezdomną.
Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazano, że w przypadku osoby bezdomnej, z oczywistych względów nie może być mowy o miejscu zamieszkania, nie bada się zatem jej zamiaru co do stałego pobytu, lecz ustala jej status i gminą właściwą jest gmina ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały w rozumieniu art. 101 ustawy o pomocy społecznej. Ostatnim miejscem zameldowania J. B. na pobyt stały było miasto Wrocław.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm), dalej powoływanej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a. sprawy te rozpoznaje Naczelny Sąd Administracyjny, a do ich rozstrzygania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym.
Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a. należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie (spór pozytywny) lub też każdy z organów uważa się za niewłaściwy (spór negatywny).
W niniejszej sprawie występuje spór negatywny w zakresie właściwości miejscowej organu, albowiem zarówno Prezydent Miasta Wrocławia, jak i Burmistrz Suchania uznali się za niewłaściwych do rozpoznania wniosku J. B. o skierowanie do domu pomocy społecznej.
Co do zasady, właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.), ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Przepis art. 101 ust. 3 przewiduje, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie oraz w sprawach niecierpiących zwłoki, właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. Nie dotyczy to jednak spraw - jak ma to miejsce w niniejszym przypadku - związanych ze skierowaniem do domu pomocy społecznej. W sprawach dotyczących skierowania do domu pomocy społecznej, zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej.
Przepisy ustawy o pomocy społecznej nie zawierają definicji miejsca zamieszkania. W orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, które skład orzekający w sprawie podziela, w świetle którego przez miejsce zamieszkania rozumie się miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Pogląd ten odwołuje się do przepisów ogólnych Kodeksu cywilnego i zawartej w art. 25 tego Kodeksu definicji miejsca zamieszkania. Odmiennie ustawodawca określił właściwość organu do wydania decyzji, gdy osoba wnioskująca o świadczenie pomocy społecznej jest bezdomna. Według art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały.
W rozpoznawanej sprawie Prezydent Miasta Wrocławia uważa, że skoro wnioskujący o świadczenie mieszka na terenie gminy Suchań, to wniosek powinien rozpoznać Burmistrz tego Miasta.
Z kolei Burmistrz Suchania utrzymuje, że wnioskującego o przyznanie świadczenia należy traktować jako osobę bezdomną, gdyż zamieszkuje na działce na, której znajdują się jedynie budynki przemysłowe. W takim przypadku nie może być mowy o miejscu zamieszkania i badaniu zamiaru tej osoby co do stałego pobytu bowiem pomieszczenie, które zajmuje nie jest lokalem mieszkalnym.
Stosownie do treści art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej osoba bezdomna, to osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania.
Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.), do której odsyła przepis art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej - "lokal mieszkalny", to lokal służący zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych. Z zakresu tego pojęcia ustawodawca wyłączył pomieszczenia przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych. Trzeba zwrócić uwagę, że w powołanym przepisie ustawodawca użył zwrotu " w szczególności", co pozwala na przyjęcie, że wyliczenie to ma charakter przykładowy. Z pewnością nie można uznać za lokal mieszkalny takiego pomieszczenia, które nie spełnia podstawowych warunków do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych, typu: szopa, garaż, czy budynek przemysłowy.
Z akt sprawy wynika, że J. B. nie posiada własnego mieszkania, obecnie mieszka w budynku przemysłowym (pozbawionym łazienki), znajdującym się we wsi Brudzewice, nigdzie nie jest zameldowany, zaś ostatnim miejscem stałego zameldowania na pobyt stały był Wrocław - ul. Z. [...].
W tych okolicznościach sprawy należy przyjąć, że właściwym miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania wnioskodawcy o umieszczenie w domu pomocy, to jest Miasto Wrocław.
Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.