Uzasadnienie
Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta R., wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Wójtem Gminy L., przez wskazanie Wójta Gminy L. jako organu właściwego do wydania decyzji w sprawie przyznania zasiłku okresowego i celowego M. P. Organ wskazał na następujący stan faktyczny sprawy: postanowieniem z dnia [...] marca 2009 r., wydanym na podstawie art. 65 § 1, art. 123, art. 125 § 1 k.p.a., Wójt Gminy L. uznał, iż nie jest właściwy w sprawie rozpoznania wniosku M. P. o udzielenie pomocy finansowej w formie zasiłku okresowego i zasiłku celowego i przekazał sprawę Prezydentowi Miasta R. W uzasadnieniu postanowienia Wójt Gminy L. stwierdził, iż w świetle art. 6 pkt 8 i art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r., Nr 115, poz. 728 z późn. zm.) nie jest on właściwy do udzielenia pomocy w formie zasiłku celowego i zasiłku okresowego, gdyż M. P. jest osobą bezdomną i właściwą miejscowo do rozpoznania sprawy jest gmina ostatniego miejsca zameldowania jej na pobyt stały, to jest miasta R. Prezydent Miasta R. nie podzielił poglądu Wójta Gminy L., że ostatnim miejscem zameldowania na pobyt stały wnioskodawczyni jest Gmina R. W ocenie Prezydenta w niniejszej sprawie dokonano błędnej interpretacji pojęcia osoby bezdomnej, która to okoliczność ma kluczowe znaczenie w przedmiocie ustalenia właściwej miejscowo gminy.
Organ podkreślił, że w świetle art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, podstawową okolicznością przesądzającą o bezdomności jest fakt niezamieszkiwania w lokalu z powodu jego braku lub istotnej przeszkody w jego użytkowaniu. Natomiast w niniejszej sprawie z dokumentacji zgromadzonej przez Wójta Gminy L. wynika, że M. P. przebywa i zamieszkuje w L., zatem, zdaniem Prezydenta Miasta R., nie ma podstaw do uznania wnioskodawczyni za osobę bezdomną.
W odpowiedzi na wniosek Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w L., wskazał, że M. P. zamieszkuje w miejscowości L. bez zameldowania od sierpnia 2008 r., zaś ostatnim miejscem jej zameldowania na pobyt jest R. ul. [...], a dom mieszkalny, w którym zamieszkuje wnioskodawczyni jest własnością nieżyjącego ojca.
Organ wskazał, że w dniu przeprowadzania wywiadu środowiskowego, to jest w dniu 17 marca 2009 r. M. P. zamieszkiwała i zamieszkuje samotnie. Była i jest zarejestrowana jako bezrobotna bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 9 stycznia 2009 r. Źródłem jej utrzymania w lutym 2009 r. był dochód z dorywczej pracy osiągnięty przez syna M. P., z którym zamieszkiwała i wspólnie gospodarowała w lutym 2009r., a który zgodnie z pisemnym oświadczeniem M. P., w dniu 12 marca 2009r. wyjechał do R. Podniesiono, iż M. P. oświadczyła ustnie w czasie przeprowadzania wywiadu środowiskowego, że nadal zamierza mieszkać w miejscowości L. gm. L. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), z zastrzeżeniem art. 22 § 1 K.p.a., sądy administracyjne rozpoznają, spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej.
Przez spór kompetencyjny (także spór o właściwość), o którym mowa we wskazanym przepisie, należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny).
W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia ze sporem negatywnym, który powstał miedzy Prezydentem Miasta R. a Wójtem Gminy L. w sprawie wydania decyzji w przedmiocie przyznania zasiłku okresowego i celowego M. P. Istota sporu sprowadza się więc do ustalenia przez Naczelny Sąd Administracyjny, jaki z organów jest właściwy do rozstrzygnięcia sprawy o przyznanie tychże zasiłków.
Wskazać należy, że właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 powołanej ustawy o pomocy społecznej, ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, przy czym ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania", co oznacza, że należy je rozumieć zgodnie z ogólną definicją tego terminu, zawartą w przepisach kodeksu cywilnego, który w art. 25 stanowi, że miejscem zamieszkania osoby jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu, przy czym ustalenie tego zamiaru powinno być oparte o kryteria zobiektywizowane. O zamieszkiwaniu w jakiejś miejscowości można mówić więc wówczas, gdy występujące okoliczności pozwalają przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosków, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem aktywności życiowej danej dorosłej osoby fizycznej. Należy jednocześnie zauważyć, że samo zameldowanie będące kategorią prawa administracyjnego, nie przesądza o miejscu zamieszkania w rozumieniu prawa cywilnego.
Na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości oraz wola, zamiar stałego pobytu, przy czym oba te elementy muszą występować łącznie. Zatem sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości nie stanowi o zamieszkaniu, lecz musi być połączony z przebywaniem w danej miejscowości i to z takim przebywaniem, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów.
Odnosząc ten stan prawny do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy należy, według Naczelnego Sądu Administracyjnego uznać, że miejscowość L. w rozumieniu powołanego art. 25 k.c., spełnia przesłanki miejsca zamieszkania M. P., na co wskazuje okoliczność, że w czasie przeprowadzania wywiadu środowiskowego M. P. oświadczyła ustnie, że nadal zamierza mieszkać w miejscowości L. Wyraziła wolę koncentracji w tym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Wskazuje na to także również fakt, że przebywa ona i zamieszkuje w L. w domu po zmarłym ojcu, a ponadto jest zarejestrowana w tamtejszym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 9 stycznia 2009 r. Natomiast, jak z akt niniejszej sprawy wynika, jej dochodem z marca 2009 r. jest dochód z działki o powierzchni 0,6700 ha fiz - 0,70 40 ha przeliczeniowe, której M. P. jest samoistnym posiadaczem.
Zamiar przebywania na stałe w L. i jednocześnie przebywanie w tej miejscowości czyni z niego miejsce zamieszkania M. P. w rozumieniu art. 25 k.c. Konsekwencją tego stanowiska będzie to, że Wójta Gminy L. uznać należy, zgodnie z art. 101 ust. 1 powołanej ustawy o pomocy społecznej, za organ właściwy do wydania decyzji w sprawie przyznania zasiłku okresowego i celowego M. P. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 15 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), postanowił, jak w sentencji.