Postanowienie NSA z 20 maja 2010 r., I OW 62/10

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 20 maja 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Jelenia Góra o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Jelenia Góra a Burmistrzem Miasta Jarocin w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku M. B. w przedmiocie udzielenia pomocy finansowej: zasiłku celowego na zakup żywności wskazać Burmistrza Miasta Jarocin jako organ właściwy do rozpoznania wniosku M. B. o przyznanie zasiłku celowego

Skład

sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska przewodniczący
sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz sprawozdawca
sędzia NSA Małgorzata Stahl
Aleksandra Żurawicka protokolant

Uzasadnienie

Prezydent Miasta Jelenia Góra wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość miejscową pomiędzy nim a Burmistrzem Miasta Jarocina wnosząc o rozstrzygnięcie, że właściwym miejscowo, w postępowaniu z zakresu pomocy społecznej jest Burmistrz Miasta Jarocin.

Prezydent Miasta Jelenia Góra zakwestionował postanowienie nr [...] Zastępcy Dyrektora MGOPS w Jarocinie z dnia [...] lutego 2010 r. przekazujące dokumentację M. B. do MOPS w Jeleniej Górze w celu załatwienia zgodnie z właściwością miejscową, zarzucając mu naruszenie przepisu art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 z późniejszymi zmianami), poprzez bezpodstawne przyjęcie, że miejscem zamieszkania ubiegającej się o udzielenie pomocy z zakresu dożywiania M. B. jest Miasto Jelenia Góra.

W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że przekazując kwestionowanym postanowieniem z dnia [...] lutego 2010 r. sprawę M. B. do MOPS w Jeleniej Górze, MGOPS w Jarocinie ustalił, iż miejscem zamieszkania strony tego postępowania jest Jelenia Góra. Ośrodek ten przyjął, że Gmina Jarocin jest jedynie gminą miejsca czasowego pobytu strony, a udzielenie pomocy w zakresie dożywiania rodziny nie jest świadczeniem, które załatwia gmina miejsca czasowego pobytu - art. 101 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej.

Postanowienie to jest niezasadne, narusza bowiem przepis art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym świadczenia z pomocy społecznej przyznaje się w miejscu zamieszkania i art. 25 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym miejscem zamieszkania jest miejsce, w którym osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. Bezsporne w sprawie jest, że M. B. jest zameldowana w Jarocinie na pobyt czasowy. Wynajmuje mieszkanie w Jarocinie przy ul. [...] wspólnie z konkubentem i dwojgiem dzieci, z których jedno jest ich wspólne. Mieszkanie jest w nowym budownictwie. Składa się ono z dwóch pokoi, kuchni i łazienki. Od dnia [...] grudnia 2008 r. M. B. zarejestrowana jest w Powiatowym Urzędzie Pracy w Jarocinie, jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Konkubent strony ma stałą pracę zarobkową. Małoletni syn M. B. – P., chodzi do Szkoły Podstawowej Nr [...] w Jarocinie.

Z powyższego wynika, że M. B. nie ma zamiaru powrotu do Jeleniej Góry. Z Jarocinem wiąże swoje plany życiowe, tam koncentruje swoje potrzeby mieszkaniowe i życiowe. Pismem z dnia [...] stycznia 2010 r. o objęcie jej rodziny pomocą zwróciła się do MGOPS w Jarocinie. M. B. zamiarem stałego pobytu obejmuje więc Jarocin. Miejsce przebywania z zamiarem stałego pobytu jest miejscem zamieszkania, o którym stanowi art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej i art. 25 Kodeksu cywilnego.

Jak orzekł NSA w postanowieniu z dnia 6 sierpnia 2009 r. sygn. akt I OW 61/09 przepisy ustawy o pomocy społecznej nie posługują się pojęciami zameldowania na pobyt stały lub czasowy zaczerpniętymi z ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późniejszymi zmianami). Dlatego też brak jest podstaw, aby organ rozpoznający sprawę z zakresu pomocy społecznej opierał się wyłącznie na danych wynikających z realizacji obowiązków ewidencyjnych. W sprawie właściwym jest więc Burmistrz Miasta Jarocin, a decyzję o przyznaniu pomocy finansowej M. B. powinien wydać MGOPS w Jarocinie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Spór o właściwość powstaje w związku z odmienną oceną zakresu kompetencji organów. Spór taki można określić jako obiektywnie istniejącą sytuację prawną, w której zachodzi rozbieżność poglądów między organami administracji publicznej co do zakresu ich działania, w tym przede wszystkim co do upoważnienia do rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy administracyjnej.

W rozpoznawanej sprawie powstał negatywny spór o właściwość miejscową pomiędzy Prezydentem Miasta Jelenia Góra a Burmistrzem Miasta Jarocin. Oba organy gminy uznały się za niewłaściwe do rozpoznania i załatwienia wniosku M. B. o przyznanie zasiłku celowego na zakup żywności w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania."

Przystępując do rozpoznania wniosku podnieść należy, że ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) regulując właściwość miejscową gminy do załatwienia sprawy, posługuje się generalnie pojęciem miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie z nielicznymi wyjątkami. Zgodnie bowiem z art. 101 ust. 1 niniejszej ustawy właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.

Miejscem zamieszkania osoby fizycznej zgodnie z art. 25 Kodeksu cywilnego jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym o miejscu zamieszkania w świetle ww. przepisu decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Z unormowania tego wynika, że do przyjęcia zamieszkiwania danej osoby w określonej miejscowości konieczne jest ustalenie występowania dwóch przesłanek a mianowicie przebywania i zamiaru stałego pobytu w określonej miejscowości, przy czym przesłanki te muszą wystąpić łącznie. O ile ustalenie pierwszej przesłanki nie nastręcza trudności, o tyle przy ustalaniu "zamiaru stałego pobytu" mogą decydować różnorakie okoliczności. W judykaturze przyjmuje się, że o zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej.

Mając powyższe na uwadze przyjąć należy, że w przypadku M. B. obie wymienione przesłanki spełnia Gmina Jarocin. Nie ulega wątpliwości, że w dniu składania kolejnego wniosku o przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego jak i w dniu wydawania postanowienia o przekazaniu sprawy do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Jeleniej Górze M. B. faktycznie przebywała w Jarocinie. Miasto Jarocin jest miejscem, w którym M. B. zamieszkuje od grudnia 2008 r., gdzie zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotna; jej konkubent ma w tym mieście stałe zatrudnienie. Wnioskodawczyni wraz z konkubentem wynajmuje mieszkanie w Jarocinie, a jej syn Paweł uczęszcza do Szkoły Podstawowej Nr [...] w Jarocinie. Okoliczności te dowodzą, że M. B. ześrodkowała swoje centrum życiowe w Jarocinie, a nie na terenie Jeleniej Góry, gdzie od dłuższego czasu nie mieszka. Wobec tego uznać należy, że miasto Jarocin jest aktualnie głównym ośrodkiem działalności M. B. Należy podkreślić, że zamiar pobytu w miejscu zamieszkania nie jest równoważny z pragnieniem dożywotniego lub długoletniego przebywania w danej miejscowości. Dlatego też na ocenę jakie jest aktualne miejsce zamieszkania M. B. nie ma wpływu okoliczność, że być może w przyszłości zmieni ona swoje miejsce zamieszkania.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sporu ma fakt aktualnego miejsca pobytu M. B., w którym ześrodkowana jest jej aktywność życiowa. Trzeba wskazać, że wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli (nie jest czynnością prawną). Wystarczy więc, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby polegającego na ześrodkowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości. Jednocześnie zauważyć należy, że bez znaczenia dla rozstrzygnięcia tej sprawy jest tutaj kwestia zameldowania, będąca kategorią prawa administracyjnego lecz nieprzesądzająca o miejscu zamieszkania w rozumieniu prawa cywilnego. Samo zameldowanie jest czynnością materialno-techniczną o charakterze deklaratoryjnym i służy celom ewidencyjnym potwierdzającym fakt pobytu w danym lokalu.

Konkludując przyjąć zatem należy, że przebywanie w Jarocinie połączone ze ześrodkowaniem aktywności życiowej przez M. B. w tym mieście wskazuje na zamiar przebywania w nim na stałe, czyniąc z niego miejsce zamieszkania w rozumieniu art. 25 Kodeksu cywilnego. Skoro właściwość miejscową gminy zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, a miejscem tym w rozpoznawanej sprawie jak wyżej wskazano jest Jarocin, to właściwym do rozpatrzenia wniosku M. B. z dnia [...] stycznia 2010 r. będzie Burmistrz Miasta Jarocina.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o przepis art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił jak w sentencji.