Uzasadnienie
Starosta Powiatu J. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Marszałkiem Województwa [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku E.J. z dnia 11 lutego 2014 r.
Z akt sprawy wynika, że E.J. wnioskiem z dnia 11 lutego 2014 r., skierowanym do Starosty Powiatu J., zwróciła się o "przyznanie zasiłku macierzyńskiego z wydłużeniem 52 tygodni z tytułu urodzenia dziecka".
Starosta Powiatu J. postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...], na podstawie art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm., dalej w skrócie K.p.a.), przekazał wniosek E.J. Marszałkowi Województwa [...] do rozpatrzenia według właściwości wskazując, że ten organ wydał już w sprawie wnioskodawczyni decyzję z dnia [...] października 2013 r. nr [...] o przyznaniu jej prawa do zasiłku dla bezrobotnych.
Marszałek Województwa [...] uznając się niewłaściwym w sprawie postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] przekazał w/w wniosek Staroście Powiatu J. W uzasadnieniu postanowienia podał, że czynności związane z przedłużeniem okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych o czas, przez który przysługiwałby stronie, zgodnie z odrębnymi przepisami, zasiłek macierzyński, należą do zadań samorządu powiatu, a zatem w niniejszej sprawie nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego państw członkowskich Unii Europejskiej.
W związku z powyższym, Starosta Powiatu J. powołanym na wstępie wnioskiem wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Marszałkiem Województwa [...]. W jego ocenie, wniosek E.J. stanowi żądanie zmiany ostatecznej decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w części dotyczącej ustalenia okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Organ ten jest zatem właściwy rzeczowo do ustalenia wszystkich konstrukcyjnych elementów prawa do zasiłku, tj. przyznania prawa, ustalenia jego wysokości i okresu przysługiwania. Skoro podstawą nabycia prawa do zasiłku dla bezrobotnych były okresy zatrudnienia poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej i sprawę wnioskodawczyni w trybie zwykłym załatwił Marszałek Województwa [...], to zmiana okresu zasiłku, polegająca na jego wydłużeniu o okres odpowiadający okresowi pobierania zasiłku macierzyńskiego, należy również do właściwości Marszałka Województwa [...].
Podstawą do wydania takiej decyzji powinien być art. 73 ust. 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j.: Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm.) w związku z art. 163 K.p.a.
Marszałek Województwa [...] w odpowiedzi na wniosek podał, że w istocie wniosek E.J. dotyczył przedłużenia okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych o okres, przez który przysługiwałby jej zasiłek macierzyński. Wyjaśnił, że do kompetencji samorządu województwa nie należą uprawnienia do przyznawania zasiłków macierzyńskich, a jedynie do zasiłków dla bezrobotnych w sytuacji, gdy zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego państw członkowskich Unii Europejskiej. Zakres realizowania zadań samorządu województwa, wynikających z koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego państw członkowskich Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. a-c ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, określony został w art. 8 ust. 1 pkt 8 lit. a-c tej ustawy. Marszałek Województwa [...] wypełnił nałożone na niego ustawowe zadanie, przyznał bowiem E.J. prawo do zasiłku uzupełniającego dla bezrobotnych po zatrudnieniu za granicą.
Stosownie do art. 73 ust. 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, w razie urodzenia dziecka przez kobietę pobierającą zasiłek dla bezrobotnych w okresie, o którym mowa w ust. 1, lub w ciągu miesiąca po jego zakończeniu, okres ten ulega przedłużeniu o czas, przez który przysługiwałby jej, zgodnie z odrębnymi przepisami, zasiłek macierzyński.
Marszałek Województwa [...] wskazał, że zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. b cyt. ustawy, organem właściwym do wydawania decyzji administracyjnych w sprawach dotyczących świadczeń z tytułu bezrobocia niezwiązanych z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego jest samorząd powiatu. Podstawową kwestią dotyczącą właściwości rzeczowej jest bowiem określenie, czy w tego typu sprawach mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Zgodnie z art. 61 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (We) Nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. U. UE L 166 z dnia 30 kwietnia 2004 r. ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5 t. 5 ze zm.), przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie jedynie do uwzględniania w niezbędnym zakresie okresów ubezpieczenia, zatrudnienia lub pracy na własny rachunek spełnionych w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej w celu nabycia, zachowania lub odzyskania prawa do świadczeń z tytułu bezrobocia na terytorium państwa przyznającego prawo do zasiłku dla bezrobotnych.
Natomiast decyzje administracyjne wydawane na podstawie art. 73 ust. 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, dotyczące przedłużenia okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych w związku z urodzeniem dziecka, nie są związane z sumowaniem okresów ubezpieczenia, zatrudnienia lub pracy na własny rachunek spełnionych w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej. Oznacza to, że do tego rodzaju spraw nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Z tego względu uznać należy, iż organem właściwym do wydania, na podstawie wyłącznie ustawodawstwa polskiego, decyzji w oparciu o art. 73 ust. 3 cyt. ustawy jest samorząd powiatu, nawet w przypadku, gdy zasiłek dla bezrobotnych został przyznany na mocy decyzji organu samorządu województwa.
W niniejszej sprawie organem właściwym do rozpatrzenia wniosku E.J. z dnia 11 lutego 2014 r. jest zatem Starosta Powiatu J. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.).
Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Starostą Powiatu J. a Marszałkiem Województwa [...], albowiem oba organy uznają się za niewłaściwe miejscowo do rozpatrzenia wniosku E.J. z dnia 11 lutego 2014 r.
Wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość jest dopuszczalny, gdyż w/w organy nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia.
W pierwszej kolejności zauważyć należy, iż treść wniosku E.J. z dnia 11 lutego 2014 r. wskazuje, iż – wbrew twierdzeniom Starosty Powiatu J. – intencją wnioskodawczyni w związku z urodzeniem przez nią w dniu [...] grudnia 2013 r. dziecka, było w istocie żądanie przedłużenia okresu, na jaki został jej przyznany zasiłek uzupełniający dla bezrobotnych (na mocy decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] października 2013 r. nr [...]), o czas, przez który przysługiwałby jej zasiłek macierzyński. Podstawą prawną jej wniosku był zatem przepis art. 73 ust. 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Przepis ten stanowi, że w razie urodzenia dziecka przez kobietę pobierającą zasiłek dla bezrobotnych w okresie, o którym mowa w ust. 1, lub w ciągu miesiąca po jego zakończeniu, okres ten ulega przedłużeniu o czas, przez który przysługiwałby jej, zgodnie z odrębnymi przepisami, zasiłek macierzyński.
Mając powyższe na uwadze, podać należy, iż zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 8 lit. a-c ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy – w jego brzmieniu na dzień złożenia wniosku – do zadań samorządu województwa w zakresie polityki rynku pracy należy realizowanie zadań wynikających z koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego państw, o których mowa w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. a-c (w tym państw członkowskich Unii Europejskiej), w zakresie świadczeń dla bezrobotnych, w szczególności:
- a) pełnienie funkcji instytucji właściwej,
- b) przyjmowanie i rozpatrywanie wniosków bezrobotnych o wydanie odpowiednich dokumentów w sprawach świadczeń z tytułu bezrobocia,
- c) wydawanie decyzji w sprawach świadczeń z tytułu bezrobocia.
Organy samorządu województwa wydają zatem decyzje w zakresie świadczeń z tytułu bezrobocia tylko wtedy, gdy jest to związane z zadaniami wynikającymi z koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego m.in. państw członkowskich Unii Europejskiej. Taka sytuacja miała miejsce przy rozpatrywaniu wniosku E.J. z dnia 24 czerwca 2013 r. o przyznanie prawa do zasiłku uzupełniającego dla bezrobotnych z uwzględnieniem okresu zatrudnienia u pracodawcy [...], zakończonego wydaniem przez Marszałka Województwa [...] decyzji z dnia [...] października 2013 r. nr [...].
Natomiast decyzje administracyjne wydawane na podstawie art. 73 ust. 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, dotyczące przedłużenia okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych w związku z urodzeniem dziecka, nie są związane z uwzględnieniem okresów ubezpieczenia, zatrudnienia lub pracy na własny rachunek w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, a zatem do takich spraw nie stosuje się przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
Oceny tej nie zmienia nowelizacja ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, dokonana z dniem 27 maja 2014 r. na mocy ustawy z dnia 14 marca 2014 r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014 r., poz. 598), która w sposób jeszcze bardziej szczegółowy niż dotychczas określa sytuacje, w których organy samorządu województwa wydają decyzje w zakresie świadczeń z tytułu bezrobocia. Zgodnie z obecnie obowiązującym art. 8 ust. 1 pkt 8 lit. a-c ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, do zadań samorządu województwa w zakresie polityki rynku pracy należy realizowanie zadań wynikających z koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego państw, o których mowa w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. a-c, oraz państw, z którymi Rzeczpospolita Polska zawarła dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym, w zakresie świadczeń dla bezrobotnych, w szczególności:
- a) pełnienie funkcji instytucji właściwej,
- b) przyjmowanie i rozpatrywanie wniosków bezrobotnych o wydanie odpowiednich dokumentów w sprawach świadczeń z tytułu bezrobocia,
- c) wydawanie decyzji w sprawach wymienionych w art. 8a.
Stosownie do treści art. 8a tej ustawy, w sprawach dotyczących koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego państw, o których mowa w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. a-c, oraz państw, z którymi Rzeczpospolita Polska zawarła dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym, w zakresie świadczeń dla bezrobotnych, marszałek województwa rozstrzyga, w drodze decyzji, z zastrzeżeniem art. 9d, o przyznaniu albo odmowie przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych, jeżeli okres ubezpieczenia, zatrudnienia lub pracy na własny rachunek spełniony przez bezrobotnego w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, państwie, o którym mowa w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. b i c, lub państwie, z którym Rzeczpospolita Polska zawarła dwustronną umowę międzynarodową o zabezpieczeniu społecznym, w zakresie świadczeń dla bezrobotnych, ma wpływ na nabycie, wysokość lub okres pobierania zasiłku, o którym mowa w art. 73 ust. 1 pkt 2 lit. b (ust. 1).
W sprawach dotyczących koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego państw, o których mowa w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. a-c, w zakresie świadczeń dla bezrobotnych, marszałek województwa stwierdza zachowanie prawa do zasiłku dla bezrobotnych nabytego w Rzeczypospolitej Polskiej przez bezrobotnego udającego się do innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa określonego w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. b i c, w drodze wydania dokumentu, określonego w przepisach prawa Unii Europejskiej (ust. 2). W sprawach dotyczących koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego państw, o których mowa w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. a-c, w zakresie świadczeń dla bezrobotnych, marszałek województwa rozstrzyga, w drodze decyzji, o odmowie stwierdzenia zachowania prawa do zasiłku dla bezrobotnych nabytego w Rzeczypospolitej Polskiej przez bezrobotnego udającego się do innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa określonego w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. b i c (ust. 3).
Marszałek województwa rozstrzyga, w drodze decyzji, w innych sprawach dotyczących koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego państw, o których mowa w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. a-c, oraz państw, z którymi Rzeczpospolita Polska zawarła dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym, w zakresie świadczeń dla bezrobotnych, jeżeli podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowi przepis prawa Unii Europejskiej lub przepis dwustronnej umowy międzynarodowej o zabezpieczeniu społecznym, w zakresie świadczeń dla bezrobotnych (ust. 4).
Powyższe rozważania upoważniają do stwierdzenia, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku E.J. z dnia 11 lutego 2014 r. jest Starosta Powiatu J. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.