Uzasadnienie
Pismem z dnia 16 lutego 2017 r. Prezydent Miasta Łodzi reprezentowany przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Łodzi wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Prezydentem Sieradza – Dyrektorem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Sieradzu przez wskazanie Prezydenta Sieradza jako organu właściwego miejscowo do rozpoznania wniosku E.M. o skierowanie do domu pomocy społecznej.
W uzasadnieniu wniosku organ podniósł, że E.M. zameldowana jest w Łodzi przy ul. [..], natomiast dnia 21 października 2016 r. została przyjęta do placówki – Domu Opieki Społecznej w Sieradzu przy ul. [..], który opuściła w dniu 20 stycznia 2017 r., jednakże z uwagi na pogarszający się stan zdrowia i niemożność zapewnienia jej opieki przez rodzinę w miejscu zamieszkania została ponownie do niego przyjęta w dniu 23 stycznia 2017 r. i w nim przebywa. Ponieważ obecnym miejscem pobytu jest Sieradz – Dom Opieki Społecznej, a w dniu 30 sierpnia 2016 r., E.M. złożyła wniosek o skierowanie jej do domu pomocy społecznej, z którego wynika, iż jej zamiarem jest dalszy pobyt w tym ośrodku oraz wyraźnie wskazała, że nie jest zainteresowana umieszczeniem jej w DPS na terenie miasta Łódź, organ uznał, że właściwym miejscowo będzie Prezydent Sieradza – Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w Sieradzu, zgodnie z miejscem zamieszkania wnioskodawczyni.
W odpowiedzi na wniosek Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Sieradzu podkreślił, że pobyt E.M. w Domu Opieki Społecznej w Sieradzu ma charakter komercyjny, na podstawie umowy cywilnoprawnej zawartej w oparciu o uchwałę nr 471/2014 Zarządu Powiatu Sieradzkiego z dnia 21 marca 2014 r., która dopuściła świadczenie okresowych usług pomocy społecznej z zakwaterowaniem. Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w Sieradzu wskazał, że miejscem zamieszkania E.M. jest miasto Łódź, w którym posiada ona własny lokal mieszkalny, wniosek o skierowanie do domu pomocy społecznej złożyła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Łodzi, a w odpowiedzi na pismo Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Łodzi z dnia [..] listopada 2016 r. wskazała, że nie rezygnuje z ubiegania się o umieszczenie w domu pomocy społecznej. Fakty te zdaniem organu przemawiają za uznaniem, że E.M. ma miejsce zamieszkania w Łodzi i do Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Łodzi będzie należało skierowanie wnioskodawczyni do placówki.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2016 r. poz. 718), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość powstałe między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, jeżeli odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej.
Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie, a także gdy dochodzi między tymi organami do sporu negatywnego, kiedy każdy z organów uważa się za niewłaściwy.
W niniejszej sprawie rozstrzygnięciu podlega negatywny spór, bowiem żaden z organów nie uznaje swojej kompetencji do rozpoznania wniosku skierowania do domu pomocy społecznej. Przyczyną powstałego sporu o właściwość są odmienne ustalenia organów w kwestii uznania, gdzie wnioskodawczyni posiada miejsce zamieszkania.
Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.: Dz.U. z 2016 r., poz. 930) właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Powołana ustawa nie zawiera definicji pojęcia "miejsce zamieszkania", a zatem przy jego ustaleniu należy posłużyć się uregulowaniem zawartym w art. 25 k.c., zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Oznacza to, że miejscem pobytu stałego osoby fizycznej jest miejscowość, w której koncentrują się jej czynności życiowe, bez względu na adres zameldowania. Na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: zewnętrzny, tj. przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości oraz wewnętrzny, tj. wola, zamiar stałego pobytu, przy czym oba te elementy muszą występować łącznie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że wnioskodawczyni obecnie przebywa, zgodnie ze swoją wolą na terenie Sieradza, gdzie zawarła umowę cywilnoprawną z Dyrektorem Domu Pomocy Społecznej o pobyt obejmujący usługi pomocy społecznej i zakwaterowanie. Jakkolwiek wniosek E.M. został skierowany do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Łodzi, to z jego treści wynika, że wolą wnioskującej o pomoc było skierowanie jej do Domu Opieki Społecznej w Sieradzu. Tam bezspornie faktycznie przebywa E.M. od dnia 21 października 2016 r. i wolę pobytu w Sieradzu wyraża. We wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej wskazała, że córka pracuje poza woj. łódzkim, a syn mieszka w Sieradzu, co bez wątpienia miało znaczenie dla wnioskującej, która wyraźnie chciałaby zostać skierowana do Domu Pomocy Społecznej w Sieradzu. W tym Domu Pomocy Społecznej obecnie przebywa na podstawie umowy cywilnoprawnej, a więc przeniosła tam swoje centrum życiowe. Nie sposób bowiem uznać, aby pobyt ten, rozpoczęty po złożeniu wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej z uwagi na stan zdrowia i sytuację rodzinną (a więc pozostawanie bez wsparcia rodziny w podeszłym wieku) uznać za "pobyt rehabilitacyjny", pozbawiony woli pozostania w Domu Opieki Społecznej. Tym samym należy przyjąć, że obecnie Sieradz stanowi centrum życiowe zainteresowanej, gdzie przebywa ona faktycznie i z oczywistym zamiarem pozostania w tej miejscowości. Organem właściwym miejscowo w sprawie będzie zatem Prezydent Sieradza. Wbrew twierdzeniom tego organu nie można uznać, aby skarżąca zamieszkiwała w Łodzi, i prowadziła tam gospodarstwo domowe. O miejscu zamieszkania, a więc właściwości organu nie może także świadczyć zameldowanie skarżącej. Bez znaczenia dla sprawy jest ocena Prezydenta Sieradza, czy uchwała nr 471/2014 stanowiła przejaw przekroczenia kompetencji organu i czy ocenia on komercyjny pobyt wnioskodawczyni w Domu Pomocy Społecznej, jako wymuszony jej sytuacją życiową. Dla oceny właściwości miejscowej organu znaczenie ma wyłącznie miejsce zamieszkania – które nie zbiega się w tej sprawie z miejscem zameldowania wnioskodawczyni, a przesłanki oceny miejsca zamieszkania – pobyt rzeczywisty z zamiarem pozostania w tym miejscu, zostały w niniejszej sprawie spełnione i w sposób oczywisty wskazują na miejsce zamieszkania wnioskodawczyni w Sieradzu.
Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.