Uzasadnienie
Wnioskiem z 23 stycznia 2023 r. Starosta W. (Starosta) zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość zaistniałego pomiędzy Prezydentem Miasta Ł. (Prezydent) a Starostą w sprawie wniosku z [...] stycznia 2022 r. o udzielenie świadczenia z tytułu Indywidualnego Programu Integracyjnego cudzoziemcowi, któremu udzielono zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do [...] maja 2023 r., ostatnio zamieszkałem: ul. [...] [...], [...] Ł., oraz o ustalenie organu właściwego do załatwienia sprawy.
Jako podstawę prawną swojego wniosku Starosta wskazał art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.
W uzasadnieniu wyjaśnił, że 31 stycznia 2022 r. cudzoziemiec – I.S.(Zainteresowany) złożył w Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie w W. wniosek o Indywidualny Program Integracyjny. Dokumentacja została przyjęta przez pracownika socjalnego, który przeprowadził również wywiad. Karta pobytu cudzoziemca miała termin ważności do maja 2023 r.
Starosta wyjaśnił następnie, że [...] sierpnia 2022 r. otrzymał pismo cudzoziemca o zmianie miejsca zamieszkania na Ł. Po wpłynięciu w/w pisma oraz przeprowadzeniu wstępnego wywiadu ustalono, że rzeczywiście cudzoziemiec zmienił miejsce zamieszkania i aktualnie przebywa w Ł. pod adresem ul. [...] [...], [...]Ł. W konsekwencji sprawa zgodnie z właściwością miejscową przekazana została do Prezydenta.
Starosta wyjaśnił, że realizacja programu IPI zgodnie z art. 91 ustawy o pomocy społecznej musi się odbywać w województwie gdzie fizycznie przebywa osoba objęta programem. Ustawa zawęża także miejsce pobytu do powiatu, który realizuje świadczenia dla cudzoziemca na podstawie decyzji Starosty. Zgodnie z powołanym artykułem pkt 2 organem właściwym do udzielenia pomocy uchodźcy jest starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania cudzoziemca. Zatem zgodnie z tym artykułem, podmiotem odpowiedzialnym za prowadzenie sprawy jest MOPS Ł.Praktyka pracy z programami IPI wskazuje, ze w sytuacji przeprowadzki cudzoziemca organ niezwłocznie przesyła dokumentację do instytucji miejsca zamieszkania wskazanego przez cudzoziemca, W nowym miejscu zamieszkania podmiot odpowiedzialny realizuje program IPI dla cudzoziemca zgodnie z chwilą od jakiej przebywa na faktycznie na terenie danego powiatu. Zatem organ, jakim jest PCPR W. nie jest organem władnym do wystawienia jakiejkolwiek decyzji a otwarcie programu i wydanie decyzji leży w gestii MOPS Ł., co jest tym bardziej uzasadniony gdy prowadzenie programu integracyjnego nie ma charakteru jedynie świadczeń pieniężnych ale i pracy socjalnej.
Odpowiadając na wniosek Prezydent wniósł o uznanie, że organem właściwym w sprawie o udzielenie Zainteresowanemu świadczenia z tytułu Indywidualnego Programu Integracyjnego jest Starosta.
W uzasadnieniu wyjaśnił, że nie jest organem właściwym do rozpoznania wniosku Zainteresownego o udzielenie świadczenia z tytułu Indywidualnego Programu Integracyjnego. Podniósł, że wniosek został złożony w Powiatowym Centrum Pomocy w W. w już w styczniu 2022 r., zgodnie z właściwością wynikającą z ówczesnego miejsca zamieszkania wnioskodawcy. Już w styczniu 2022 r. pracownik socjalny Powiatowego Centrum Pomocy w W.przeprowadził wywiad środowiskowy z wnioskodawcą. Z karty 12 cz. VI pkt. XI przesłanego Kwestionariusza Rodzinnego Wywiadu Środowiskowego (opatrzonego datą 07.01.2022 r.) wynika, iż Powiatowe Centrum Pomocy w W. przyznało pomoc finansową dla Pana I.S. na pokrycie kosztów Indywidualnego Programu Integracji od 1 stycznia 2022 r. do 30 czerwca 2022 r. Na karcie 12 cz, VI pkt. XI w/w wywiadu środowiskowego widnieje podpis wnioskodawcy i data 23 maja 2022 r.
Pomimo w/w okoliczności Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w W. nie wydało żadnej decyzji w przedmiocie przyznania pomocy wnioskodawcy, o czym Prezydent powziął informację w dniu 22 listopada 2022 r. Tym samym organem właściwym do rozpoznania wniosku, złożonego w styczniu 2022 r. i wydania stosownej decyzji jest Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w W. Okoliczności wskazane we wniosku nie uzasadniają brak wydania decyzji przez Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w W. przez okres 8 miesięcy od złożenia wniosku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023 r. poz. 1634), zwanej dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne rozpoznają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Jednocześnie, zgodnie z art.15 §1 pkt 4 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny, rozstrzyga spory, o których mowa w wymienionym wyżej przepisie.
Odrębne unormowania w tym zakresie zostały zawarte w kodeksie postępowania administracyjnego. Zgodnie z treścią art. 22 § 1 k.p.a. spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, z wyjątkiem przypadków określonych w pkt 2-4 wyżej wymienionego przepisu rozstrzyga wspólny dla nich organ wyższego stopnia. Dopiero w razie braku takiego organu, właściwym do rozpoznania sporu jest sąd administracyjny. Jeżeli natomiast spór o właściwość powstał między organami jednostek samorządu terytorialnego w różnych województwach w sprawach należących do zadań z zakresu administracji rządowej, to rozstrzyga go minister właściwy do spraw administracji publicznej(art.22 § 1pkt4 k.p.a.).Taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie.
Spór w sprawie dotyczy wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku o udzielenie świadczenia z tytułu Indywidualnego Programu Integracyjnego na podstawie przepisów ustawy dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 901 z późn. zm., dalej "ustawa o pomocy społecznej).
Zgodnie z art. 19 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej do zadań własnych powiatu należy pomoc cudzoziemcom, którzy uzyskali w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy, ochronę uzupełniającą lub zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, mającym trudności w integracji ze środowiskiem.
Jednocześnie jednak, stosownie do art. 20 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej do zadań z zakresu administracji rządowej realizowanych przez powiat należy pomoc cudzoziemcom, którzy uzyskali w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy, ochronę uzupełniającą lub zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, w zakresie indywidualnego programu integracji, oraz opłacanie za te osoby składek na ubezpieczenie zdrowotne określonych w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Skoro spór dotyczy pomocy przyznawanej w zakresie indywidualnego programu integracji, to jest pomocy o której mowa w art. 20 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej uznać należy, że dotyczy on zadania z zakresu administracji rządowej. Oczywiste jest, że powstał on między jednostkami samorządowymi mającymi siedzibę w różnych województwach (województwie m. i województwie ł.).
Mając zatem na uwadze, że powiaty, których organy pozostają w sporze wchodzą w skład różnych województw oraz że sprawa, której przedmiotowy spór dotyczy należy do zadań gminy z zakresu administracji rządowej, stwierdzić należy, iż właściwym do rozstrzygnięcia sporu jest - zgodnie z treścią art. 22 § 1 pkt 4 k.p.a - minister właściwy do spraw administracji publicznej. Obecnie organem właściwym do spraw administracji publicznej jest na podstawie art. 6 ustawy z 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz.U. z 2022 r., poz. 2512) w związku z rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 listopada 2019 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (Dz. U. poz. 2264)., Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji.
Z tych powodów w świetle przytoczonych wyżej przepisów prawa Naczelny Sąd Administracyjny nie jest właściwy do rozstrzygnięcia sporu.
W związku z powyższym wniosek Starosty skierowany do Naczelnego Sądu Administracyjnego jako niedopuszczalny podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 64 § 3 i art. 15 § 2 p.p.s.a.
Stosownie do art. 232 §1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego. Skoro zatem w niniejszej sprawie wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość podlegał odrzuceniu, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 232 §1 pkt 1 lit.a w zw. z art. 15 § 2 i art. 64 § 3 p.p.s.a. orzekł, jak w pkt 2 sentencji postanowienia.