Uzasadnienie
Prezydent Miasta B. wnioskiem z dnia 29 marca 2016 r. wystąpił o rozstrzygnięcie sporu o właściwość zaistniałego pomiędzy nim a Wójtem Gminy D., w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A. C. o przyznanie zasiłku celowego na pokrycie kosztów pobytu A. C. i jej męża K. Cz. w placówce – Domu dla Bezdomnych "[...] " w B. Powyższy wniosek został złożony w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Pismem z 18 grudnia 2015r. A. C. wniosła przyznanie zasiłku celowego na pokrycie kosztów pobytu w placówce – Domu dla Bezdomnych "[...] " w B. Pismem z 22 grudnia 2015r. wniosek A. C. został przekazany do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. Pismem z 7 stycznia 2016r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. zwrócił przedmiotowy wniosek do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. Prezydent Miasta B. nie zgadzając się z tym stanowiskiem, wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość. W uzasadnieniu wniosku Prezydent Miasta B. wskazał, że w przypadku osób bezdomnych domagających się udzielenia pomocy, nie może być mowy o posiadaniu przez te osoby miejsca zamieszkania, nie bada się ich zamiaru co do stałego pobytu. Na podstawie art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Organ wskazał, iż A. i K. C. są osobami bezdomnymi i obecnie przebywają w Domu dla Bezdomnych "[...] " w B., do którego skierowano ich w trybie interwencyjnym. Ostatnie miejsce zameldowania wyżej wymienionych do adres: D., W. [...] (powiat g., woj. [...]), gdzie zamieszkiwali w domu, który sprzedali za kwotę 10.000,- zł.
Reasumując organ wnoszący o rozstrzygnięcie sporu wniósł o wskazanie Wójta Gminy D. jako organu właściwego do rozpoznania wniosku A. C. o przyznanie zasiłku celowego na pokrycie kosztów pobytu w placówce – Domu dla Bezdomnych "[...] " w B. Odpowiadając na powyższy wniosek Wójt Gminy D wskazał, iż dla ustalenia właściwej miejscowo gminy znaczenie ma fakt aktualnego przebywania wnioskodawcy z zamiarem stałego pobytu. Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli, wystarczy, że taki zamiar wynika z zachowania danej osoby. Z tego powodu – zdaniem Wójta Gminy D, organ ten nie jest właściwy do rozpoznania przedmiotowej sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sądy administracyjne rozpoznają na mocy art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej jako "P.p.s.a."), spory o właściwość oraz spory kompetencyjne. Przez takie spory należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do załatwienia sprawy (spór negatywny). Spór o właściwość może toczyć się między organami jednostek samorządu terytorialnego i samorządowymi kolegiami odwoławczymi (art. 22 § 1 K.p.a.), natomiast spór kompetencyjny - między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej (art. 22 § 2 K.p.a.). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość rozstrzyganym przez Naczelny Sąd Administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a. i art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).
W niniejszej sprawie zaistniał negatywny spór o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta B. a Wójtem Gminy D., albowiem oba wymienione organy uznały się za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku A. C. o przyznanie zasiłku celowego na pokrycie kosztów pobytu w placówce – Domu dla Bezdomnych "[...] " w B. Rozstrzygnięcia wymaga zatem kwestia, który z tych organów jest zobowiązany do rozpoznania wniosku A. C. Przystępując do rozpoznania tego sporu w pierwszej kolejności należy rozstrzygnąć czy wnioskodawczyni A. C. posiada status osoby bezdomnej w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz.182 ze zm., dalej "u.p.s."). Przepis art. 6 pkt 8 u.p.s. przewiduje bowiem dwa odrębne stany faktyczne pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania, drugi dotyczy osoby niezamieszkującej w lokalu mieszkalnym, posiadającej stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w u.p.s. przesłanki muszą występować kumulatywnie (łącznie).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego A. C. nie posiada już stałego zameldowania w lokalu pod adresem D., [...]. W związku z dokonaniem sprzedaży domu znajdującego się pod ww. adresem wnioskodawczyni nie posiada również tytułu prawnego do tej nieruchomości, nie ma więc możliwości tam zamieszkiwania.
W związku z powyższym należało rozstrzygnąć czy pobyt A. C. w Domu dla Bezdomnych w B. jest zamieszkiwaniem w lokalu mieszkalnym, czyli czy lokal w którym aktualnie faktycznie zamieszkuje, stanowi lokal mieszkalny w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy.
Zgodnie z regulacją art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 150 ze zm.), do której odsyła art. 6 pkt 8 u.p.s., pod pojęciem lokalu mieszkalnego rozumieć należy lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki. W rozumieniu ustawy nie jest takim lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych. Wszystkie pomieszczenia przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, nawet te, które w ustawie nie zostały wprost wymienione, nie stanowią zatem lokali mieszkalnych w rozumieniu powołanej ustawy.
Z tego względu uznać należy, iż za lokal mieszkalny w rozumieniu tego przepisu nie może być uznany lokal zajmowany przez A. C. w placówce dla osób bezdomnych, albowiem pobyt w tego rodzaju lokalu ma charakter tymczasowy, a po usamodzielnieniu się wyprowadzi się ona z tej placówki. Charakter pobytu w tego rodzaju placówce jest zatem zbliżony do pobytu w internacie, a więc placówki wyłączonej przez ustawodawcę z zakresu pojęcia lokalu mieszkalnego.
Reasumując skoro będące przedmiotem żądania w sprawie świadczenie należy do zakresu pomocy społecznej, właściwość miejscową gminy zobowiązanej do jego rozpatrzenia, zgodnie z treścią art. 101 ust. 2 u.p.s., ustalić należy według ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały A. C., które znajdowało się w Gminie D.