Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 11 stycznia 2013 r. Burmistrz Miasta Ś. reprezentowany przez Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś. wystąpił o rozstrzygnięcie sporu o właściwość zaistniałego pomiędzy Burmistrzem Miasta Ś. a Burmistrzem O. przez wskazanie Burmistrza O. jako organu właściwego do rozpatrzenia wniosku S. R. z dnia [...] listopada 2012 r. i wydania decyzji w sprawie przyznania zasiłku stałego i składki FUZ.
W uzasadnieniu wniosku podał, że jak wynika z rodzinnego wywiadu środowiskowego S. R. na stałe zameldowany jest pod adresem [...], natomiast w Ś. przebywa czasowo przy ul. [...], bez meldunku i z zamiarem powrotu do miejsca stałego zameldowania po odbyciu rekonwalescencji. Powyższy wniosek wraz z wywiadem środowiskowym przekazano postanowieniem z dnia [...] grudnia 2012 r., na podstawie art. 65 § 1 k.p.a., do załatwienia Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w O., który odesłał przekazane dokumenty nie uznając swojej właściwości, powołując się na aktualne miejsce pobytu strony.
W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość Burmistrz O. wniósł o oddalenie wniosku i wyznaczenie Burmistrza Miasta Ś. do jego rozpoznania.
W ocenie Burmistrza O., [...] w gminie O. nie są miejscem, w którym koncentrują się czynności życiowe wnioskodawcy. Zamieszkały w [...] brat strony - A. R. - w wywiadzie środowiskowym w 2005 r. wskazał, że mieszka sam, zaś z bratem ma kontakt nieregularny, co podtrzymał w aktualizacji wywiadu w 2012 r. Ponadto w protokole przesłuchania z dnia [...] lutego 2013 r. A.R. podał, że brat nie mieszka w [...] od ok. 9 lat. Przebywa w okolicach W. i nie deklarował powrotu do [...]. Z notatki służbowej pracownika socjalnego Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. z dnia [...] lutego 2013 r. wynika, że S. R. nie posiada tu żadnych rzeczy osobistych.
Podkreślił, że fakt podania przez stronę, że ma zamiar powrócić do [...] nie wypełnia przesłanki "pobytu", a tym bardziej przesłanki "miejsca zamieszkania". Tym samym nie ma podstaw do uznania Burmistrza O. za organ właściwy do rozpatrzenia wniosku.
Burmistrz O. wskazał, że nie posiada informacji o miejscu zamieszkania S. R. Z powyżej wymienionego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego z A.R. wynika, że S.R. przebywał przez dłuższy czas w miejscowości L., ul. [...], gmina S. B., powiat w. Był tam zameldowany na pobyt czasowy od dnia [...] listopada 2009 r. do dnia [...] marca 2012 r. z krótkimi przerwami. W tej sytuacji ewentualne ustalenie jego miejsca zamieszkania w tej miejscowości oznaczałoby konieczność oddalenia wniosku.
Podniósł również, że Burmistrz Miasta Ś. nie wskazał, z jakich względów uznał, że pobyt S. R. w Ś. ma charakter czasowy, skoro przebywa tam od dłuższego czasu, posiada rzeczy osobiste, a sama miejscowość stanowi jego centrum życiowe. Okoliczności te świadczą zatem o przebywaniu z zamiarem stałego pobytu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.); zwanej dalej: P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej.
Spór ma miejsce wtedy, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów zachodzi w odniesieniu do rozpatrywania i rozstrzygania tej samej sprawy, czyli gdy mamy do czynienia z tożsamością sprawy, którą zajmują się co najmniej dwa organy. Zatem wtedy, gdy w postępowaniu przed organami chodzi o rozstrzygnięcie tożsamej sprawy administracyjnej pod względem podmiotowym (tożsamość strony), przedmiotowym (tożsamość żądania), przy zastosowaniu tej samej podstawy prawnej.
Innymi słowy pod pojęciem sporu o właściwość należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy albo każdy z nich uważa się za organ niewłaściwy do załatwienia tej sprawy, prezentując pogląd, że organem właściwym jest ten drugi. Przy czym, do sporu może dojść tylko w powiązaniu ze sprawą indywidualną, która realnie istnieje i w której toczy się postępowanie.
W rozpoznawanej sprawie negatywny spór o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Ś., reprezentowanym przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś. a Burmistrzem O. dotyczył rozpatrzenia wniosku S. R. i wydania decyzji administracyjnej w sprawie przyznania zasiłku stałego i składki FUZ.
Właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 182), ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.
Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsca zamieszkania". Należy zatem odnieść się w tej kwestii do przepisów ogólnych ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. nr 16, poz. 93 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 25 k.c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że na miejsce zamieszkania składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w danej miejscowości i wola - zamiar stałego pobytu, przy czym muszą one występować łącznie. Ustalenie zamiaru stałego pobytu powinno być oparte o zobiektywizowane kryteria. O zamieszkiwaniu w jakiejś miejscowości można, więc mówić wówczas, gdy występujące okoliczności pozwolą przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej, w której koncentruje się jej życiowe centrum (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2009 r., sygn. akt I OW 164/08).
Podkreślić również należy, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Przepis ten statuuje cele pomocy społecznej. Podstawowym celem tej działalności jest pomoc osobom lub rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji życiowej, której nie mogą samodzielnie lub z pomocą najbliższej rodziny przezwyciężyć. Określając zatem organ wykonujący zadania z zakresu pomocy społecznej, należy mieć na względzie także to, aby pomoc została skierowana do osoby jak najszybciej i w miejscu, w którym uzyskanie tej pomocy może przynieść wsparcie dla osoby ubiegającej się świadczenie.
Z akt sprawy wynika, że S. R. nie mieszka w [...] od około 9 lat.
W tym okresie, przebywając w okolicach W., odwiedził brata - A. R. - zaledwie dwa razy, nie deklarując zamiaru powrotu do [...] i zamieszkania w nim na stałe. W wywiadzie środowiskowym z dnia 28 listopada 2012 r. S. R. wskazał, że obecnie zamieszkuje w mieszkaniu wynajętym na terenie Miasta Ś., przy ul. [...], gdzie jest czasowo zameldowany. W piśmie z dnia [...] stycznia 2013 r. kwestionując przekazanie przez Burmistrza Miasta Ś. rodzinnego wywiadu środowiskowego do załatwienia według właściwości Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w O. podał, że z uwagi na problemy zdrowotne nie może wyjechać do miejsca stałego zamieszkania, ponieważ nie zna terminu operacji refundowanej z NFZ w szpitalu w W. W związku z tym zwrócił się z prośbą do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś. o przyznanie zasiłku stałego i składki FUZ w obecnym miejscu zamieszkania.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, obie wymienione w art. 25 k.c. przesłanki spełniają Ś. Nie ulega wątpliwości, że w dniu złożenia powyższego wniosku S. R. faktycznie zamieszkiwał w Ś. oczekując na operację.
Należy przyjąć, że przebywanie w Ś. połączone z ześrodkowaniem aktywności życiowej przez S. R. w tym mieście wskazuje na zamiar przebywania w nim na stałe, a tym samym czyni z niego miejsce zamieszkania w rozumieniu art. 25 k.c. Ponadto ze względu na cele pomocy społecznej, sformułowane w art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, szybka i skuteczna pomoc może być udzielona stronie w Ś. Skoro właściwość miejscową gminy, zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, a miejscem tym w rozpoznawanej sprawie jak wyżej wskazano są Ś. to właściwym organem do rozpatrzenia wniosku S. R. o przyznanie zasiłku stałego i składki FUZ jest Burmistrz Miasta Ś. Z tych względów Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 P.p.s.a. oraz art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, orzekł jak w sentencji