Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 26 kwietnia 2010 r. Marszałek Województwa Wielkopolskiego, działając na podstawie art. 4 w zw. z art.15 §1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego między nim a Burmistrzem Miasta Trzcianka w sprawie o rozpatrzenie wniosku K. G. o ustalenie prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka.
W uzasadnieniu powyższego wniosku Marszałek Województwa wskazał, że w dniu [...] czerwca 2007 r. K. G. złożyła w Urzędzie Miasta Trzcianka wniosek o ustalenie prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka – J. G. Burmistrz Miasta Trzcianka decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...] przyznał K. G. prawo do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka J. G. Decyzja ta stała się ostateczna.
W dniu [...] sierpnia 2007 r. Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Poznaniu otrzymał formularz dla potrzeb ustalenia ustawodawstwa państwa właściwego do wypłaty świadczeń rodzinnych, z którego wynika, że ojciec dziecka R. G. od dnia [...] maja 2007 r. wykonuje pracę najemną na terytorium N. i podlega tam ubezpieczeniom społecznym. Tak więc zaszła konieczność skoordynowania świadczeń rodzinnych z systemem [...]. Pismem z dnia [...] listopada 2007 r. Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej poinformował Burmistrza Miasta Trzcianka, ze w sprawie K. G. zachodzi koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego. Na wniosek Burmistrza Miasta Trzcianka Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Pile decyzją z dnia [...] marca 2008 r., nr [...] stwierdziło nieważność decyzji Burmistrza Miasta Trzcianka z dnia [...] czerwca 2007 r. przyznającej K. G. prawo do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka.
Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2008 r. Burmistrz Miasta Trzcianka przekazał wniosek K. G. do rozpoznania Marszałkowi Województwa Wielkopolskiego. Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Poznaniu, jako instytucja upoważniona przez Marszałka Województwa Wielkopolskiego do rozpoznawania wniosków i wydawania decyzji w sprawach świadczeń rodzinnych w przypadku przemieszczania się osób w granicach Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego, zawiadomiła K. G. o wszczęciu postępowania.
Marszałek Województwa Wielkopolskiego decyzją z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...] umorzył postępowanie z wniosku K. G. o ustalenie prawa do jednorazowej zapomogi oraz postanowieniem nr [...] z tej samej daty przekazał przedmiotowy wniosek o przyznanie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka według właściwości Burmistrzowi Miasta Trzcianka. Powyższe rozstrzygnięcia Marszałek Województwa Wielkopolskiego uzasadnił wejściem w życie w dniu 7 lipca 2008 r. rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 592/2008 z dnia 17 czerwca 2008 r. (Dz. Urz.WE nr L 177 z dnia 4 lipca 2008 r.), zgodnie z którym do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a tym samym wyłączną właściwość do rozpatrywania wniosków w tych sprawach posiada wójt /burmistrz/prezydent miasta.
Burmistrz Miasta Trzcianka postanowieniem z dnia [...] października 2008 r., wydanym w trybie art.65 §1 k.p.a., ponownie przekazał wniosek K. G. wraz z dokumentacją do Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w Poznaniu jako instytucji działającej z upoważnienia Marszałka Województwa Wielkopolskiego i załatwiającej sprawy dotyczące realizacji świadczeń rodzinnych w ramach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku przemieszczania się osób w granicach Unii Europejskiej oraz Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Uzasadniając przekazanie wniosku Burmistrz Miasta Trzcianka stwierdził, że dopiero od 7 lipca 2008 r. posiada wyłączną właściwość do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku, a ponieważ na dzień wszczęcia postępowania organem właściwym do rozpoznania sprawy był Marszałek Województwa Wielkopolskiego Burmistrz uznał, że podanie nie zostało wniesione do organu właściwego do jego rozpoznania.
Z powyższym stanowiskiem Burmistrza Miasta Trzcianka nie zgadza się Marszałek Województwa Wielkopolskiego, który uważa że nie może wydać decyzji w sprawie, gdyż wiązałoby się to z naruszeniem przepisów o właściwości.
W odpowiedzi na wniosek Marszałka Województwa Wielkopolskiego o rozstrzygnięcie sporu przez Naczelny Sąd Administracyjny Burmistrz Miasta Trzcianka wnosił o wskazanie Marszałka Województwa Wielkopolskiego, jako organu właściwego do rozpoznania sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Żądanie dotyczy sporu o właściwość, o którym mowa w art.4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Przez spór o właściwość, w rozumieniu wskazanego przepisu, należy rozumieć sytuację, w której organy jednostek samorządu terytorialnego uważają się za niewłaściwe w sprawie. Mamy wówczas do czynienia z tzw. sporem negatywnym. Tego rodzaju spór zaistniał w rozpoznawanej sprawie, a dotyczy on wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku o ustalenie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka w sytuacji, gdy w dacie złożenia wniosku ojciec dziecka przebywał na terytorium państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, zaś w dacie orzekania uległy zmianie przepisy normujące właściwość organu.
Warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń reguluje ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. 2006 r., Nr 139, poz. 992 z póżń. zm). Do świadczeń rodzinnych objętych regulacją wskazanej ustawy należy jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka (art.2 pkt 4; art.15 b ustawy). Stosownie do art.23 a ust.1, 2, 3, 4, 7 pkt 1 i 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku, gdy członek rodziny osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz dokumentami do marszałka województwa. Następnie marszałek województwa ustala, czy mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Jeśli tak, to marszałek województwa wydaje decyzję w przedmiocie świadczenia rodzinnego. W przeciwnym przypadku przekazuje sprawę organowi właściwemu w celu ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych a organ właściwy ustala prawo do świadczeń rodzinnych od miesiąca złożenia wniosku. Przez organ właściwy należy rozumieć - wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie rodzinne (art.3 pkt 11 ustawy). Z kolei, gdy mowa w ustawie o przepisach o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego to oznacza przepisy rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz.Urz. WE L149 z 5 lipca1971 r. z póżń.zm.) oraz rozporządzenie wykonawcze Rady (EWG) nr 574/72 z dnia 21 marca 1972 r. (Dz.Urz. WE L 74 z 27 marca 1972 ze zm.).
W rozpoznawanej sprawie wniosek o ustalenie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka złożyła K. G., której mąż S. G. pracuje od [...] maja 2007 r. na terytorium N. i podlega tam systemowi ubezpieczeń społecznych. Marszałek Województwa Wielkopolskiego po otrzymaniu wniosku K. G. przekazanego przez Burmistrza Miasta Trzcianka stwierdził, że w tej sprawie nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, gdyż z dniem 7 lipca 2008 r. weszło w życie rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 592/2008 zmieniające rozporządzenie Rady (EWG) nr 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz.U. UE L. 08.177.1).
Należy jednak zwrócić uwagę, że w dacie rozstrzygania sprawy przez Naczelny Sądu Administracyjny uległ zmianie stan prawny będący podstawą dla Marszałka Województwa Wielkopolskiego do wystąpienia z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość uzasadnionym wskazanym powyżej rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 592/2008 zmieniającym rozporządzenie Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. Z dniem 1 maja 2010 r. utraciło moc rozporządzenie Rady (EWG) nr 1408/71 z 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie a tym samym rozporządzenie je nowelizujące. W zaistniałej sytuacji nie jest możliwe rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, gdyż najpierw Marszałek Województwa Wielkopolskiego powinien rozważyć, czy w świetle aktualnie obowiązujących przepisów do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego i tym samym, czy w świetle aktualnych regulacji prawnych jest organem właściwym do rozpoznania wniosku K. G. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.151 w zw. z art. 64 §3 i art. 15 §2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji postanowienia.