Postanowienie NSA z 11 lipca 2017 r., I OW 72/17

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 11 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Starosty O. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Starostą O. a Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w O. w przedmiocie wskazania organu właściwego

Sprawa

w sprawie przepadku pojazdu postanawia: wskazać Starostę O. jako organ właściwy w sprawie. 6

Skład

sędzia NSA Wiesław Morys przewodniczący, sprawozdawca
sędzia NSA Maciej Dybowski przewodniczący
sędzia del. WSA Krzysztof Dziedzic przewodniczący

Uzasadnienie

Pismem z dnia 20 lutego 2017 r. Dyrektor Powiatowej Służby Drogowej, działający z upoważnienia Starosty O., złożył wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy tym organem, a Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w O., w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania sprawy przepadku pojazdu. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że w dniu [...] listopada 2004 r. wydana została dyspozycja usunięcia pojazdu nr [...], dotycząca samochodu marki [...], o numerze rejestracyjnym [...], z powodu prowadzeniu samochodu przez kierowcę będącego w stanie nietrzeźwości oraz braku dowodu ubezpieczenia OC. Usunięcia dokonano w trybie art. 130a ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Wobec nieodebrania pojazdu w terminie na wniosek Skarbu Państwa - Komendanta Miejskiego Policji w O. Sąd Rejonowy w O. postanowieniem z dnia [...] września 2011 r., sygn. akt [...], stwierdził, że prawo własności pojazdu przeszło na własność Skarbu Państwa z dniem [...] maja 2005 r. Postanowienie to stało się prawomocne z dniem [...] grudnia 2011 r. Komendant Miejski Policji w O. przekazał sprawę wykonania tego orzeczenia zgodnie z właściwością Staroście O., który odmówił działań i wskazał jako organ właściwy Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. Wówczas tenże Komendant przekazał sprawę Naczelnikowi Urzędu Skarbowego, który także odmówił podjęcia czynności. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2016 r., sygn. akt I OW 161/16, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniosek Komendanta Miejskiego Policji o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego w przedmiocie wskazania organu właściwego do wykonania postanowienia sądu o przejściu prawa własności na rzecz Skarbu Państwa z uwagi na brak legitymacji czynnej w sprawie. W związku z powyższym zaistniał pomiędzy stronami negatywny spór kompetencyjny. W ocenie wnioskodawcy własność pojazdu przeszła na Skarb Państwa przed wejściem w życie niżej powołanej nowelizacji ustawy Prawo o ruchu drogowym. Za miarodajną należy brać w tym wypadku datę przejścia własności na rzecz Skarbu Państwa wskazaną w postanowieniu Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] września 2011 r., a więc dzień [...] maja 2005 r. Nowe brzmienie art. 130a ust 10f ustawy Prawo o ruchu drogowym zgodnie z którym: "Do wykonania orzeczenia sądu o przepadku pojazdu jest obowiązany starosta. Wykonanie orzeczenia następuje w trybie i na zasadach określonych w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z uwzględnieniem przepisów niniejszej ustawy" obowiązuje od dnia 4 września 2010 r. kiedy to weszła w życie ustawa z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 152, poz. 1018). W związku z tym Starosta nie może być organem właściwym w zakresie pojazdów, co do których przepadek orzekł sąd. Mając powyższe na względzie Starosta O. stoi na stanowisku, że właściwym do przeprowadzenia likwidacji przedmiotowego samochodu powinien dokonać Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. postulował wskazanie Starosty O. jako organ właściwy w sprawie. W jej uzasadnieniu podał, że naczelnicy urzędów skarbowych utracili uprawnienia do orzekania o przejściu prawa własności pojazdów usuniętych w trybie art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym po dniu 12 czerwca 2009 r. W tej sprawie bezspornym jest, że w stanie prawnym obowiązującym do dnia 11 czerwca 2009 r. nie orzeczono w trybie administracyjnym o przejściu na własność Skarbu Państwa przedmiotowego pojazdu. Mając na uwadze okoliczność, że naczelnik urzędu skarbowego nie jest organem właściwym do prowadzenia postępowań likwidacyjnych względem pojazdów zabezpieczonych w trybie art. 130a ustawy - Prawo o ruchu drogowym, a na podstawie danych zawartych w dokumentach przesłanych przez Policję, biorąc pod wzgląd miejsce usunięcia pojazdu wskazane w dyspozycji usunięcia z dnia [...] listopada 2004 r., nr [...], właściwym do wystąpienia do sądu powszechnego z wnioskiem o orzeczenie przejścia pojazdu jest Starosta O. Zdaniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. w obecnym stanie prawnym przeprowadzenie procedury likwidacyjnej pojazdów może nastąpić tylko w trybie przewidzianym w przywołanej ustawie nowelizującej. W sytuacji, gdy orzeczenie sądu zapadło w sprawie pojazdu usuniętego w trybie art. 130a ustawy - Prawo o ruchu drogowym po wejściu w życie ustawy nowelizującej, tj. po dniu 4 września 2010 r., jedynym organem uprawnionym do prowadzenia postępowania w sprawie likwidacji pojazdu oraz ustalania kosztów dozoru i wynagrodzenia za dozór, jest starosta (właściwy ze względu na miejsce, z którego pojazd usunięto). Organ zwrócił również uwagę, iż w tożsamym stanie prawnym i faktycznym, Naczelny Sąd Administracyjny wydawał już rozstrzygnięcia w przedmiocie zaistniałego sporu kompetencyjnego pomiędzy Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w O. a Starostą O. w sprawach o sygn. I OW 207/12 i I OW 101/13.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Stosownie do art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – dalej: P.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a., sprawy te rozpoznaje Naczelny Sąd Administracyjny, a do ich rozstrzygania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Przez spór o kompetencyjny, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a. należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie (spór pozytywny) lub też każdy z organów uważa się za niewłaściwy (spór negatywny). W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia ze sporem negatywnym, który powstał pomiędzy Starostą O. i Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w O. co do organu właściwego do prowadzenia postępowania w przedmiocie likwidacji pojazdu marki [...], o numerze rejestracyjnym [...], i wykonania orzeczenia sądu o przepadku pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, iż istotą sporu jest zagadnienie dalszego postępowania w zakresie pojazdu stanowiącego własność Skarbu Państwa, bo wbrew twierdzeniu organu skarbowego nie chodzi tu o wystąpienie do sądu powszechnego, gdyż postanowienie w materii przejścia własności pojazdu zapadło.

Zgodnie z przepisem art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruch drogowym: "Starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu". Brzmienie to ww. przepis uzyskał na mocy art. 1 pkt 10 lit. j ustawy nowelizującej z dniem 4 września 2010 r. W poprzednim stanie prawnym art. 130a ust. 10 stanowił, że: "Pojazd usunięty w trybie określonym w ust. 1 lub 2 i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy". Ustawą nowelizującą uregulowano też tryb wykonania orzeczenia sądu o przepadku pojazdu. Według art. 103a ust. 10f ustawy – Prawo o ruchu drogowym "Do wykonywania orzeczeń sądu o przepadku pojazdu jest zobowiązany starosta. Wykonanie orzeczenia następuje w trybie i na zasadach określonych w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z uwzględnieniem przepisów niniejszej ustawy". Z kolei, zgodnie z przepisem intertemporalnym ustawy nowelizującej, tj. art. 12 ust. 2: "W przypadkach, w których termin określony w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, upłynął przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i nie zostało wszczęte postępowanie w sprawie przejęcia własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, przepis art. 11 stosuje się odpowiednio". Stosownie do treści tego przepisu, w przypadkach, o których bieg terminu określonego w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym rozpoczął się i nie zakończył przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepadek pojazdów orzeka się na rzecz powiatu. Natomiast zgodnie z art. 10 ustawy nowelizującej, w takim przypadku starosta ma obowiązek wystąpić do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu ("W przypadku pojazdów, które zostały usunięte przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i do tego dnia nie zostały odebrane z parkingu strzeżonego przez uprawnioną osobę, termin określony w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, po którego upływie starosta występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu, biegnie w dalszym ciągu od dnia usunięcia pojazdu"). Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie (p. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2012 r., sygn. I OW 156/12, publ. CBOSA), że systemowe odczytanie ww. przepisów ustawy nowelizującej prowadzi do wniosku, że celem ustawodawcy była zmiana dotychczasowej praktyki postępowania w zakresie likwidacji pojazdów przejmowanych na podstawie art. 130a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym, i wskazanie starostów jako właściwych do prowadzenia spraw w tym przedmiocie. Zatem z przepisów przejściowych wprowadzających jednolitą procedurę co do przepadku pojazdów również w zakresie postępowań niezakończonych przed wejściem w życie przepisów znowelizowanych należy wyprowadzić jednolitą regułę właściwości starostów w tych sprawach, także w zakresie wykonywania orzeczeń sądu, mimo iż przepadek nie nastąpił na rzecz powiatu, zgodną z regułą wynikającą z art. 130a ust. 10f znowelizowanej ustawy Prawo o ruchu drogowym (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 lutego 2013 r., sygn. I OW 207/12, publ. CBOSA).

W niniejszej sprawie przedmiotowy pojazd został usunięty z drogi w dniu [...] listopada 2004 r. Sześciomiesięczny okres przechowywania (wymagany w poprzednim stanie prawnym określonym w art. 130a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym) upłynął w dniu [...] maja 2005 r., a do dnia [...] września 2010 r. nie orzeczono o przejściu tego pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. Ponadto, postanowienie Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] września 2011 r., sygn. [...], stało się prawomocne z dniem [...] grudnia 2011 r., to znaczy pod rządami znowelizowanych przepisów. W tej sytuacji zastosowanie w sprawie ma przepis art. 130a ust. 10f cytowanej ustawy, zgodnie z którym do wykonania orzeczenia sądu o przepadku pojazdu jest obowiązany starosta.

Mając na uwadze powyżej przedstawione okoliczności, przyszło uznać, że właściwym w sprawie jest Starosta O. jako organ wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej.

Z przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w postanowieniu, na podstawie art. 15 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

----------------------- 2