Uzasadnienie
Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. działając z upoważnienia Prezydenta Miasta G. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Burmistrzem N. B. w kwestii ponoszenia kosztów umieszczenia J. K. w domu pomocy społecznej.
W uzasadnieniu wniosku wskazano następujące okoliczności:
Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w N. B. przesłał do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. postanowienie o przekazaniu według właściwości sprawy o umieszczenie w domu pomocy społecznej J. K. zameldowanego w G. [...]. Jak wynika z rodzinnego wywiadu środowiskowego posiadanego przez MOPS [...] wynika, że J. K. od miesiąca lipca 2007 r. przebywa w N. B., dokąd przeprowadził się z G. ze względu na trudne relacje z członkami jego rodziny. Ze względu na rodzinne konflikty podjął decyzję o przeprowadzce w jego rodzinne strony. Należące do niego mieszkanie w G. przepisał na swojego wnuka [...], a następnie przeprowadził się do N.B. W miejscowości tej wynajął mieszkanie i, jak wynika z wywiadu środowiskowego, zamierza tam pozostać. Wobec powyższego właściwym w przedmiotowej sprawie jest Burmistrz N. B..
W odpowiedzi na powyższy wniosek Miejsko – Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej [...] wniósł o orzeczenie, iż właściwym miejscowo do rozpatrzenia wniosku J. K. jest Prezydent Miasta G. Wskazano, że zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.) decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Natomiast na podstawie art. 101 ust. 1 ww. ustawy właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia miejsca zamieszkania, wobec czego w tym zakresie należy stosować pojęcie zdefiniowane w przepisach kodeksu cywilnego.
W świetle art. 25 k.c. miejscem zamieszkania danej osoby jest miejscowość, w której dana osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. Jak ustalono w toku przeprowadzonego postępowania, J. K. posiada stałe zameldowanie w G. przy ul. [....]. Ze względu na trudną sytuację życiową w lipcu 2007 r. przyjechał do N. B., gdzie został zameldowany czasowo u osób niespokrewnionych od dnia [...] lipca 2007 r. do dnia [...] lipca 2009 r. W wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym w dniu [...] grudnia 2008 r. J. K. nie potwierdził, że zamierza na stałe pozostać w N. B. i nie wykluczył powrotu do G. Ponadto ustalono, że jest on związany z miejscem swojego stałego zameldowania więzami rodzinnymi i majątkowymi. Na podstawie wywiadu alimentacyjnego przeprowadzonego w dniu [...] stycznia 2009 r. z B. K. zam. w G. ul. [...] (córką J. K.) ustalono, że J. K. utrzymuje kontakt z córką, ich relacje w ostatnim okresie uległy znacznej poprawie.
Wobec powyższego, w ocenie Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej [...], nie można stwierdzić, że J. K. przebywa w N.B. z zamiarem stałego pobytu, tym bardziej, że nie wymeldował się z miejsca dotychczasowego zamieszkania w G. W N. B. nie posiada własnego mieszkania, a stałe zameldowanie w G. świadczy o tym, że nie ma on woli skoncentrowania w sposób całkowity centrum swego życia w N. B., co potwierdził w przeprowadzonym wywiadzie środowiskowym.
Mając zatem na uwadze, że J. K. przebywa w N. B. tylko czasowo, nie ma podstaw do uznania, że właściwym organem w sprawie wydania decyzji o skierowaniu go do domu pomocy społecznej jest Burmistrz Miasta i Gminy [...].
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Spór o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta G. – Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej w G. a Burmistrzem N. B. – Gminnym Ośrodkiem Pomocy Społecznej w N. B. zaistniał w sprawie dotyczącej umieszczenia J. K. w domu pomocy społecznej i ponoszenia kosztów utrzymania J. K. Istota sporu sprowadza się więc do ustalenia przez Naczelny Sąd Administracyjny, który z organów jest właściwy do rozstrzygnięcia przedstawionej sprawy.
Wskazać należy, że właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 powołanej ustawy o pomocy społecznej, ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, przy czym ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania", co oznacza, że należy je rozumieć zgodnie z ogólną definicją tego terminu, zawartą w przepisach kodeksu cywilnego, który w art. 25 stanowi, że miejscem zamieszkania osoby jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu, przy czym ustalenie tego zamiaru powinno być oparte o kryteria zobiektywizowane. O zamieszkiwaniu w jakiejś miejscowości można mówić więc wówczas, gdy występujące okoliczności pozwalają przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosków, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem aktywności życiowej danej dorosłej osoby fizycznej.
Na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się zatem dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości oraz wola, zamiar stałego pobytu, przy czym oba te elementy muszą występować łącznie. Zatem sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości nie stanowi o zamieszkaniu, lecz musi być połączony z przebywaniem w danej miejscowości i to z takim przebywaniem, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów.
Odnosząc ten stan prawny do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy należy według Naczelnego Sądu Administracyjnego uznać, że miasto N. B. w rozumieniu powołanego art. 25 k.c. spełnia przesłanki miejsca zamieszkania J. K. Wskazuje na to okoliczność, że ostatecznie uregulował on sprawy wynikające z posiadanego mieszkania w G. przepisując prawo własności na wnuka; z kolei zaś w N.B. dokąd przeprowadził się w lipcu 2007 r. został czasowo zameldowany i wynajął mieszkanie, wyrażając tym samym wolę koncentracji w tym miejscu swoich spraw życiowych.
Powyższe okoliczności czynią N. B. miejscem zamieszkania J. K. w rozumieniu art. 25 k.c. Konsekwencją tego stanowiska będzie to, że Burmistrza N. B. uznać należy, zgodnie z art. 101 ust. 1 powołanej ustawy o pomocy społecznej, za organ właściwy do rozpatrzenia wniosku J. K. o skierowanie do domu pomocy społecznej i ponoszenia kosztów utrzymania J. K. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 15 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji.