Uzasadnienie
Marszałek Województwa Wielkopolskiego pismem z dnia 30 kwietnia 2010 r. wniósł o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość zaistniałego pomiędzy Marszałkiem Województwa Wielkopolskiego a Burmistrzem Miasta i Gminy Trzcianka w przedmiocie wniosku I. M. o ustalenie prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka.
Wnioskujący organ podał, że w dniu 18 kwietnia 2006 r. I. M. zam. w T. złożyła wniosek o ustalenie prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka B. M. (urodzonego dnia [...] kwietnia 2006 r.). Decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy Trzcianka przyznał I. M. jednorazową zapomogę z tytułu urodzenia dziecka w kwocie 1000,00 zł. Dnia 25 sierpnia 2008 r. Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Poznaniu otrzymał z właściwej brytyjskiej instytucji formularz E 400, z którego wynika, że J. M., mąż I. M., od dnia 27 marca 2006 r. wykonuje pracę najemną na terytorium Wielkiej Brytanii. Zachodziła zatem potrzeba skoordynowania polskiego systemu świadczeń rodzinnych z systemem brytyjskim. Po ustaleniu przez Marszałka Województwa Wielkopolskiego, że w niniejszej sprawie od dnia 27 marca 2006 r mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Poznaniu pismem z dnia 8 kwietnia 2009r poinformował o powyższym organ właściwy Miasta i Gminy Trzcianka. Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Pile decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] stwierdziło nieważność decyzji z dnia [...] kwietnia 2006 r., po czym Burmistrz Miasta i Gminy postanowieniem z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 65 § 1 k.p.a., wniosek I. M. przekazał do rozpoznania Marszałkowi Województwa Wielkopolskiego jako organowi właściwemu w tej sprawie.
Zdaniem wnioskodawcy Marszałek Województwa Wielkopolskiego nie jest jednak organem właściwym do rozpatrzenia podania I. M. W dniu 7 lipca 2008 r. weszło bowiem w życie rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) z dnia 17 czerwca 2008 r. nr 592/2008 (publ. Dz.Urz. WE nr L 177 z dnia 4 lipca 2008r.), zgodnie z którym od dnia 7 lipca 2008 r. do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka, tzw. "becikowego", nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a tym samym wyłączną właściwość do rozpatrywania wniosków w tych sprawach posiada od dnia 7 lipca 2008 r. wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Oznacza to, że po tym dniu marszałek województwa nie może orzekać w przedmiocie omawianego świadczenia.
Odpowiadając na wniosek, Burmistrz Trzcianki postulował wskazanie Marszałka Województwa Wielkopolskiego jako organu właściwego w tej sprawie oraz zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W sprawie przedstawionej we wniosku Marszałka Województwa Wielkopolskiego zaistniał negatywny spór o właściwość pomiędzy wnioskującym a Burmistrzem Miasta Gminy Trzcianka w przedmiocie rozpatrzenia wniosku I. M. o ustalenie prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka. Okolicznością faktyczną mającą zasadniczy wpływ na wskazanie organu właściwego w tej sprawie jest ustalony niespornie fakt wykonywania przez męża wymienionej J. M. pracy poza granicami kraju. Sprowadzało to rozważania w kwestii właściwości organu do pytania, czy w sprawie wszczętej wnioskiem I. M. zachodzi koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego.
Uregulowania w tym zakresie zawierają szczególne przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 139, poz.992 ze zm.) określające zasady oraz tryb załatwiania spraw o świadczenia rodzinne w przypadku, gdy członek rodziny osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt. 1 i 2 powołanej ustawy, w związku z udziałem Rzeczypospolitej Polskiej w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku przemieszczania się osób w granicach Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego do samorządu województwa należy, w ramach zadań zleconych z zakresu administracji rządowej, pełnienie funkcji instytucji właściwej oraz wydawanie decyzji w sprawach świadczeń rodzinnych realizowanych w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego. W związku z tym, stosownie do dyspozycji art. 23 a ust. 1 i 3, wniosek o ustalenie świadczenia rodzinnego w przypadku, gdy członek rodziny osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, podlega przekazaniu wraz z dokumentami do marszałka województwa, w celu ustalenia, czy w przekazanej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W razie potwierdzenia tej okoliczności marszałek województwa wydaje decyzję w przedmiocie wnioskowanego świadczenia (art. 23a ust. 4), w przeciwnym razie przekazuje sprawę organowi właściwemu w tych sprawach w rozumieniu art. 3 pkt 11 ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie rodzinne.
W niniejszej sprawie Marszałek Województwa Wielkopolskiego, po otrzymaniu informacji o wykonywaniu przez męża I. M. pracy najemnej na terenie Wielkiej Brytanii początkowo stwierdził, że w niniejszej sprawie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Następnie jednak uznał, że od dnia 7 lipca 2008r w sprawach dotyczących jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a tym samym wyłączną właściwość do rozpatrywania wniosków w tych sprawach od wskazanej daty posiada wójt/burmistrz/prezydent miasta. W konsekwencji oznacza to, że Marszałek Województwa Wielkopolskiego nie jest organem właściwym do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku.
Dokonując tych ustaleń, Marszałek Województwa Wielkopolskiego powołał się na rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 592/2008 z dnia 17 czerwca 2008r zmieniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. Urz. WE nr L 177 z dnia 4 lipca 2008 r.).
Należy jednak zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę z wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego przy uwzględnieniu stanu prawnego istniejącego w dacie orzekania. W dniu rozstrzygania przez Naczelny Sąd Administracyjny przedmiotowego sporu uległ już zmianie stan prawny, na podstawie którego doszło między powołanymi organami do sporu o właściwość i na podstawie którego Marszałek Województwa Wielkopolskiego ustalił okoliczność przesądzającą o właściwości organu do rozpoznania sprawy, tj. okoliczność, że w sprawie wniosku I. M. nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Z dniem 1 maja 2010 r. utraciło bowiem moc obowiązującą powołane rozporządzenie Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r., a tym samym także rozporządzenie z dnia 17 czerwca 2008 r. W tej sytuacji w tej sprawie nie można już mówić o sporze kompetencyjnym, gdyż w pierwszej kolejności Marszałek Województwa Wielkopolskiego powinien rozważyć, czy w świetle aktualnie obowiązujących uregulowań w sprawie wniosku I. M. mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Dopiero po dokonaniu ustalenia, co do tej kwestii zastosowanie będą miały powołanej wyżej przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, jednoznacznie określające właściwość organu w przedmiotowej sprawie.
Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 w związku z art. 64 § 3 i art. 15 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji postanowienia.