Uzasadnienie
Marszałek Województwa [...], wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim, reprezentowanym przez Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w L., a Wójtem Gminy K., reprezentowanym przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w K., poprzez wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku M.K. o przyznanie pomocy finansowej z rządowego programu wspierania osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne.
W uzasadnieniu wniosku podał, że Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w L. na podstawie art. 21 oraz art. 23a ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...], stwierdził, że w sprawie świadczeń rodzinnych M.K. w okresie od dnia [...] grudnia 2011 r. do chwili obecnej zachodzi koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego w ramach UE, EOG i Szwajcarii, z uwagi na podjęcie przez jej męża – M.K., działalności zawodowej na terytorium [...].
Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w K. w dniu [...] lipca 2012 r., przekazał do Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w L. wniosek M.K. o przyznanie pomocy finansowej dla niektórych osób uprawnionych do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego z rządowego programu wspierania osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne. Ośrodek powołał się przy tym na decyzję Samorządnego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] czerwca 2012 r. stwierdzającą nieważność decyzji ww. Ośrodka z dnia [...] lutego 2012 r. przyznającej wnioskowane świadczenie i wskazującą jako organ właściwy do rozpatrzenia wniosku - Marszałka Województwa.
Nie zgadzając się z powyższym stanowiskiem, Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w L., działając na podstawie § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 października 2011 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne (Dz. U. Nr 212, poz. 1262 ze zm.), powoływanego dalej jako "rozporządzenie z dnia 4 października 2011 r.", przekazał powyższy wniosek Gminnemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w K., jako organowi właściwemu.
Następnie Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w K., powołując się na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] czerwca 2012 r., w której zajęto stanowisko, że rządowy program wspierania osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne objęty jest przepisami wspólnotowymi dotyczącymi koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w ramach UE, EOG i Szwajcarii, ponownie przekazał przedmiotowy wniosek do Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w L..
W dalszej części uzasadnienia wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w L. wskazał, że zgodnie z § 3 i § 6 ust. 2 rozporządzenia z dnia 4 października 2011 r. oraz art. 20 ustawy o świadczeniach rodzinnych, organem właściwym do rozpatrzenia wniosku jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie rodzinne lub otrzymującej takie świadczenie, a zatem brak jest wskazania jako organu właściwego Marszałka Województwa. W art. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazany jest ponadto katalog świadczeń rodzinnych, wśród których rządowy program wspierania osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne nie jest wymieniony. Wobec powyższego zdaniem wnioskodawcy, program rządowy nie jest świadczeniem rodzinnym, a tym samym nie jest objęty przepisami wspólnotowymi dotyczącymi koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w ramach UE, EOG i Szwajcarii.
Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w K., działając z upoważnienia Wójta Gminy K., w odpowiedzi na wniosek wskazał, że brak jest podstaw do uznania go za organ właściwy do rozstrzygnięcia wniosku M.K.. Świadczenie pielęgnacyjne uregulowane w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych podlega koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w trybie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, gdyż mieści się w katalogu świadczeń rodzinnych zdefiniowanych w art. 1 lit. z) tego rozporządzenia. Wobec powyższego w oparciu o art. 23a ust. 1 i 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych organem właściwym do wydawania decyzji w sprawie świadczeń rodzinnych realizowanych w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego jest marszałek województwa. Dotyczy to zatem również przyznania wnioskowanej pomocy finansowej, która jest nierozerwalnie związana z przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga sprawy o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Przez spór kompetencyjny (o właściwość), o którym mowa w art. 4 P.p.s.a. należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny).
Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Marszałkiem Województwa [...], reprezentowanym przez Dyrektora Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w L., a Wójtem Gminy K., albowiem oba te organy uznają się za niewłaściwe rzeczowo do rozpoznania wniosku M.K. o przyznanie pomocy finansowej realizowanej z rządowego programu wspierania osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne.
Na wstępie wskazać należy, że we wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość Marszałek Województwa [...] wskazał, że materialnoprawną podstawę do przyznania przedmiotowej pomocy finansowej stanowią przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 października 2011 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne. Zgodnie z § 2 ust. 1 tego rozporządzenia prawo do pomocy przysługuje osobie mającej ustalone za miesiąc listopad lub grudzień 2011 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przyznane na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Pomoc ta wypłacana jest w terminie wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego (§ 3 ust. 1 ww. rozporządzenia).
Z akt administracyjnych nadesłanych przez organ wynika natomiast, że wniosek M.K., wszczynający niniejsze postępowanie, nosi datę [...] lutego 2012 r. i dotyczy przyznania pomocy finansowej w miesiącach styczeń, luty, marzec 2012 r., na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 2011 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania niektórych osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne (Dz. U. Nr 295, poz. 1746), powoływane dalej jako "rozporządzenie z dnia 27 grudnia 2011 r.". Powyższe potwierdza również dalsza dokumentacja zgromadzona przez organy w niniejszej sprawie.
Brak jest zatem spójności pomiędzy wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, a stanem faktycznym sprawy, który wynika z akt administracyjnych przedstawionych Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. Z uwagi jednak na fakt, że zarówno rozporządzenie z dnia 4 października 2011 r., jak i rozporządzenie z dnia 27 grudnia 2011 r. dotyczą pomocy finansowej tego samego rodzaju realizowanej w ramach rządowego programu wspierania osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne i różnią się jedynie okresem, za jaki pomoc ta ma zostać przyznana, a zatem problem właściwości organu, który rozpoznać powinien wniosek M.K. pozostaje ten sam, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił rozstrzygnąć niniejszy spór o właściwość.
Z akt administracyjnych niniejszej sprawy bezspornie wynika, że postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] Marszałek Województwa [...] stwierdził, że w sprawie M.K. w okresie od [...] grudnia 2011 r. do chwili wydania tego orzeczenia, zachodzi koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku przemieszczania się osób w granicach Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz Szwajcarii. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że mąż wnioskodawczyni – M.K. wykonuje działalność zawodową na terytorium [...] od dnia [...] grudnia 2011 r.
Jak już wskazano, M.K. wnioskiem z dnia [...] lutego 2012 r. wystąpiła o przyznanie jej pomocy finansowej realizowanej w ramach rządowego programu wspierania niektórych osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne. Kwestią wymagającą wyjaśnienia w niniejszej sprawie jest zatem, czy pomoc ta jest świadczeniem rodzinnym, tylko z uwagi na fakt, że przyznawana jest ona osobom pobierającym świadczenie pielęgnacyjne.
Niewątpliwie świadczenie pielęgnacyjne jest świadczeniem rodzinnym, a zgodnie z treścią art. 23a ust. 1 i 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych organem właściwym do wydania decyzji w sprawie świadczeń rodzinnych realizowanych w ramach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego jest marszałek województwa.
Wskazać jednak należy, że ustawa o świadczeniach rodzinnych w art. 2 enumeratywnie wymienia świadczenia, które zalicza do świadczeń rodzinnych, tj.:
- zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego;
- świadczenia opiekuńcze: zasiłek pielęgnacyjny, specjalny zasiłek opiekuńczy oraz świadczenie pielęgnacyjne;
- zapomoga wypłacana przez gminy, na podstawie art. 22a;
- jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka.
W powyższym katalogu brak jest zatem pomocy finansowej przyznawanej w ramach rządowego programu wspierania niektórych osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne. Należy ponadto zwrócić uwagę na fakt, że rozporządzenie z dnia 27 grudnia 2011 r. wydane zostało na podstawie art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, z powyższego wynika, że świadczenie stanowiące pomoc finansową dla osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne, pomimo uzależnienia jego przyznania od pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, pozostaje świadczeniem z pomocy społecznej. Nie jest tym samym świadczeniem rodzinnym w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (por. W. Maciejko "Prawny charakter pomocy finansowej dla osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne. Teza nr 1"; CASUS 2012/1/60). Jeśli więc, jak wskazano powyżej, pomoc finansowa, o której mowa w rozporządzeniu z dnia 27 grudnia 2011 r., nie jest świadczeniem rodzinnym, to nie zachodzi w tym przypadku koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego.
Stosownie do treści § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 27 grudnia 2011 r. pomoc finansowa przewidziana tym rozporządzeniem realizowana jest przez właściwy organ, w rozumieniu ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie natomiast z treścią art. 20 ust. 1 i 2 w zw. z art. 3 pkt 11 ustawy o świadczeniach rodzinnych organem właściwym jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie rodzinne lub otrzymującej świadczenie rodzinne.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skoro pomoc finansowa realizowana w ramach rządowego programu wspierania niektórych osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne nie jest świadczeniem rodzinnym, a zatem nie podlega koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, to organem właściwym do rozpoznania wniosku M.K. o przyznanie tej pomocy jest Wójt Gminy K..
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.