Uzasadnienie
Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w Szczecinie wnioskiem z dnia 18 maja 2009 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim, a Prezydentem Miasta Szczecina w przedmiocie wskazania organu właściwego do załatwienia sprawy przyczepy bez numeru rejestracyjnego usuniętej z drogi w dniu (...) maja 2003 r.
W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż spór dotyczy organu właściwego do rozpoznania wniosku Komisariatu Policji Szczecin Nad Odrą w Szczecinie z dnia (...) kwietnia 2004r. o podjęcie działań mających na celu przejęcie nieodebranej przez właściciela przyczepy bez tablic rejestracyjnych z parkingu przy ul. F. w Szczecinie. W przedmiotowym wniosku wskazano, iż "przyczynę holowania przyczepy" stanowił art 130 a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawa o ruchu drogowym (Dz. U Nr 98, poz. 602, z póź. zm.) zgodnie z którym, pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela w przypadku pozostawienia pojazdu w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu. W przedmiotowym piśmie powołano również przepisy § 7 pkt 2 i 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002r. (Dz. U Nr 134,poz. 1133). Pismem z dnia (...) grudnia 2003r. znak (...) Naczelnik Sekcji Prewencji Szczecin -Nad Odrą działając na podstawie art 130 a pkt 1 ust 1-3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r.
Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 z póź. zm.), poinformował R. L. o usunięciu w dniu (...) maja 2003r. z ul. P. w Szczecinie przyczepy nr rejestracyjny - brak, z pouczeniem o skutkach nieodebrania ww. przyczepy wynikających z art 130 a ust 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym.
Następnie na postawie § 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. Nr 134, poz. 1133) zezwolił na wydanie R. L. przyczepy (zezwolenie (...)) z dnia (...) czerwca 2003r. R. L. odmówił odebrania zezwolenia na odbiór pojazdu. Postanowieniem z dnia (...) czerwca 2004r. Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w Szczecinie postanowił przekazać do Urzędu Miejskiego w Szczecinie akta sprawy dotyczące przyczepy bez numeru rejestracyjnego usuniętej z drogi w dniu (...) maja 2003r. celem załatwienia zgodnie z właściwością. Jako podstawę prawną wskazano przepisy art 65 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U z 2000r., Nr 98, poz. 1071 z póź. zm.) w związku z art 50 a pkt 1,2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 1997r., Nr 98, poz. 602 z póź. zm.).
Postanowieniem w sprawie (...) z dnia (...) lipca 2004r. działając na podstawie art 65 ust. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 z póź. zm.) w związku z art 130 a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Prezydent Miasta Szczecina postanowił zwrócić do Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w Szczecinie akta sprawy dotyczące przyczepy bez numeru rejestracyjnego usuniętej w dniu (...) maja 2003 r. na wniosek Policji.
Na przedmiotowe postanowienie Naczelnik Trzeciego Urzędu karbowego złożył pismem z dnia (...) lipca 2004 r. znak (...) zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie.
Postanowieniem z dnia (...) sierpnia 2009r. znak (...)Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie postanowiło o niedopuszczalności zażalenia, uzasadniając to tym, iż zgodnie z art 141 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego na wydane przez organ administracji publicznej postanowienie uprawnienie do wniesienia zażalenia służy jedynie stronie.
Podstawą rozstrzygnięcia sporu kompetencyjnego jest w ocenie skarżącego ustalenie, czy przyczepa bez numeru rejestracyjnego, usunięta z drogi w dniu 11 maja 2003r., została usunięta w trybie art 50 a ust 1, czy też na podstawie art 130 a ustawy z dnia 20 czerwca 1997r.- Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005r., Nr 108, poz. 908 ze zm).
Uznając się niewłaściwym Prezydent Miasta Szczecina powołał się na wskazane rozporządzenie oraz na to, że dyspozycję usunięcia pojazdu Policja wydała w trybie art. 130 a ust 4 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zdaniem wnioskodawcy istota problemu polega na tym, że z dyspozycji usunięcia lub przemieszczenia pojazdu (dyspozycja nr (...)z dnia (...).05.2003r.) wynika, iż podstawę prawną stanowił przepis art 129 ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r.- Prawo o ruchu drogowym. Dyspozycję usunięcia pojazdu wydał w dniu 11 maja 2003r. w miejscowości Szczecin funkcjonariusz Policji. Na jej podstawie przyczepa została odholowana na parking strzeżony przy ul. F. w Szczecinie. Z akt sprawy jego zdaniem nie wynika, że organ gminy wystąpił do Policji z wnioskiem o usunięcie pojazdu, a działanie funkcjonariusza podjęte było z własnej inicjatywy. Brak było zatem wniosku, o jakim mowa w § 4 ust. 1 rozporządzenia, który inicjuje postępowanie unormowane w art 50 a Prawa o ruchu drogowym prowadzące do przejścia własności przedmiotowej przyczepy na gminę. Policja ustaliła właściciela i powiadomiła go o usunięciu pojazdu oraz wydała zezwolenie do odbioru pojazdu (§ 6 powołanego rozporządzenia).
Wskazany przez funkcjonariusza Policji tryb postępowania określony w rozporządzeniu nie przesądza o podstawie usunięcia pojazdu. Kryterium bowiem decydującym o rozdzieleniu kompetencji organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego w kwestii przejęcia pojazdu na własność Skarbu Państwa czy gminy, jest przyczyna usunięcia pojazdu (pogląd taki wyrażono w orzecznictwie - por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 stycznia 2007r., sygn. akt II FW 6/06, opubl. w Systemie Informacji Prawnej LEX pod nr 295013, z dnia 23 maja 2006r., sygn akt II FW 2/06, opubl. w Orzecznictwie Sądów Polskich z 2007r., nr 3, poz. 27).
W przedstawionym stanie faktycznym niniejszej sprawy nie powinno zdaniem wnioskodawcy budzić wątpliwości, iż przedmiotowa przyczepa została usunięta w trybie art. 50a ust. 1 ustawy. Z akt sprawy wynika jednoznacznie, iż pozostawiona przyczepa nie posiadała tablic rejestracyjnych (co wynika bezpośrednio z samej dyspozycji usunięcia pojazdu - dyspozycja z dnia (...) maja 2003r. nr (...) jak i załączonej notatki służbowej z dnia (...) maja 2003r.). Przedmiotowy pojazd zatem nie posiadał tablic rejestracyjnych pozwalających na jego legalne uczestniczenie w ruchu drogowym, a nadto "ustalono, że przyczepa stała już trzy tygodnie i nikt się nią nie interesował" na co wskazuje również jej stan " liczne zadrapania, brak haka holowniczego brak lamp", czy wreszcie sama odmowa odbioru przez właściciela zezwolenia na odbiór pojazdu (adnotacja na zezwoleniu na odbiór pojazdu z parkingu z dnia (...) czerwca 2003r.).Tym samym w ocenie wnioskodawcy spełnione zostały przesłanki wskazane w art 50a ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r.
Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz 602 z póź. zm.). Zgodnie bowiem z tym przepisem pojazd pozostawiony bez tablic rejestracyjnych lub pojazd, którego stan wskazuje na to, że nie jest używany, może zostać usunięty z drogi przez straż gminną lub Policję na koszt właściciela lub posiadacza.
W odpowiedzi na przedmiotowy wniosek Prezydent Miasta Szczecina wskazał, iż z opisu przyczyny w dyspozycji usunięcia pojazdu z dnia (...) maja 2005 r. oraz z treści notatki służbowej z dnia (...) maja 2003 r. wynika, iż pojazd został usunięty z drogi w trybie art. 130a ust. 1 pkt 1 Prawo o ruchu drogowym, albowiem został on pozostawiony w miejscu, gdzie jest to zabronione, utrudniał ruch - "(...) stoi zaparkowana w pasie ruchu przyczepa campingowa utrudniająca ruch autobusu MZK. Przyczepa stoi na zakazie zatrzymania". Zatem więc zgodnie z art. 130a ust. 10 ustawy pojazd usunięty w trybie określonym w ust. 1 lub 2 nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy. Dlatego też wskazany przez Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego art. 50a ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym nie znajduje w tym przypadku uzasadnienia.
Z akt sprawy wynika także, iż organ gminy nie wystąpił do Policji wnioskiem o usunięcie pojazdu. Brak jest zatem wniosku, o jakim mowa w § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów (DzU Nr 134, poz. 1133), który inicjuje postępowanie unormowane w art. 50a ustawy Prawo o ruchu drogowym prowadzące do przejęcia własności pojazdu na gminę, czyli wniosku ze strony organu gminy lub zarządcy drogi. Gmina Miasto Szczecin nie wzywała osoby uprawnionej do odebrania pojazdu, jak również nie miała wiedzy na temat usunięcia pojazdu na parking oraz procedury związanej z usuwaniem pojazdu. Mieć jej nie mogła i nie musiała, bowiem nie było to usunięcie w trybie art. 50a - jak to błędnie uznał Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego.
Organ zwrócił także uwagę na zapis § 5 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 (Dz. U. Nr 134, poz. 1133 ze zm.), na podstawie którego podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu został zobowiązany do niezwłocznego powiadomienia właściwego organu gminy, w przypadku usunięcia pojazdu z drogi w trybie określonym w art. 50a wyżej cytowanej ustawy. Tymczasem organ gminy takiego powiadomienia nie otrzymał, a w związku z tym nie miał wiedzy na temat usunięcia pojazdu na parking, bowiem usunięcia nie dokonano w trybie art.50a.
To Policja wydała dyspozycję o usunięciu pojazdu z drogi i umieszczeniu na parkingu i podobnie, jak i w trybie § 5 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji ustaliła właściciela i powiadomiła go o usunięciu pojazdu. W związku z nieodebraniem pojazdu przez właściciela Policja postąpiła stosownie do § 7 ust. 2 rozporządzenia, tj. powiadomiła właściwy miejscowo urząd skarbowy o nieodebraniu pojazdu. W związku z tym pojazd przeszedł z mocy ustawy w oparciu o art. 130a ust. 10 ustawy na rzecz Skarbu Państwa i to naczelnik właściwego Urzędu Skarbowego, a nie organ gminy zdaniem Prezydenta Miasta Szczecina orzeka o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia.
Organ zwrócił także uwagę na fakt, że bieg wskazanego 6 miesięcznego terminu zgodnie z art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym rozpoczął się od dnia usunięcia pojazdu, czyli w tym przypadku od dnia (...) maja 2003 r. Termin ten upłynął w dniu (...) listopada 2003 r. W związku z tym, iż usunięcia pojazdu dokonano na podstawie art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym, postanowienie z dnia (...) czerwca 2004 r. znak (...)Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego wydał w dacie, gdy pojazd z mocy prawa był już własnością Skarbu Państwa.
Prezydent Miasta Szczecina również stwierdził, że w dniu wskazanym w protokole przekazania pojazdu do holowania i przejęcia na parking strzeżony, tj. (...) maja 2003 r. obowiązywało już wyżej cytowane rozporządzenie. Zgodnie z § 10 rozporządzenia wzory dyspozycji usunięcia lub przemieszczenia pojazdu wydane na podstawie wcześniej obowiązujących przepisów mogły być używane do czasu wyczerpania ich nakładu, jednak nie dłużej niż przez okres 6 miesięcy od dnia wejścia w życie tego rozporządzenia. Rozporządzenie weszło w życie z dniem (...) września 2002 r., a więc już w momencie wystawienia dokument ten był już z mocy prawa nieważny. Zatem więc nie sam druk (dyspozycja) a faktyczne przyczyny usunięcia pojazdu oraz zastosowany tryb postępowania wskazują organ właściwy do jego przejęcia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozstrzyganie sporów o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, należy do właściwości Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z istoty sporu o właściwość lub sporu kompetencyjnego wynika, że musi on mieć miejsce pomiędzy co najmniej dwoma organami, które odmawiają załatwienia danej sprawy bądź uważają, że są właściwe jednocześnie do załatwienia tej sprawy.
W rozpoznawanej sprawie istotą sporu jest ustalenie, czy przyczepa bez numeru rejestracyjnego usunięta z drogi w dniu (...) maja 2003 r. została usunięta na podstawie art. 50a ust. 1 czy też art. 130a ust. 1 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym. W zależności od tego, organem właściwym do podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiocie przepadku pojazdu jest organ samorządu terytorialnego (rada gminy), bądź organ administracji rządowej (Naczelnik Urzędu Skarbowego).
Stosownie do art. 50a ust. 1 Prawa o ruchu drogowym pojazd pozostawiony bez tablic rejestracyjnych lub pojazd, którego stan wskazuje na to, że nie jest używany, może zostać usunięty z drogi przez straż gminną lub Policję na koszt właściciela lub posiadacza. Zgodnie z ust. 2 tego przepisu pojazd usunięty w trybie określonym w ust. 1, nieodebrany na wezwanie gminy przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia, uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na własność gminy z mocy ustawy. Natomiast na podstawie art. 130a ust. 2 pkt 1 lit. cytowanej ustawy pojazd może być usunięty z drogi na koszt właściciela, jeżeli nie ma możliwości zabezpieczenia go w inny sposób, w przypadku gdy kierowała nim osoba a) znajdująca się w stanie nietrzeźwości lub w stanie po użyciu alkoholu albo środka działającego podobnie do alkoholu, b) nieposiadająca przy sobie dokumentów uprawniających do kierowania lub używania pojazdu.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, stan faktyczny niniejszej sprawy wskazuje, że przedmiotowa przyczepa została usunięta z drogi w trybie art. 130a ust. 1 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, iż przyczepa została usunięta z drogi, gdyż była pozostawiona w miejscu, gdzie jest to zabronione, albowiem na pasie ruchu, co uniemożliwiało przejazd autobusom MZK (k. 15). Ponadto należy zauważyć, iż to Policja wydała dyspozycję o usunięciu pojazdu z drogi i umieszczeniu na parkingu, a także na podstawie §6 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. Nr 134, poz. 1133) wydała zezwolenie na odbiór pojazdu z parkingu strzeżonego (k. 17). Ten tryb postępowania przewidziany jest bowiem wyłączenie w przypadku usunięcia pojazdu na podstawie art. 130a ust. 1-3 omawianej ustawy.
Również Policja zawiadamiając właściciela o usunięciu pojazdu jako podstawę prawną wskazała art. 130a (k. 19). W tej sytuacji brak jest podstaw uzasadniających przyjęcie, iż doszło do usunięcia z drogi przyczepy w trybie art. 50a ust. 1 cytowanej ustawy jako pojazdu porzuconego.
Za powyższą oceną faktów przemawia dodatkowo pismo Komisariatu Policji w Szczecinie do Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w którym informuje "iż przyczyną holowania przyczepy był art. 130a pkt. 1 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym" (k. 6).
Zatem skoro przyczepa została usunięta z drogi w trybie art. 130a ust. 1 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym właściwym do rozstrzygnięcia sprawy jest Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w Szczecinie (art. 130a ust. 10, § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. Nr 191, poz. 1377)).
Z tego względu na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.