Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 1 czerwca 2012, sygn. akt I OW 78/12 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek A. Z. z dnia 4 kwietnia 2012 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata do złożenia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W uzasadnieniu orzeczenia NSA podał, że zgodnie z art. 243 § 1 pkt 1 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270- dalej powoływana jako P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednakże stosownie do treści art. 247 P.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Ponadto zgodnie z art. 285a § 3 P.p.s.a. od orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie przysługuje, z wyjątkiem gdy niezgodność z prawem wynika z rażącego naruszenia norm prawa Unii Europejskiej. W sprawach wskazanych przez skarżącego, w których zamierza wystąpić ze skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia przepisy prawa Unii Europejskiej nie miały zastosowania. Oznacza to, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia byłaby w tym przypadku oczywiście bezzasadna.
Od powyższego postanowienia A. Z. wniósł zażalenie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia tego środka zaskarżenia. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na treść postanowienia, a mianowicie:
- - art. 183 § 2 pkt 1 w związku z art. 254 § 1 P.p.s.a.,
- - art. 247 P.p.s.a. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że skargi strony skarżącej byłyby oczywiście bezzasadne,
- - art. 247 w związku z art. 243 § 1 P.p.s.a. przez jego rażące naruszenie bowiem Sąd orzekał niezgodnie z prawem,
- - art. 243 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 w związku z art. 247 P.p.s.a. przez ich niezastosowanie i nieuwzględnienie, gdyż Sąd oddalił wniosek strony, nie rozpoznając go merytorycznie w zakresie wnioskowanego prawa pomocy,
- - art. 246 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 247 P.p.s.a. przez jego niezastosowanie,
- - art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 247 P.p.s.a. przez błędne oddalenie wniosku, a nie odmowę przyznania wnioskowanego prawa pomocy,
- - art. 252 § 3 P.p.s.a. na skutek art. 247 P.p.s.a. przez niewydanie postanowienia co do przyznania bądź odmowy przyznania prawa pomocy oraz art. 138 P.p.s.a. w związku z art. 160 P.p.s.a. Zważywszy na powyższe zarzuty skarżący domagał się uchylenia postanowienia NSA wraz ze stwierdzeniem jego nieważności oraz wydania merytorycznego orzeczenia w sprawie.
W uzasadnieniu skarżący rozwinął argumentację wyrażoną w zarzutach. Podniósł między innymi, że Sąd orzekł niezgodnie z prawem, gdyż oddalił jego wniosek, a mógł jedynie rozpoznać go negatywnie nie przez oddalenie ale jedynie przez odmowę przyznania wnioskowanego prawa pomocy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 czerwca 2012 r., sygn. akt I OW 78/12 jest niedopuszczalne.
Zgodnie z postanowieniami art. 168 § 1 P.p.s.a. orzeczenie sądu administracyjnego staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje co do niego środek odwoławczy. Prawomocność polegająca na wyłączeniu dalszego postępowania w sprawie jest założeniem mocy wiążącej orzeczenia sprowadzającej się do tego, że nikt nie może negować faktu wydania, jak i treści orzeczenia (art. 170 P.p.s.a.) oraz jego powagi rzeczy osądzonej (art. 171 P.p.s.a.). Sytuacja braku środka odwoławczego będzie miała miejsce wówczas, gdy od danego orzeczenia nie jest w ogóle przewidziany środek odwoławczy. Dotyczy to wszystkich orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego. W takich sytuacjach orzeczenie staje się prawomocne z chwilą jego wydania. Stosownie do art. 170 P.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Podkreślenia wymaga przewidziana przez ten artykuł moc wiążąca prawomocnego orzeczenia sądu jako aktu władzy państwowej. Ratio legis tego przepisu polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, podkreślić należy, że od postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 czerwca 2012 r. nie przysługuje żaden z przewidzianych prawem środków zaskarżenia. Co więcej powyższe orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zostało doręczone skarżącemu wraz z pouczeniem, iż jest ono ostateczne i nie podlega zaskarżeniu. Skoro niedopuszczalne jest wniesienie zażalenia na niniejsze orzeczenie to również nie można żądać przywrócenia terminu do wniesienia środka zaskarżenia.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 178 w związku z art. 197 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.