Uzasadnienie
Pismem z 12 kwietnia 2024 r. Burmistrz Miasta K. (dalej także: "wnioskodawca") złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta.K a Prezydentem Miasta W. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku K.S. o udzielenie schronienia, zasiłku okresowego i zasiłku celowego na żywność, odzież i środki czystości.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że K.S. jest osobą bezdomną, jednakże jej ostatnie zameldowanie na terenie gminy K. miało charakter fikcyjny, przez co w ocenie wnioskodawcy nie powinno służyć do ustalenia właściwości miejscowej gminy.
W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta W. wskazał, że w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania osoby zainteresowanej na pobyt stały, niezależnie od przyczyn takiego stanu rzeczy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "ppsa"), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny - art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 ppsa. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 ppsa, należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie oba organy uważają się za niewłaściwe do rozpoznania sprawy, zatem spór ma charakter negatywny.
Właściwość miejscową organów administracji w sprawach objętych ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r., poz. 901 ze zm.; dalej: "ups") reguluje art. 101 tej ustawy. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Stosownie do art. 101 ust. 2 ups, w przypadku osoby bezdomnej o właściwości miejscowej organu gminy decyduje ostatnie miejsce zameldowania tej osoby na pobyt stały.
Nie jest w sprawie sporne, że K.S. jest osobą bezdomną – okoliczność tą uznają oba organy pozostające w sporze, wynika ona również jednoznacznie z akt sprawy (kwestionariusz wywiadu środowiskowego z 23 kwietnia 2024 r.). W tej sytuacji zastosowanie w sprawie znajduje art. 101 ust. 2 ups, zgodnie z którym organem właściwym w sprawie jest organ gminy ostatniego miejsca zameldowania wymienionej na pobyt stały. Z akt sprawy wynika, że ostatnim miejscem zameldowania K.S. na pobyt stały, w okresie od 14 lutego 2024 r. do 6 marca 2024 r. była K., ul. (...) – co także nie jest sporne w sprawie. Okoliczności podnoszone przez Burmistrza Miasta K. nie mają znaczenia w sprawie, albowiem zgodnie z art. 101 ust. 2 ups o właściwości organu decyduje miejsce ostatniego zameldowania osoby na pobyt stały, niezależnie od tego z jakich powodów i w jakich okolicznościach zameldowanie to nastąpiło. Nie ma również w tej sytuacji znaczenia fakt, że zainteresowana realnie wiąże swoją aktywność z W. a nie z K. W przypadku osoby bezdomnej o właściwości organu przesądza sam fakt zameldowania.
W konsekwencji uznać należy, że skoro ostatnie miejsce zameldowania K.S. na pobyt stały znajdowało się na terenie gminy K., to zgodnie z art. 101 ust. 2 ups organem właściwym do rozpatrzenia złożonego wniosku jest Burmistrz Miasta K. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia.