Uzasadnienie
Prezydent Miasta Łodzi na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej – p.p.s.a.) wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Prezydentem Miasta Łodzi, a Prezydentem Miasta Gliwice przez wskazanie Prezydenta Miasta Gliwice jako organu właściwego dla załatwienia sprawy dotyczącej przyznania J. P. prawa do świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że postanowieniem z dnia 8 października 2009 r. Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w Gliwicach działający z upoważnienie Prezydenta Miasta Gliwice przekazał Prezydentowi Miasta Łodzi wniosek J. P. dotyczący przyznania prawa do świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych. W uzasadnieniu postanowienia stwierdzono, że J. P. 13 lipca 2009 r. zwrócił się do Urzędu Miejskiego w Zabrzu z wnioskiem o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Prezydent Miasta Zabrze przekazał jego wniosek do Prezydenta Miasta Gliwice, ponieważ zamieszkuje on na terenie Miasta Gliwice. J. P. do dnia 6 stycznia 2004 r. był zameldowany w Gliwicach. Natomiast z wywiadu alimentacyjnego przeprowadzonego z jego córką E. W. wynika, że J. P. obecnie mieszka na terenie Łodzi, gdzie 11 kwietnia 2008 r. zawarł wiązek małżeński. Uzyskana informacja o aktualnym miejscu zamieszkania J. P. nie została przez organ w żaden sposób zweryfikowana.
Organ przyjął, że zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych obowiązek wydania decyzji ciąży na wójcie (burmistrzu, prezydencie) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy. Pojęcie "miejsca zamieszkania" definiuje kodeks cywilny, którego art. 25 stanowi, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W związku, z czym organ doszedł do wniosku, iż miejscem zamieszkania, o którym mowa w art. 54 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych nie musi być tożsame z miejscem zameldowania na pobyt stały i uznał, że właściwym do załatwienia sprawy jest Prezydent Miasta Łodzi.
Natomiast z przeprowadzonego z J. P. w związku ze złożeniem wniosku o przyznania prawa do świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych, wywiadu środowiskowego wynika, że nie jest on nigdzie zameldowany. Wniosek J. P. dotyczący przyznania prawa do świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych złożony został w związku z jego pobytem w Śląskim Centrum Chorób Serca w Zabrzu w dniach od 12 do 14 lipca 2009 r. W toku czynności wyjaśniających przeprowadzonych przez skarżącego okazało się, że J. P. nie przebywa na terenie Łodzi ani nie jest na jej terenie zameldowany.
Wobec powyższego należy uznać, że skoro nie można ustalić miejsca zamieszkania J. P. to dla potrzeb postępowania w ramach ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych należy taktować go jako osobę bezdomną. Konsekwencją uznania J. P. za osobę bezdomną jest konieczność zastosowania przepisów, które wskazują organy właściwe miejscowo dla potrzeb załatwiania spraw osób bezdomnych. Takim przepisem jest art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. nr 175, poz. 1362 z późn. zm.). Zgodnie z nim, w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Ponieważ ostatnim miejscem zameldowania J. P. na pobyt stały było miasto Gliwice to właśnie Prezydent Miasta Gliwice jest właściwy miejscowo do rozpatrzenia jego wniosku dotyczącego przyznania prawa do świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych.
W odpowiedzi na wniosek Prezydenta Miasta Łodzi Prezydent Miasta Gliwice wniósł o oddalenie tego wniosku. W uzasadnieniu wskazano, w myśl art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2008 r., nr 164 poz. 1027 z późn. zm.) do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na zasadach określonych w ustawie mają prawo inne, niż ubezpieczeni, osoby posiadające obywatelstwo polskie i posiadające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które spełniają kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, co, do których nie stwierdzono okoliczności, o której mowa w art. 12 tej ustawy, na zasadach i w zakresie określonych dla ubezpieczonych. Zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2, jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, potwierdzająca to prawo.
Z powyższego wynika, że kryterium ustalenia właściwości organu jest ustalenie miejsca zamieszkania. Nadto krąg osób uprawnionych do otrzymania świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych został określony w art. 2 ustawy z dnia z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Przepis ten nie wymienia osób bezdomnych. Osoby takie świadczenia zdrowotne mogą mieć finansowane na zasadach określonych w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Wnioskodawca przyjął, że J. P. jest osobą bezdomną, jako, że nie jest możliwe ustalenie jego miejsca zamieszkania. Jednakże przepisy ustawy o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych nie odsyłają w sprawach nieuregulowanych do przepisów ustawy o pomocy społecznej. Zatem nie można przyjąć, że organem właściwym jest gmina ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały J. P. W niniejszej sprawie Prezydent Miasta Zabrze nie ustalił w sposób jednoznaczny, że miejscem zamieszkania J. P. było Miasto Gliwice, co uzasadniałoby przekazanie sprawy Prezydentowi Miasta Gliwice jako właściwemu do załatwienia sprawy. Prezydent Miasta Zabrze ustalił, jedynie, że w Gliwicach J. P. był ostatnio zameldowany na pobyt stały. Natomiast w ogóle nie ustalił, gdzie zamieszkiwał J. P. w dacie przyjęcia do Szpitala. W dacie składania wniosku J. P. przebywał w Zabrzu. Zatem, w sytuacji, w której nie można było ustalić organu właściwego, należało zwrócić wniosek stronie. W trakcie postępowania nie ustalono, aby miejscem zamieszkania J. P. było miasto Gliwice. Zatem w tym stanie rzeczy wniosek o oddalenie jest uzasadniony.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga sprawy o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej.
Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Łodzi., a Prezydentem Miasta Gliwice, albowiem oba te organy uznają się za niewłaściwe miejscowo do załatwienia sprawy dotyczącej wydania decyzji potwierdzającej J. P. prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Stosownie do art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. nr 175, poz. 1362 ze zm.) właściwość miejscową gminy realizującej zadania w zakresie pomocy społecznej, ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Jednak w odniesieniu do osoby bezdomnej, na podstawie art. 101 ust. 2 przewidziano, iż właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały, Natomiast w sprawie nie wystąpił szczególnie uzasadniony przypadek określony w ust. 3 art. 101 tej samej ustawy.
Z powołanych przepisów wynika, że o właściwości miejscowej gminy wykonującej zadania z zakresu pomocy społecznej nie zawsze decyduje kryterium, jakim jest miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Niekiedy zastąpione jest ono kryterium miejsca zameldowania na pobyt stały, czy miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie.
Wymienione przepisy nie utożsamiają miejsca zamieszkania i zameldowania, chociaż w praktyce w większości przypadków tożsamość taka występuje.
W przypadku osoby bezdomnej, ustawodawca wyraźnie zastrzega, że powinna ona otrzymać pomoc od gminy, na terenie, której zameldowana jest na pobyt stały. Wydaje się, że powyższa regulacja ma na celu zagwarantowanie bezdomnemu, który z oczywistych powodów częściej niż inne osoby zmienia miejsca zamieszkania, łatwego dostępu do świadczeń z pomocy społecznej, na co trafnie wskazano w uzasadnieniu postanowienia NSA z dnia 4 grudnia 2007 r., I OW 49/07.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.