Uzasadnienie
Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w K., działający z upoważnienia Burmistrza K. wnioskiem z dnia 8 marca 2017 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem K. a Wójtem Gminy C. w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie umieszczenia G. P. w domu pomocy społecznej.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że pismem z dnia 5 stycznia 2017 r. pielęgniarka społeczna Wojewódzkiego Szpitala Klinicznego w Z. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. z wnioskiem o umieszczenie G. P. w domu pomocy społecznej bez jej zgody. Z kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika, że G. P. jest osobą schorowaną i wymagającą całodobowej opieki innych osób. Zainteresowana od września 2009 r. do kwietnia 2010 r. była zameldowana na pobyt stały w miejscowości R. gmina C., jednak została stamtąd wymeldowana. W okresie od lipca 2016 r. do dnia 31 grudnia 2016 r. była zameldowana na pobyt czasowy w K. W chwili obecnej G. P. nie jest nigdzie zameldowana. Z uwagi na stan zdrowia przebywa w Wojewódzkim Szpitalu Klinicznym w Z. w Oddziale Neurologii. MOPS w Z. przy piśmie z dnia 19 stycznia 2017 r. przekazał wniosek o umieszczenie G. P. celem rozpatrzenia zgodnie z właściwością do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. Zawiadomieniem z dnia 22 lutego 2017 r. GOPS w C. przekazał powyższe podanie do Ośrodka Pomocy Społecznej w K., wskazując, że G. P. zamieszkuje w K. We wniosku o rozstrzygnięcie sporu Kierownik OPS w K. podkreślił, że zainteresowana jest obecnie osoba bezdomną, z tych też względów w sprawie G. P. powinien mieć zastosowanie art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 930 ze zm. - dalej jako "u.p.s."), według którego w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego zameldowania tej osoby na pobyt stały.
Dlatego za organ właściwy w sprawie umieszczenia G. P. w domu pomocy społecznej powinno uznać się Wójta Gminy C. W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu Wójt G., stwierdził, że G. P. nie może być uznana za osobę bezdomną. Wnioskodawczyni do dnia hospitalizacji zamieszkiwała w K. i na terenie tej miejscowości ześrodkowana była jej aktywność życiowa. Przebywała w K. nie w wyniku okoliczności od niej niezależnych ale dlatego gdyż taka była jej wola. W związku z tym uznać należy, że zamiar przebywania na stałe na terenie K. i jednoczesne przebywanie w tej miejscowości czyni z niej miejsce zamieszkania G. P. w rozumieniu art. 25 k.c. Z tych też względów organem właściwym do umieszczenia G. P. w domu pomocy społecznej jest Burmistrz K. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. - dalej jako: "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór o właściwość ma miejsce wtedy, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji publicznej zachodzi w odniesieniu do rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy, którą zajmują się dwa organy administracji publicznej (spór pozytywny) lub której organy administracji publicznej odmawiają przyjęcia do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, powołując się na brak podstaw do ustalenia swej właściwości (spór negatywny).
Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).
W niniejszej sprawie spór, jaki zaistniał pomiędzy Burmistrzem K. a Wójtem Gminy C. jest sporem negatywnym, gdyż żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy w sprawie umieszczenia G. P. w domu pomocy społecznej.
Przystępując do rozpoznania tego sporu, wskazać należy, iż stosownie do treści art. 54 ust. 1 u.p.s., osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w życiu codziennym, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w takiej placówce wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 u.p.s.).
Dla rozpoznania zaistniałego w niniejszej sprawie sporu o właściwość istotne znaczenie ma treść art. 101 u.p.s. Zgodnie z tym przepisem właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1), a w przypadku osoby bezdomnej właściwą jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2).
Pojęcie osoby bezdomnej na potrzeby ustawy o pomocy społecznej definiuje art. 6 pkt 8 tej ustawy. Przepis ten stanowi, że bezdomnym jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy oraz niezameldowana na pobyt stały w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osoba niezamieszkała w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Art. 6 pkt 8 u.p.s. przewiduje zatem dwa odrębne stany faktyczne pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania, drugi dotyczy osoby niezamieszkującej w lokalu mieszkalnym, posiadającej stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma jednak możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować łącznie.
Zgodnie z regulacją art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2014 r., poz. 150 ze zm. - dalej jako "ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego"), do której odsyła art. 6 pkt 8 u.p.s., pod pojęciem lokalu mieszkalnego rozumieć należy lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki; nie jest w rozumieniu ustawy takim lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych. Wszystkie pomieszczenia przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, nawet te, które w ustawie nie zostały wprost wymienione, nie stanowią lokali mieszkalnych w rozumieniu powołanej ustawy.
Dla rozpoznania zaistniałego w niniejszej sprawie sporu o właściwość w pierwszej kolejności konieczne jest ustalenie czy G. P. można uznać za osobę bezdomną.
W niniejszej sprawie bezspornym jest, że G. P. była zameldowana na pobyt stały w C., jednak została stamtąd wymeldowana. Obecnie nie jest nigdzie zameldowana, a od października 2016 r. przebywa w Wojewódzkim Szpitalu Klinicznym w Z. Nie ulega przy tym wątpliwości, że wskazana placówka nie stanowi lokalu mieszkalnego w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Uznać zatem należy, że G. P. spełnia warunki opisane w art. 6 pkt 8 u.p.s. Nie jest ona bowiem nigdzie zameldowana na pobyt stały w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz nie zamieszkuje w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Szpital czy też zakład opiekuńczo-leczniczy nie służy zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych pacjentów. Celem takiej placówki jest prowadzenie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych.
Skoro w sprawie niesporne jest, że zainteresowana przebywa w Wojewódzkim Szpitalu Klinicznym w Z., to nie można przyjąć, że przebywa ona w lokalu mieszkalnym w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Szpitale, zakłady opiekuńczo-pielęgnacyjne i inne podobne placówki opiekuńczo-medyczne nie stanowią bowiem "lokalu mieszkalnego" w rozumieniu przytoczonych przepisów. Z powyższych względów G. P. musi być uznana za osobę bezdomną, o jakiej mowa w art. 101 ust. 2 w zw. z art. 6 pkt 8 u.p.s.
W przypadku osoby bezdomnej, z oczywistych względów, nie może być mowy o miejscu zamieszkania. Nie bada się zatem jej zamiaru co do stałego pobytu, lecz ustala się gminę ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały. Skoro ostatnim miejscem zameldowania wnioskodawczyni na pobyt stały była miejscowość R. gmina C., to organem właściwym w sprawie wniosku o umieszczenie G. P. w domu pomocy społecznej jest Wójt Gminy C. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.