Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 11 lutego 2009 r. działający z upoważnienia Wójta - Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Czosnowie wystąpił o rozstrzygnie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Czosnów a Prezydentem m.st. Warszawy, w sprawie z wniosku B. L. o skierowanie do domu pomocy społecznej w Legionowie.
W uzasadnieniu wniosku stwierdzono, że podanie B. L. przebywającego w Domu Pomocy [...] w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2008r. o skierowanie do domu pomocy społecznej wpłynęło do Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] m.st. Warszawy, jednak organ ten postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...] uznał się niewłaściwym i przekazał sprawę według właściwości Dyrektorowi Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Bydgoszczy. Także i ten organ końcowo (po wydaniu decyzji w II instancji o uchyleniu decyzji o odmowie skierowania do domu pomocy społecznej i umorzeniu postępowania I instancji) uznał się niewłaściwy i postanowieniem z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...] przekazał wniosek do Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] m. st. Warszawy. Prezydent m.st. Warszawy postanowieniem z dnia [...] stycznia 2009 r., nr [...] uznał się niewłaściwym i przekazał sprawę Kierownikowi Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Czosnowie.
Zgodnie z art. 59 ust. 1 w zw. z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.), organem właściwym do wydania decyzji w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej jest organ miejsca zamieszkania strony. B. L. w toku postępowania dwukrotnie zmieniał miejsce pobytu i nie ma gwarancji, że jego pobyt w domu pomocy w Palmirach na miejscu komercyjnym ma charakter stały. B. L. jest współwłaścicielem mieszkania w Bydgoszczy; tam jest zameldowany na pobyt stały przy ul. [...] w lokalu stanowiącym współwłasność z byłą żoną. Stąd też organ w Czosnowie nie jest właściwy w tej sprawie.
W odpowiedzi na wniosek p.o. Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] m.st. Warszawy wyjaśnił, iż statutowym organem pomocy społecznej m.st. Warszawy właściwym w sprawach skierowań do domów pomocy społecznej dla mieszkańców m.st. jest Dyrektor Warszawskiego Centrum Pomocy Rodzinie. Żaden organ właściwy dla m.st. Warszawy nie jest jednak uprawniony do załatwienia rozpoznawanej sprawy, gdyż właściwość uzależniona jest od miejsca zamieszkania strony, co wynika z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Nie można stwierdzić, że miejscem zamieszkania strony w rozumieniu art. 25 k.c. jest m.st. Warszawa, skoro B. L. posiada stały meldunek w Bydgoszczy. Ubiegający się o umieszczenie w domu pomocy społecznej przebywał w Warszawie tylko kilka miesięcy, od listopada 2007 r., podczas pobytu w Domu Pomocy Społecznej [...] "[...]" w Warszawie. Od lipca 2008 r. przebywa w Pielęgnacyjnym Domu Pielęgniarskim w Palmirach, w Gminie Czosnów. Brak jest zatem podstaw aby przyjąć, że sprawę powinien rozstrzygnąć organ właściwy dla m.st. Warszawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
wniosek podlega oddaleniu, albowiem żaden z organów pozostających w sporze nie jest właściwy w sprawie z wniosku o umieszczenie B. L. w domu opieki społecznej.
W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że właściwość organu rozpatrującego wniosek o skierowanie do odpowiedniego (ze względu na ułomność organizmu, wiek kandydata na destynatariusza oraz lokalizację) domu pomocy społecznej uregulowana została w art. 59 ust. 1 w zw. z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Stosownie do tych unormowań, decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Właściwość organu zmienia się, jeżeli pomiędzy dniem złożenia podania a dniem wydawania decyzji zajdą okoliczności przenoszące właściwość organu. Zgodnie natomiast z zasadą wyrażoną w art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (pobyt w domu pomocy społecznej jest z mocy art. 36 pkt 2 lit.o ustawy o pomocy społecznej jednym ze świadczeń). Podstawowe znaczenie dla właściwości organu ma zatem ustalenie, gdzie zlokalizowane jest miejsce zamieszkania strony. Okoliczności ustalone przez organy dają dostateczne podstawy aby za miejsce zamieszkania B. L. uznać Bydgoszcz. Żaden z uczestników sporu nie kwestionuje, że B. L. jest zameldowany na pobyt stały w Bydgoszczy. Z faktem zameldowania oraz braku wymeldowania przepisy art. 5, art. 6 ust. 1 i art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) wiążą domniemanie, że w miejscowości, w jakiej nastąpiło zameldowanie na pobyt stały osoba: 1) zamieszkuje, 2) z zamiarem stałego przebywania.
Przebywanie w miejscowości (zamieszkiwanie) połączone z zamiarem stałego pobytu (przebywania) przesądza o posiadaniu w tej miejscowości miejsca zamieszkania w rozumieniu art. 25 k.c. oraz art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Żaden z organów - uczestników sporu nie obalił domniemania wynikającego z zameldowania strony na pobyt stały w Bydgoszczy. Wręcz przeciwnie, w toku postępowania przywołano szereg argumentów przemawiających za tym, że B. L. nie utracił obydwu rodzajów więzi (corpus i animus), jakiej art. 25 k.c. i art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej wymagają od strony ze skutkiem mającym wpływ na właściwość organu. Stwierdzono mianowicie, że B. L. ciągle przysługuje prawo rzeczowe do lokalu mieszkalnego w Bydgoszczy, mieszczącego się pod adresem ul. [...]. Natomiast dotychczasowe pobyty w domach pomocy społecznej zarówno w Warszawie, jak i w Palmirach miały charakter epizodyczny; nie spowodowały wymeldowania z pobytu stałego w Bydgoszczy, a ponadto aktualnie nadal toczy się postępowanie w sprawie skierowania do kolejnego (być może trzeciego) domu pomocy społecznej. Wskazać też należy, że przepisy dotyczące pobytu w domu pomocy społecznej traktują korzystanie z pobytu w domu, jako sytuację przejściową, która nie wywołuje utraty związków osoby z dotychczasowym miejscem zamieszkania. Osoba kierowana do domu pomocy społecznej nie traci swojego cywilistycznego miejsca zamieszkania; w celu zachowania tej więzi korzysta z prawa do możliwie bliskiej lokalizacji w domu pomocy społecznej (art. 54 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej) oraz regularnych wyjazdów i kontaktów z miejscem zamieszkania. Pobyt w domu pomocy społecznej, stosownie do art. 3 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej służy usamodzielnieniu osoby niemogącej aktualnie samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu. Po odzyskaniu samodzielności ustawodawca zakłada powrót mieszkańca domu do swojego miejsca zamieszkania. Zatem konkluzja jest taka, że skoro ani Wójt Gminy w Czosnowie, ani Prezydent m.st. Warszawy nie jest właściwy do załatwienia sprawy z wniosku B. L. o skierowanie do domu pomocy społecznej, wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość podlega oddaleniu. Właściwym bowiem do rozpoznania przedmiotowego wniosku jest Prezydent Miasta Bydgoszcz.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i art. 15 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (DZ. U. Nr 1270, ze zm.) postanowił, jak w sentencji.