Postanowienie NSA z 6 września 2013 r., I OW 83/13

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 6 września 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta S. z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta S. a Burmistrzem K. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania

Sprawa

sprawy dotyczącej skierowania L. R. do Domu Pomocy Społecznej postanawia: wskazać Burmistrza Miasta S. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku

Skład

Sędzia NSA Jolanta Rajewska przewodniczący, sprawozdawca
Sędzia NSA Anna Lech
Sędzia del. WSA Marian Wolanin
starszy asystent Joanna Ukalska protokolant

Uzasadnienie

Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2013 r. Burmistrz Miasta S. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie "sporu kompetencyjnego" z Burmistrzem Miasta K. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku o skierowanie małoletniego L.R. do domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że na podstawie decyzji Kierownika Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w C. z dnia [...] lutego 2012 r. L.R. został umieszczony na pobyt stały w Domu Pomocy Społecznej dla Dzieci w S. Decyzja ta została poprzedzona postanowieniem Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] grudnia 2011 r., którym zezwolono A. J., ówczesnemu opiekunowi prawnemu małoletniego L.R., na umieszczenie dziecka we wskazanym Domu Pomocy Społecznej. W dniu wydawania decyzji z dnia [...] lutego 2012 r. miejscem zamieszkania opiekuna prawnego L.R. były K.. Zatem w sprawie skierowania małoletniego do domu pomocy społecznej i ustalenia odpłatność za pobyt w tym domu właściwą miejscową była i nadal jest Gmina K.. L.R. nigdy nie był mieszkańcem gminy S.. Na terenie tej gminy zamieszkuje jedynie jego aktualny opiekun, będący pracownikiem domu pomocy społecznej.

W piśmie procesowym z dnia 16 czerwca 2013 r. pełnomocnik Burmistrza Miasta S. dodatkowo podniósł, że Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w A. działający z upoważnienia Burmistrza A., w dniu [...] lutego 2012 r., na wniosek opiekuna prawnego, wydał decyzję o skierowaniu L.R. do domu pomocy społecznej, a w dniu [...] marca 2012 r. decyzję o odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. Następnie Kierownik Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w C. decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. orzekł o umieszczeniu L.R. w Domu Pomocy Społecznej dla Dzieci w S. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzjami z dnia [...] listopada 2012 r. stwierdziło nieważność powyższych decyzji o umieszczeniu małoletniego w domu pomocy społecznej oraz decyzji o ustaleniu stosownych opłat, uznając, że w sprawach tych organem właściwym nie był Burmistrz A. lecz organ w K., gdyż opiekun prawny małoletniego zamieszkiwał w tej miejscowości. A. J. został ustanowiony opiekunem prawnym L.R. w dniu 26 października 2004 r. W dniu kierowania małoletniego do domu pomocy społecznej miejscem zamieszkania opiekuna prawnego było miasto K.. Okoliczność tą potwierdził w swym oświadczeniu A. J. oraz Sąd Rejonowy w B. (pisma z dnia 12 czerwca 2012 r. i z dnia 14 stycznia 2013 r.). A. J. został zwolniony z funkcji opiekuna prawnego L.R. dopiero w dniu 7 listopada 2012 r. W tej sytuacji, zdaniem Burmistrza Miasta S., organ w K. jest organem właściwym do wydania decyzji o skierowaniu L.R. do domu pomocy społecznej i decyzji o odpłatności za pobyt w takim domu.

W odpowiedzi na wniosek, Burmistrz Miasta K. wniósł o uznanie Burmistrza Miasta S. za organ właściwy do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie. Stwierdził przy tym, że małoletni L.R. nigdy nie był mieszkańcem gminy K.. Tam mieszkał jedynie jego opiekun prawny. Jednakże A. J. był opiekunem prawnym L.R. tylko do dnia 7 listopada 2012 r. W związku z powyższym Burmistrz Miasta K. nie jest organem uprawnionym do wydania decyzji o skierowaniu małoletniego do domu pomocy społecznej i ustalającej opłatę za pobyt w tym domu, bowiem w dacie przekazania dokumentacji do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., tj. w dniu 11 stycznia 2013 r., opiekunem prawnym małoletniego była B. M., zamieszkała w Gminie S..

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej w skrócie: "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej.

Spór, o rozstrzygnięcie którego wniósł Burmistrz Miasta S., nie jest sporem kompetencyjnym, gdyż z takim sporem mamy do czynienia, gdy w sporze pozostają organy jednostek samorządu terytorialnego z organami administracji rządowej. W sprawie doszło natomiast do sporu między organami jednostek samorządu terytorialnego, czyli sporu o właściwość. Do rozstrzygnięcia takich sporów, zgodnie z art. 22 § pkt 1 k.p.a. właściwy jest wspólny dla nich organ wyższego stopnia. Organy będące w sporze w niniejszej sprawie nie mają jednak wspólnego organu wyższego stopnia. Dlatego do rozstrzygnięcia zaistniałego między nimi sporu właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny.

Spór pomiędzy Burmistrzem Miasta S. a Burmistrzem Miasta K. dotyczy wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku o skierowanie małoletniego L.R. do domu pomocy społecznej i ustalenie stosownych opłat.

Zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. W myśl art. 101 ust. 1 powołanej ustawy, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania". W związku z powyższym, wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, należy uwzględnić regulację zawartą w art. 25 Kodeksu cywilnego. Stosownie do treści tego przepisu, miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu).

W powyższy sposób ustala się jednak miejsce zamieszkania osoby fizycznej mającej pełną zdolność do czynności prawnych. Przypadki miejsca zamieszkania pochodnego dzieci lub podopiecznych kodeks cywilny reguluje natomiast w przepisach art. 26 i art.

27. O miejscu zamieszkania tych osób przesądza zatem miejsce zamieszkania rodzica lub opiekuna. Skoro zgodnie z art. 27 k.c. miejsce zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania jej opiekuna, to mając również na uwadze treść cytowanego art. 59 ust.1 ustawy o pomocy społecznej, należy przyjąć, że do wydania decyzji o skierowaniu pupila do domu pomocy społecznej oraz ustaleniu opłat za pobyt w tego rodzaju placówce organem właściwym jest organ gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania opiekuna prawnego w dniu kierowania do domu pomocy społecznej.

W analizowanej sprawie bezspornym jest, że decyzje o umieszczeniu L.R. w domu pomocy społecznej i ustalenie stosownych opłat zostały wydane przez Burmistrza A.. Jednakże rozstrzygnięcia te zostały wyeliminowane z obrotu prawnego na skutek stwierdzenia ich nieważności decyzjami Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] i nr [...]. Takie decyzje nadzorcze wywołują skutek wsteczny. Oznacza to, że obecnie konieczne jest ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzjami wyeliminowanymi z obrotu prawnego z uwagi na to, że były one dotknięte kwalifikowanymi wadami nieważności. Skoro w sprawie dotyczącej skierowania do domu pomocy społecznej właściwą do jej rozstrzygnięcia jest gmina miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej (w przypadku, gdy osoba ta ma opiekuna - miejsce zamieszkania opiekuna), a takie skierowanie następuje w drodze decyzji administracyjnej, to nie może ulegać wątpliwości, że podejmując omawiane rozstrzygnięcie organ zobowiązany jest uwzględnić sytuację prawną i faktyczną zainteresowanej osoby na dzień orzekania a nie w dniu złożenia wniosku.

W niniejszej sprawie konieczne jest ponowne rozstrzygnięcie sprawy skierowania do domu pomocy społecznej małoletniego L.R., w imieniu którego początkowo działał ówczesny opiekun prawny – A. J. zamieszkały w K. Obecnym jednak opiekunem prawnym małoletniego jest B. M., która zamieszkuje w S. Skoro opiekun prawny małoletniego L.R., tj. B. M., ma miejsce zamieszkania w S., to nie może budzić wątpliwości, że organem właściwym do rozpoznania przedmiotowej sprawy i wydania rozstrzygnięcia w oparciu o art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej jest Burmistrz Miasta S..

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 oraz § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jako organ właściwy do załatwienia sprawy wskazał Burmistrza Miasta S..