Uzasadnienie
Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. działając z upoważnienia Prezydenta Miasta G. wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość miejscową pomiędzy ośrodkami pomocy społecznej w G. i R. w sprawie z wniosku S. W., zam. [...] w R., o umieszczenie w domu pomocy społecznej.
Organ wskazał, że S. W. ostatnie stałe zameldowanie posiadał w gminie G., a obecnie – z zamiarem stałego pobytu – od dłuższego czasu przebywa w lokalu mieszkalnym w gminie R. pod adresem [...].
W związku z tym, zdaniem organu, do rozpatrzenia wniosku o umieszczenie w domu pomocy społecznej ma zastosowanie art. 101 ust. 1 art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.) stanowiący, że właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.
W odpowiedzi na wniosek Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R., działając z upoważnienia Wójta Gminy R. podał, że S. W. był zameldowany na terenie gminy R. na pobyt czasowy w okresie: od dnia 19 grudnia 2001 r. do dnia 18 grudnia 2002 r.; od dnia 21 grudnia 2005 do dnia 20 lutego 2006 r. oraz od dnia 9 maja 2007 r. do dnia 30 grudnia 2007 r., na dowód czego przedstawiono poświadczenie Urzędu Gminy R. o okresach i adresach zameldowania S. W. Zdaniem organu z powyższego wynika, że pobyty na terenie gminy R. były pobytami czasowymi i krótkotrwałymi, bez zamiaru stałego pobytu i koncentracji swoich interesów życiowych. Wskazano, że aktualnie S. W. nie jest nigdzie zameldowany. Natomiast w trakcie jego pobytu w Szpitalu Powiatowym w S., tenże szpital przesłał dokumentację wraz z wnioskiem o umieszczenie go w Domu Pomocy Społecznej do gminy R. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. uznał zatem, że S.W. jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej.
Wskazano, że aktualnie S. W. posiada tymczasowe miejsce noclegowe u państwa A. na okres oczekiwania na umieszczenie w Domu Pomocy Społecznej, jednakże pomieszczenie to nie spełnia wymogów lokalu mieszkalnego, a nawet pomieszczenia zastępczego w rozumieniu przepisów prawa.
Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. podniósł ponadto, że umieszczenie w domu pomocy społecznej nie jest świadczeniem przyznawanym w miejscu pobytu osoby ubiegającej się o przyjęcie do Domu Pomocy Społecznej, zatem w niniejszej sprawie, zgodnie z art. 101 ust 2 ustawy o pomocy społecznej dla bezdomnego w zakresie przyznania świadczenia z art. 54 i art. 17 ust. 1 pkt 16 ustawy o pomocy społecznej, to jest skierowania do domu pomocy społecznej i ponoszenia odpłatności za pobyt mieszkańca w tym domu, właściwa jest miejscowo gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały, w niniejszej sprawie – miasto G. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
sądy administracyjne rozpoznają – na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), z zastrzeżeniem art. 22 § 1 k.p.a. – spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Przez spór kompetencyjny (także spór o właściwość), o którym mowa w art. 4 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny).
W niniejszej sprawie mamy do czynienia ze sporem negatywnym, gdyż zarówno Ośrodek Pomocy Społecznej w G., jak i Ośrodek Pomocy Społecznej w R., uznały się za niewłaściwe do rozpoznania wniosku S. W. o umieszczenie go w domu pomocy społecznej.
Na wstępie wskazać należy, że właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 powołanej ustawy o pomocy społecznej, ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Przepis art. 101 ust. 3 przewiduje, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie oraz w sprawach niecierpiących zwłoki, właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. Nie dotyczy to jednak spraw - jak w tym przypadku - związanych ze skierowaniem do domu pomocy społecznej. Oznacza to, że w sprawie dotyczącej skierowania do domu pomocy społecznej właściwą do jej rozstrzygnięcia będzie zawsze gmina miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 w związku z art. 101 ust. 1 ustawy). Ustawa o pomocy społecznej nie zawiera jednak definicji "miejsca zamieszkania". Należy zatem odnieść się w tej kwestii do wyjaśnienia pojęcia "miejsca zamieszkania" zawartego w art. 25 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem, miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości oraz wola, zamiar stałego pobytu, przy czym oba te elementy muszą występować łącznie. Zatem sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości nie stanowi o zamieszkaniu, lecz musi być połączony z przebywaniem w danej miejscowości i to z takim przebywaniem, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów.
Odnosząc ten stan prawny do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy należy uznać, że S. W. nie jest osobą bezdomną, co zresztą przyznaje działający z upoważnienia Wójta Gminy R. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. w piśmie z dnia 18 marca 2010 r. Natomiast z dokumentacji i stanu faktycznego niniejszej sprawy wynika, że to gmina R. w rozumieniu powołanego art. 25 k.c., spełnia przesłanki miejsca zamieszkania S. W., na co wskazuje okoliczność, że od dłuższego czasu przebywa on na terenie tejże gminy, koncentrując tam wszelkie swoje interesy życiowe.
Jak wynika bowiem z akt niniejszej sprawy, po pobycie w szpitalu S. W. przebywa gościnnie u państwa A. "jedynie na czas oczekiwania na umieszczenie w domu opieki społecznej". Nie mają przy tym znaczenia podniesione w odpowiedzi na niniejszy wniosek argumenty, odnoszące się do spełnienia (bądź nie) wymogów lokalu mieszkalnego przedmiotowego lokalu, gdyż nie przedstawiono na tę okoliczność żadnych dowodów. Dowodem zaś na zamiar i chęć przebywania S. W. na terenie Gminy R. są wskazane wyżej okoliczności sprawy.
W związku z tym stwierdzić należy, że zamiar przebywania na stałe na terenie gminy R. i jednocześnie przebywanie w tej miejscowości czyni z niej miejsce zamieszkania S. W. w rozumieniu art. 25 k.c. Konsekwencją tego stanowiska będzie to, że Wójta Gminy R. uznać należy, zgodnie z art. 101 ust. 1 powołanej ustawy o pomocy społecznej, za organ właściwy do rozpatrzenia wniosku S.W. o wydanie decyzji dotyczącej skierowania go do domu pomocy społecznej.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 15 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), orzekł, jak w sentencji.