Uzasadnienie
Prezydent Miasta S. złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygniecie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy nim a Prezydentem Miasta P. – Dyrektorem Domu Pomocy Społecznej [...] w P. dotyczącego refundacji kosztów pochówku E. M. W uzasadnieniu wniosku wskazano na następujący stan sprawy: w dniu 24 stycznia 2012 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. wpłynął wniosek Domu Pomocy Społecznej [...] w P. dotyczący refundacji kosztów pochówku E. M. E. M. był zameldowany na pobyt stały w P., ul. [...], natomiast do domu pomocy społecznej był skierowany przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w S. W dniu 13 kwietnia 2012 r. do Urzędu Miejskiego w S. wpłynęło zawiadomienie Prezydenta Miasta P. z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...], o przekazaniu według właściwości podania Domu Pomocy Społecznej [...] w P. dotyczącego refundacji kosztów pochówku E. M. W uzasadnieniu zawiadomienia powołano się na art. 101 ust. 6 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., nr 175, poz. 1362 z późn. zm.), zgodnie z którym, dla mieszkańca domu właściwa jest gmina, która skierowała go do domu pomocy społecznej.
W ocenie Prezydenta Miasta S. podana podstawa prawna nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie, gdyż należy powołać się na przepisy lex specialis w stosunku do ogólnych przepisów o właściwości gminy w sprawach z zakresu pomocy społecznej. Wskazano na art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 o cmentarzach i chowaniu zmarłych (Dz. U. z 2011 r., nr 118, poz. 687 z późn. zm.), który stanowi, że prawo pochowania zwłok ludzkich ma najbliższa pozostała rodzina osoby zmarłej, wymieniając w punktach te osoby.
W ocenie wnioskodawcy w niniejszej sprawie istotne znaczenie ma norma wyrażona w art. 10 ust. 3 powołanej ustawy, zgodnie z którą zwłoki niepochowane przez podmioty, o których mowa w ust. 1, albo nieprzekazane publicznej uczelni medycznej albo publicznej uczelni prowadzącej działalność dydaktyczną i badawczą w dziedzinie nauk medycznych są chowane przez gminę właściwą ze względu na miejsce zgonu, a w przypadku osób pozbawionych wolności zmarłych w zakładach karnych lub aresztach śledczych – co do zasady przez dany zakład karny lub areszt śledczy.
Zdaniem Prezydenta Miasta S. nie ulega zatem wątpliwości, że to gmina właściwa ze względu na miejsce zgonu zobowiązana była do pochowania ciała E. M. Prezydent Miasta S. wskazał, że katalog osób od których można żądać zwrotu kosztów pogrzebu określony został w art. 96 ustawy o pomocy społecznej.
Ponadto podano, że zgodnie z art. 96 ust. 3 powołanej ustawy, w przypadku pokrycia kosztów pogrzebu przez gminę, poniesione wydatki podlegają zwrotowi z masy spadkowej, jeżeli po osobie zmarłej nie przysługuje zasiłek pogrzebowy. Zdaniem wnioskodawcy z przepisu tego wynika, że niepokryte przez obowiązane osoby roszczenia właściwej gminy mogą być zaspokojone jedynie z zasiłku pogrzebowego oraz masy spadkowej.
W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość Prezydent Miasta P. wskazał, że zmarły był mieszkańcem Domu Pomocy Społecznej [...] w P. Decyzję kierującą go do wskazanego Domu Pomocy Społecznej wydał jako organ właściwy Prezydent Miasta S. Wskazano, że w myśl art. 101 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej, w stosunku do osób przyjętych do domu pomocy społecznej w sposób bezwzględny została zachowana właściwość gminy kierującej do Domu Pomocy Społecznej i właściwość ta dla mieszkańca Domu Pomocy Społecznej pozostaje niezmienna do chwili jego śmierci.
Prezydent Miasta P. zauważył, iż ciało E. M. zostało pochowane w P., ale na zasadzie dwustronnych ustaleń pomiędzy Domem Pomocy Społecznej [...] a Zakładem Usług Pogrzebowych "[...]" w P., z pominięciem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P., a więc z naruszeniem zasad określonych w art. 44 ustawy o pomocy społecznej i uchwale Nr 267/2008 Rady Miejskiej w Przemyślu z dnia 27 listopada 2008r. w sprawie ustalenia sposobu sprawienia pogrzebu przez Miasto P.l i zasad zwrotu wydatków na pokrycie kosztów pogrzebu. Wskazano, że zgodnie z § 1 pkt 1 tejże uchwały, do sprawienia pogrzebu E. M. obowiązane było Miasto P., gdyż był osobą przebywającą na terenie Miasta P. i według wiedzy tutejszego Ośrodka nie posiadał osób zobowiązanych do alimentacji. Podano, że warunkiem sprawienia pogrzebu przez Miasto P. w myśl § 3 uchwały jest pisemne zlecenie Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. sprawienia pogrzebu wystawione na udokumentowany wniosek pracownika socjalnego tegoż ośrodka. Wskazano, że z treści § 7 powołanej uchwały wynika, że Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. dokonuje zapłaty lub zwrotu kosztów pogrzebu na podstawie rachunku wystawionego przez podmiot, któremu zostały zlecone czynności po uprzednim wykonaniu zlecenia.
W ocenie Prezydenta Miasta P. w przypadku E. M. nie została zachowana w jakikolwiek sposób opisana wyżej procedura, zaś z niewiadomych powodów zakład pogrzebowy wystawił fakturę VAT żądającą zwrotu kosztów pogrzebu od Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. Z tych względów Prezydent Miasta P. uważa, iż organem właściwym zobowiązanym do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku Domu Pomocy Społecznej [...] i pokrycia kosztów pogrzebu E. M. jest Prezydent Miasta S. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i sporów o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem legalności, a więc zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 tej ustawy rozstrzyganie powyższych sporów należy do właściwości Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z istoty sporu o właściwość lub sporu kompetencyjnego wynika, że musi on mieć miejsce pomiędzy co najmniej dwoma organami, które odmawiają załatwienia danej sprawy bądź uważają, że są właściwe jednocześnie do załatwienia tej sprawy.
Postępowanie w sprawach sporów kompetencyjnych wszczynane jest na żądanie uprawnionego podmiotu. Zgodnie natomiast z art. 22 § 3 pkt 1 i 2 k.p.a., z wnioskiem o rozstrzyganie sporu przez sąd administracyjny może wystąpić strona oraz organ jednostki samorządu terytorialnego lub inny organ administracji publicznej, pozostające w sporze.
W niniejszej sprawie Prezydent Miasta S. złożył wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Prezydentem Miasta P. – Dyrektorem Domu Pomocy Społecznej [...] w P. dotyczącego refundacji kosztów pochówku E. M. Wskazać należy, że stosownie do przepisu art. 101 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej, dla mieszkańca domu właściwa jest gmina, która skierowała go do domu pomocy społecznej. Jednakże interpretując ten przepis należy mieć na względzie, że przypisuje on istotne znaczenie decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej i zakłada, że gmina, która spowodowała umieszczenie osoby w domu pomocy społecznej pozostaje właściwa we wszystkich sprawach dotyczących świadczeń z pomocy społecznej dla tej osoby, w czasie jej zamieszkiwania w tym domu. Przyjąć należy wszakże, że decyzja ta zachowuje swe znaczenie kształtujące właściwość organu pomocy społecznej dopóty, dopóki jest podstawą przebywania danej osoby w domu pomocy społecznej. E. M. z chwilą śmierci przestał być mieszkańcem Domu Pomocy Społecznej [...] w P. Wobec tego uznać należy, że zastosowanie w niniejszej sprawie znajduje przepis art. 10 ust. 3 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych, który stanowi, że zwłoki chowane są przez gminę właściwą ze względu na miejsce zgonu. Miejscem zgonu E. M. było miasto P. Na podstawie art. 96 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r., Nr 115, poz. 728) Rada Miejska w Przemyślu podjęła uchwałę Nr 267/2008 z dnia 27 listopada 2008 r., której § 1 stanowi między innymi, że sprawienie pogrzebu przez Miasto Przemyśl przysługuje osobom zmarłym zamieszkałym lub przebywającym na terenie Miasta Przemyśl, jeżeli nie posiadały osób zobowiązanych do alimentacji. Natomiast § 5 tej uchwały ustala zasady zwrotu wydatków poniesionych przez Miasto Przemyśl na sprawienie pogrzebu w myśl których, jeżeli po zmarłym przysługuje zasiłek pogrzebowy z ubezpieczenia społecznego, to wydatki w całości lub w części pokrywa się z tego zasiłku.
Z tych względów za organ właściwy w niniejszej sprawie uznać należy Prezydenta Miasta P., niezależnie od tego, czy Dom Pomocy Społecznej [...] w P. dochował trybu przewidzianego w przepisach szczególnych.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.