Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 25 kwietnia 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie zwróciło się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość zaistniałego pomiędzy nim, a Prezydentem Miasta Świnoujścia.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż decyzją z dnia 11 września 2012 r. Prezydent Miasta Świnoujścia przyznał Pani B.S. świadczenie z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną M.T. w wysokości 400,00 zł miesięcznie w okresie od 01.01.2012r. do 31.03.2013 r. Decyzja stała się ostateczna. Jednocześnie, pismem z dnia 11 września 2012 r. organ I instancji zawiadomił dłużnika alimentacyjnego B.K. w trybie art. 27 ust. 7 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2009r. Nr 1 poz. 7 ze zm.) o treści wydanej decyzji oraz o stanie zadłużenia z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych w poprzednich okresach zasiłkowych.
Pismem z dnia 25 września 2012 r. pełnomocnik Pana B.T. wniósł odwołanie od przedmiotowego zawiadomienia oraz od decyzji wydanej przez organ I instancji a także na podstawie art. 145 §1 pkt 4 kpa wniósł o wznowienie postępowania w sprawie z uwagi na fakt, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.
Postanowieniem z dnia 30 listopada 2012 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie stwierdziło niedopuszczalność wniesionego odwołania. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że niedopuszczalne jest odwołanie od czynności materialno - technicznej jakim jest zawiadomienie dłużnika alimentacyjnego o wysokości przyznanego świadczenia osobie uprawnionej. Nadto Kolegium wskazało, iż organ nie uznał B.T. za stronę niniejszego postępowania i nie doręczył mu zaskarżonej decyzji, a zatem odwołanie od decyzji która nie została Stronie doręczona jest przedwczesne. Dopiero z dniem doręczenia stronie decyzji administracyjnej Stronie biegnie termin do wniesienia od niej odwołania. W związku z powyższym decyzja organu I instancji jest decyzją ostateczną.
Pismem z dnia 25 lutego 2013 r. Prezydent Miasta Świnoujście powołując się na brzmienie art. 150 § 2 k.p.a. przesłał wniosek B.T. o wznowienie postępowania ponieważ bez swojej winy nie brał udziału w postępowaniu. Organ I instancji uznał, że właściwym organem do rozpoznania wniosku o wznowienie zwartego w piśmie z dnia 25 września 2012 r. jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie. W piśmie z dnia 5 marca 2013 r. Kolegium przedstawiło swoje stanowisko prawne w kwestii właściwości organu wniosku o wznowienie postępowania wskazując, na szerokie orzecznictwo i utrwaloną doktrynę w tej kwestii. Pomimo tego organ I instancji ponownie przekazał akta postępowania w celu rozpoznania wniosku o wznowienie Skarżącego. Rozpoznanie takie wniosku przez organ wyższego stopnia skutkowałoby wydaniem orzeczenia z rażącym naruszeniem prawa. Wnioskodawca powołał w tym miejscu treść art. 150 k.p.a.
Z analizy powyższych przepisów, w ocenie Kolegium należy wnioskować, że Prezydent Miasta Świnoujścia jest organem właściwym do rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania w przedmiocie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego.
W odpowiedzi na powyższy wniosek Prezydent Miasta Świnoujście wskazał, iż pismem z dnia 25 września 2012 r. ówczesny pełnomocnik Pana B.T.złożył odwołanie od "decyzji i zawiadomienia", w którym wniósł o wznowienie postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie wobec pozbawienia strony możliwości działania oraz, z ostrożności procesowej podjęcie innych niezbędnych czynności celem przeprowadzenia postępowania w sprawie wykonania obowiązków alimentacyjnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 30 listopada 2012 r. nr [...] orzekło o niedopuszczalności wniesionego odwołania. W uzasadnieniu postanowienia SKO podało, iż pełnomocnikowi dłużnika alimentacyjnego Pana B.T. nie została doręczona decyzja z dnia 11 września 2012 r. o przyznaniu osobie uprawnionej – M.T. świadczeń alimentacyjnych z funduszu alimentacyjnego w kwocie 400 zł miesięcznie w okresie od 01.10.2012r. do 31.03.2013r. oraz świadczeń z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną w wieku od 18 lat do 25 roku życia przyznaną na M.T. w kwocie 400 zł miesięcznie na okres od 01.04.2013r. do 30.09.2013r., brak jest zatem przedmiotu zaskarżenia, a co za tym idzie odwołanie od decyzji z dnia 11 września 2012 r. Nr 147/2012, jest niedopuszczalne. SKO nie orzekło natomiast w zakresie wznowienia postępowania, o co wnosił pełnomocnik P.T.. Jedynie w uzasadnieniu SKO wyjaśniło, iż cyt: "z uwagi na fakt, iż Pan B.T. z własnej winy nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym wydania decyzji w przedmiocie przyznania świadczeń alimentacyjnych osobie uprawnionej M.T., organ I instancji działając na podstawie art. 149 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 4 kpa wznowi postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie."
Organ I instancji stwierdził, iż brak jest w sprawie podstaw do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Pismem z dnia 31 stycznia 2013 r. na podstawie art. 150 § 2 kpa przesłał ponownie pismo strony z dnia 25 września 2013 r. do SKO celem rozpatrzenia.
Pismem z dnia 5 lutego 2013 r. SKO zwróciło akta sprawy do MOPR do ich ponownego rozpatrzenia. Kolejnym pismem z dnia 25 lutego 2013 r. organ I instancji ponownie przesłał wniosek Pana B.T. do rozpatrzenia przez organ wyższej instancji wskazując, iż skoro zdaniem SKO przyczyną wznowienia postępowania jest brak udziału strony w postępowaniu na skutek zaniechania zawiadomienia skarżącego o wszczęciu i przebiegu postępowania przez organ, który wydał decyzję to organ, którego działalność stanowi przyczynę wznowienia nie jest właściwy w sprawie wznowienia postępowania. Prezydent Miasta Świnoujścia nie jest uprawniony rozstrzygać o wznowieniu postępowania i zgodnie z art. 150 § 2 kpa właściwym w sprawie jest organ wyższego stopnia, a zatem Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Akta sprawy wraz pismem z dnia 5 marca 2013 r. ponownie wróciły z Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które nie uznało argumentacji organu I instancji.
Jak wyrażono w piśmie z dnia 2 kwietnia 2013 r. MOPR podtrzymał swoje stanowisko wskazując, iż jest ono konsekwencją poglądu prawnego przyjętego przez SKO w postanowieniu z dnia 30 listopada 2012 r. uznającego, iż brak udziału Pana T. w sprawie był następstwem zaniechania ze strony organu I instancji, który nie uznał go za stronę w postępowaniu o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Wobec powyższego, organ I instancji nie jest uprawniony do rozstrzygnięcia o wznowieniu postępowania w niniejszej sprawie (jeśli jest ono zasadne) i zastosowanie winno znaleźć rozwiązanie prawne wskazane w art. 150 § 2 kpa, zgodnie z którym, jeżeli przyczyną wznowienia postępowania jest działalność organu wymienionego w § 1, o wznowieniu postępowania rozstrzyga organ wyższego stopnia, który równocześnie wyznacza organ właściwy w sprawach wymienionych w art. 149 § 2 kpa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Stosownie do art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2013 r poz. 270 ze zm.; zwanej dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
W omawianej sprawie ma miejsce spór o właściwość pomiędzy Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Szczecinie a Prezydentem Miasta Świnoujście o wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku B.T. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Prezydenta Miasta Świnoujście z dnia 11 września 2012 r., przyznającej B.S. świadczenie z funduszu alimentacyjnego.
W istocie powstanie sporu kompetencyjnego wynika z różnej, dokonywanej przez obydwa uczestniczące w sporze organy, interpretacji art.150 § 2 kpa.
Trzeba w związku z tym stwierdzić, że w art. 150 § 1 kpa ustanowiona została zasada co do właściwości organu rozpoznającego wniosek o wznowienie postępowania, która nie może być interpretowana w sposób rozszerzający. Zatem organem właściwym w sprawach dotyczących wznowienia postępowania jest organ administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji. Organem tym w sprawie niniejszej jest Prezydent Miasta Świnoujście. Przeniesienie kompetencji na organ wyższego stopnia, a więc na Samorządowe Kolegium Odwoławcze mogłoby mieć miejsce tylko wówczas gdyby spełniona została przesłanka zawarta w art. 150 § 2 kpa t.j. przyczyną wznowienia postępowania była działalność organu wymienionego w paragrafie pierwszym. Przez "działalność organu" o której mowa w w/w normie należy rozumieć takie zachowanie organu, które godzi w zasadę obiektywizmu, a przez to wyklucza możliwość stosowania art.150 § 1 kpa. Dotyczy to sytuacji wskazanej w art. 145 § 1 pkt. 2 kpa gdzie przyczyną wznowienia jest wydanie decyzji w wyniku przestępstwa. Ogólna zasada dotycząca właściwości organu zawarta w paragrafie pierwszym jest też wyłączona jeżeli podstawą wznowienia jest przesłanka o której mowa w art. 145 §1 pkt 3 kpa. To, że organ rozpoznający sprawę, ewentualnie popełnił błąd co skutkuje powołaniem się na przesłanki wznowienia wskazane np. w art.145 § 1 pkt 4 czy też art. 145 § 1 pkt 6 kpa nie spełnia warunków wskazanych w art.150 § 2 kpa i nie przenosi właściwości na organ wyższego stopnia.
Organem właściwym do rozpoznania wniosku B.T. o wznowienie postępowania jest wobec tego Prezydent Miasta Świnoujścia.
Mając wszystko to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.