Uzasadnienie
Wnioskiem z 28 kwietnia 2014 r. Prezydent Miasta Wrocław wystąpił o rozstrzygnięcie sporu o właściwość jaki zaistniał pomiędzy nim a Prezydentem Miasta Legnica, który z tych organów jest właściwy do przeprowadzenia postępowania administracyjnego po jego wznowieniu.
Spór wynikł w następującym stanie sprawy:
Decyzją z [...] maja 2013 r. nr [...], Prezydent Miasta Legnica przyznał świadczenie z funduszu alimentacyjnego na rzecz M. Z. – od 1 kwietnia 2013 r. do 30 września 2013 r. Przy piśmie z 30 października 2013 r., zobowiązany do alimentów M. Z. przedstawił temu Prezydentowi wyrok Sądu Rejonowego w Legnicy z 5 czerwca 2013 r., którym ustalono, że obowiązek alimentacyjny wobec M. Z. wygasł z dniem 1 września 2012 r. Prezydent Miasta Legnica, postanowieniem z [...] listopada 2013 r. nr [...] wznowił z urzędu postępowanie zakończone ww. decyzją, powołując się na tenże wyrok, o wznowieniu powiadamiając M. Z., a po otrzymaniu od jego pełnomocnika informacji o zmianie miejsca zamieszkania M. Z. z Legnicy na Wrocław, na podstawie art. 65 § 1 k.p.a., pismem z 19 lutego 2014 r. przekazał Prezydentowi Miasta Wrocław dokumentację sprawy, jako organowi właściwemu z uwagi na zmianę miejsca zamieszkania adresata decyzji z [...] maja 2013 r.
Prezydent Miasta Wrocław, przy piśmie z 5 marca 2014 r. zwrócił otrzymane dokumenty, wyjaśniając, że to Prezydent Legnicy jest nadal właściwy w sprawie, zaś ten przy piśmie z 26 marca 2014 r. ponownie przesłał dokumentację do Wrocławia.
Wobec takiego obrotu sprawy Prezydent Miasta Wrocław wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem, o którym mowa na wstępie.
We wniosku Prezydent, powołując się na art. 148 i 150 § 1 k.p.a., stwierdził, że właściwy w sprawie wznowienia jest organ, który wydał decyzję w ostatniej instancji i to te przepisy a nie przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów są podstawą do ustalenia właściwości organu do wznowienia postępowania. Prezydent podkreślił, że dopiero po odniesieniu się przez organ właściwy do wznowienia postępowania do decyzji w sprawie przyznania świadczeń alimentacyjnych, będzie możliwe wydanie decyzji o nienależnie pobranych świadczeniach przez organ właściwy ze względu na miejsce zamieszkania otrzymującego to świadczenie.
Odpowiadając na wniosek, Prezydent Miasta Legnica stwierdził, że ponieważ od 7 lutego 2014 r. miejscem zamieszkania M. Z. jest Wrocław, to Prezydent tego miasta jest właściwy w sprawie, na mocy art. 21 k.p.a.
Naczelny Sad Administracyjny zważył, co następuje
W sprawie zaistniał negatywny spór, gdyż żaden z organów nie uznaje się za właściwy do przeprowadzenia postępowania już wznowionego. Wynikł ten spór z uwagi na to, że po wznowieniu postępowania, strona zmieniła miejsce zamieszkania.
Prezydent Miasta Legnica, który wznowił postępowanie, w związku z faktem zmiany miejsca zamieszkania przez stronę uznał się za organ niewłaściwy w sprawie. Wiąże on właściwość organu z miejscem zamieszkania strony, zatem z regułą wskazaną w art. 21 k.p.a.
Przepis ten statuuje generalne zasady ustalania właściwości miejscowej organu do załatwienia sprawy. Generalność zasad oznacza, że jeżeli przepisy szczególne lub odrębne nie określają właściwości organów mają zastosowanie właśnie zasady generalne. Natomiast jeżeli przepisy szczególne regulują kwestię właściwości organu inaczej aniżeli czyni to przepis generalny, to ustalanie właściwości następuje zgodnie z przepisem szczególnym.
Kodeks postępowania administracyjnego w regulacji dotyczącej wznowienia postępowania administracyjnego zawiera normy dotyczące właściwości organu do przeprowadzenia tego postępowania.
Stosownie do art. 150 § 1 k.p.a. organem właściwym do przeprowadzenia postępowania wznowieniowego jest organ, który wydał w sprawie decyzję ostateczną. Właściwość ta istnieje od wszczęcia aż do zakończenia tego postępowania. Wynika to wyraźnie z ww. przepisu, bowiem stanowi on, że organem właściwym w sprawach wymienionych w art. 149 k.p.a. – tj. wydania postanowienia o wznowieniu postępowania – § 1, przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia – § 2, odmowy wznowienia – § 3 jest organ, który wydał decyzje w ostatniej instancji. Ten organ jest też właściwy do zakończenia postępowania wznowieniowego, tj. do wydania decyzji, o czym z kolei przesądza art. 151 § 1. Zgodnie z nim organ, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego art. 149 § 2 wydaje decyzję.
Regulacja zawarta w art. 150 w zw. z art. 149 i 151 k.p.a. jest regulacją szczególną, określającą właściwość organu w sposób odmienny, aniżeli czyni to art. 21 k.p.a., wiąże bowiem tę właściwość nie z miejscem zamieszkania, siedzibą podmiotu, czy położenia nieruchomości, ale z organem wydającym ostateczną decyzję w sprawie. Organ ten jest zatem właściwy od wszczęcia aż do zakończenia postępowania wznowieniowego i wpływu na tę właściwość nie ma zmiana miejsca zamieszkania strony. Zmianę właściwości może spowodować tylko zniesienie organu.
Wobec powyższego należało wskazać Prezydenta Miasta Legnica jako organ właściwy, bowiem to ten organ wydał ostateczną decyzję w sprawie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego i Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 4 oraz 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270).