Postanowienie NSA z 11 sierpnia 2016 r., I OW 89/16

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 11 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej

Sprawa

sprawy z wniosku Wójta Gminy R. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy R. a Prezydentem Miasta K. w przedmiocie rozpoznania wniosku M.O. o zasiłek okresowy na bieżące wydatki oraz zakup żywności postanawia: wskazać Prezydenta Miasta K. jako organ właściwy w sprawie.

Skład

sędzia NSA Jolanta Rajewska przewodniczący
sędzia NSA Jan Paweł Tarno
sędzia del. WSA Czesława Nowak-Kolczyńska sprawozdawca

Uzasadnienie

Wójt Gminy R., działając na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718), dalej p.p.s.a., wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy R., a Prezydentem Miasta K., przez wskazanie Prezydenta Miasta K. jako organu właściwego dla załatwienia sprawy dotyczącej wniosku M. O. o przyznanie zasiłku okresowego na bieżące wydatki oraz zakup żywności.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że zawiadomieniem z dnia [...] kwietnia 2016 r., na podstawie art. 65 § 1 k.p.a., Prezydent Miasta K. uznał, że nie jest właściwy w sprawie rozpoznania wniosku M. O., zamieszkałej przy ul. [...] w K., o przyznanie zasiłku okresowego na bieżące wydatki oraz zakup żywności i przekazał sprawę do Ośrodka Pomocy Społecznej w R. w celu załatwienia zgodnie z właściwością.

W uzasadnieniu zawiadomienia organ wskazał, że w dniu [...] marca 2016 r. M. O. złożyła w MOPS w K. podanie z prośbą o pomoc finansową i w wyniku postępowania administracyjnego ustalono, że prowadzi ona swoje centrum życia osobistego w miejscu zameldowania swojego i rodziców, tj. w C. Natomiast przez okres 3 lat będzie mieszkała w K., gdzie rozpoczęła aplikację adwokacką.

Wójt Gminy R. stwierdził z kolei, że M. O. najbliższe lata swojego życia zamierza spędzić w K., w którym mieszka od stycznia 2016 r., gdzie również będzie kontynuowała aplikację adwokacką. Ponadto według oświadczenia matki zainteresowanej A. O. - córka M. mieszka i prowadzi centrum swojego życia osobistego w K., do nich przyjeżdża raz na kilka tygodni w odwiedziny. Ponadto rodzice przelewają córce środki finansowe na pokrycie kosztów aplikacji i na zapłatę mieszkania, a także pomagają w postaci artykułów żywnościowych. M. O. nie jest w składzie rodziny od kilku lat i nie partycypuje w kosztach utrzymania domu i rodziny w C. Dodatkowo M. O. podczas rodzinnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] marca 2016 r przez pracownika MOPS w K. oświadczyła, że zamierza starać się o staż w K. i tam pracować, także dorywczo.

W odpowiedzi na wniosek Wójta Gminy R., Prezydent Miasta K. podniósł, że M. O. jest zameldowana na pobyt stały w C. (C., [...] R.). Aktualnie przebywa w K. od stycznia 2016 r. w związku z uczestnictwem w zajęciach na aplikacji adwokackiej. W K. wynajmuje pokój przy ul. [...], bez umowy najmu w formie pisemnej, gdyż właściciel mieszkania jest znajomym jej rodziców. Nie jest zameldowana w K. na pobyt czasowy. W C., gdzie jest zameldowana, mieszkają jej rodzice i młodsze rodzeństwo. W dniu [...] maja 2016 r. M. O. zarejestrowała się jako bezrobotna bez prawa do zasiłku w Powiatowym Urzędzie Pracy w J. Wprawdzie M. O. od stycznia 2016 roku nie przebywa w miejscu swojego zameldowania w C., lecz to nie w K. znajduje się jej centrum życiowe. M. O. nie deklaruje woli stałego przebywania w K. i obecnie nie posiada też własnych środków utrzymania, które umożliwiłyby jej pobyt w K. Sam fakt przebywania w K. w celu odbywania zajęć na aplikacji adwokackiej nie świadczy o tym, że na terenie K. skoncentrowały się jej interesy majątkowe i osobiste.

Dlatego też w ocenie Prezydenta Miasta K. wniosek o pomoc złożony przez M. O., jako osobę zameldowaną na pobyt stały na terenie gminy R., powinien zostać rozpatrzony przez Wójta Gminy R. Naczelny Sąd Administracyjny uznał co następuje:

Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej.

Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta K. a Wójtem Gminy R. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku M. O. o przyznanie zasiłku okresowego.

Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r. poz. 163 ze zm.), dalej u.p.s., właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ponieważ ww. ustawa nie wyjaśnia, jak należy rozumieć pojęcie "miejsca zamieszkania", to niezbędnym jest zastosowanie w tym zakresie przepisów ustawy Kodeks cywilny. Jako miejsce zamieszkania osoby fizycznej k.c. rozumie miejscowość, w której dana osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu (art. 25 k.c.). Pojęcie miejsca zamieszkania, przyjęte w art. 25, jest konstrukcją prawną, na którą składają się dwa elementy: fizyczne przebywanie w danej miejscowości oraz zamiar, wola stałego pobytu (E. Michniewicz-Broda, Komentarz do art. 25 Kodeksu cywilnego, Kodeks cywilny. Komentarz. Część ogólna pod red. P. Księżaka, M. Pyziak-Szafnickiej, System Informacji Prawnej Lex 44/2015). Elementy te muszą występować jednocześnie, czyli niewystarczające jest samo fizyczne przebywanie w danym miejscu bez zamiaru stałego pobytu, jak również niewystarczający jest sam zamiar pobytu niezwiązany z fizycznym przebywaniem w danej miejscowości. W niniejszej sprawie wnioskodawczyni przebywa w K., co nie pozostaje kwestia sporną. Bezsporne jest także, że M. O. zameldowana jest w C. Jednakże utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych jest pogląd, że miejsce zamieszkania nie jest tożsame z miejscem zameldowania. Kwestia zameldowania nie ma wpływu na ustalenie miejsca zamieszkania. Na ustalenie miejsca zamieszkania nie może mieć także wpływu fakt, że wnioskodawczyni zarejestrowana jest jako osoba bezrobotna w urzędzie pracy w J. Przepisy ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy odgórnie wiążą urząd, w którym należy się zarejestrować, z miejscem zameldowania. Nie można więc uznać, że zarejestrowanie się przez wnioskodawczynię w urzędzie pracy w J. jest przejawem jej woli stałego przebywania w tej miejscowości. Tym bardziej, że z akt sprawy wynika, że wnioskodawczyni zamierza, oprócz uczęszczania na zajęcia związane z odbywaną aplikacją adwokacką, poszukiwać na terenie Krakowa pracy (choćby i dorywczej). Żadne plany życiowe wnioskodawczyni w perspektywie kilku najbliższych lat (co najmniej 3) nie są związane z C. Jedynie co kilka tygodni odwiedza mieszkających tam rodziców i rodzeństwo. Nie łoży na utrzymanie domu rodzinnego w C. Fakt zamieszkiwania bliskiej rodziny wnioskodawczyni w C. nie może determinować miejsca jej stałego zamieszkania. Okoliczność, że M. O. przebywa w K. od stycznia 2016 r., gdzie zamieszkuje w wynajętym pokoju, oraz deklarowane przez nią przyszłe działania, np. mające na celu znalezienie pracy, świadczą o tym, że przebywa ona w K. z zamiarem stałego pobytu. Nie ma wpływu na takie stwierdzenie miejsce zamieszkiwania jej rodziny. Wnioskodawczyni faktycznie zamieszkuje w K. i wyraża wolę pozostania w tym mieście, zatem spełnia wszystkie przesłanki niezbędne do stwierdzenia, że zgodnie z art. 25 k.c. miejscem zamieszkania wnioskodawczyni jest K. W tej sytuacji organem właściwym do rozpoznania wniosku o przyznanie zasiłku okresowego, stosownie do art. 101 ust. 1 u.p.s., jest Prezydent Miasta K. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 2 p.p.s.a. wskazał jako właściwego do rozpoznania sprawy Prezydenta Miasta K.