Uzasadnienie
I OW 9/13
Wnioskiem z dnia 11 stycznia 2013 r. Prezydent Miasta Katowice reprezentowany przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Katowicach wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Burmistrzem Pisza w sprawie rozpoznania wniosku H. S. o skierowanie do domu pomocy.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że wniosek w tej sprawie został złożony w dniu 14 listopada 2012 r. Zgromadzony materiał wskazuje, że H. S. nie posiada zameldowania na pobyt stały, ostatnim miejscem zameldowania na pobyt stały, do 28 kwietnia 2008 r., było miasto Pisz. H. S. od około 4 lat przebywa w lokalu biurowym przy ul. [...] i zamierza na stałe przebywać w Katowicach.
Z oświadczenia datowanego na dzień 26 listopada 2012 r. wynika, iż po opuszczeniu szpitala H. S. zamierza pozostać w Katowicach i w Katowicach chciałby zostać umieszczony w placówce zapewniającej całodobową opiekę. H. S. mieszka w Katowicach od ok. 35 lat, pracował w Katowicach i pobiera emeryturę z ZUS-u z Katowic.
Wnioskodawca podał, że mając na uwadze treść art. 59 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 101 ust. 1 i ust. 2 ustawy o pomocy społecznej wniosek przekazano do załatwienia Powiatowemu Centrum Pomocy Rodzinie w Piszu, które w trybie przewidzianym art. 65 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego przekazało następnie powyższy wniosek do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Piszu.
W dniu 21 grudnia 2012r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Katowicach wpłynęło pismo Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Piszu, w którym wskazano że H. S. zamieszkuje w Katowicach od końca lat 60, tam podejmował w przeszłości zatrudnienia oraz pobiera świadczenie emerytalne z ZUS. Ponadto, zgodnie z oświadczeniem Katowice stanowią jego centrum życiowe, w związku z czym na podstawie art. 101 ust. 3 ustawy właściwą miejscowo jest Gmina Katowice.
Podnosząc, że właściwość miejscowa gminy w sprawie niniejszej nie może być ustalona na podstawie art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, wnioskodawca stwierdził, że H. S. spełnia przesłanki do uznania go za osobę bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej. Podał, że od grudnia 2012 r. H. S. przebywa w placówce dla osób bezdomnych przy ul. [...] prowadzonej przez Siostry Misjonarki Miłości w Katowicach. Właściwość miejscowa winna zatem zostać ustalona zgodnie z art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.
W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość Burmistrz Pisza reprezentowany przez Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Piszu wniósł o rozstrzygnięcie sporu poprzez wskazanie jako miejscowo właściwego Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Katowicach. Organ podniósł, że po II Wojnie Światowej H. S. przebywał w Domu Dziecka, a po jego opuszczeniu w latach 60-tych został skierowany do Pisza, gdzie został zameldowany na pobyt stały w hotelu pracowniczym. Jeszcze w latach 60-tych wyjechał jednak z Pisza do Katowic. Ponieważ nie dopełnił obowiązku meldunkowego dokonano jego wymeldowania z Pisza w dniu 28 kwietnia 2008 r., przy okazji porządkowania ewidencji ludności. H. S. w Katowicach podjął pracę, tam przez cały okres zamieszkiwał i tam koncentrował wszystkie życiowe interesy. W Katowicach także chciałby być umieszczony w placówce zapewniającej całodobową opiekę, dlatego też organem właściwym do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy jest Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Katowicach.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm), dalej powoływanej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a. sprawy te rozpoznaje Naczelny Sąd Administracyjny, a do ich rozstrzygania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym.
Przez spór kompetencyjny, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a. należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie (spór pozytywny) lub też każdy z organów uważa się za niewłaściwy (spór negatywny).
W niniejszej sprawie występuje spór negatywny w zakresie właściwości miejscowej organu, albowiem zarówno Prezydent Miasta Katowice, jak i Burmistrz Pisza, uznali się za niewłaściwych do rozpoznania wniosku H. S. o skierowanie do domu pomocy społecznej.
Co do zasady, właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 182), ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Przepis art. 101 ust. 3 przewiduje, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie oraz w sprawach niecierpiących zwłoki, właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. Nie dotyczy to jednak spraw - jak ma to miejsce w sprawie niniejszej - związanych ze skierowaniem do domu pomocy społecznej. W sprawach dotyczących skierowania do domu pomocy społecznej właściwą miejscowo jest gmina miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 w związku z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). W myśl bowiem art. 59 ust. 1 ustawy decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej.
Ustawa o pomocy społecznej nie zawiera jednak definicji "miejsca zamieszkania". Należy zatem odnieść się w tej kwestii do wyjaśnienia pojęcia "miejsca zamieszkania" zawartego w art. 25 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem, miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości oraz wola, zamiar stałego pobytu, przy czym oba te elementy muszą występować łącznie. Zatem sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości nie stanowi o zamieszkaniu, lecz musi być połączony z przebywaniem w danej miejscowości i to z takim przebywaniem, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów (por. postanowienie NSA z dnia 11 października 2007 r. sygn. akt I OW 69/07 – Lex nr 399101).
Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy należy uznać, że to miasto Katowice, w rozumieniu powołanego art. 25 k.c., spełnia przesłanki miejsca zamieszkania H. S. Jak wynika ze zgromadzonej w aktach administracyjnych dokumentacji, to z Katowicami H. S. jest związany od lat 60-tych XX wieku, bowiem w mieście tym podjął i wykonywał pracę i na jego terenie cały czas zamieszkiwał, koncentrując w nim życiowe interesy. W Katowicach pobiera emeryturę z ZUS i tutaj zamierza pozostać po opuszczeniu szpitala i umieszczeniu go ze względu na stan zdrowia w domu pomocy społecznej. Z miastem Pisz natomiast, które opuścił przenosząc się do Katowic i z którego został wymeldowany w 2008 roku, przy okazji porządkowania ewidencji, H. S. nie utrzymuje żadnych więzi i nie wiąże z tym miastem żadnych planów. To w Katowicach H. S. przebywa i z miastem tym wiąże swoją przyszłość. Z oświadczenia z dnia 26 listopada 2012 r. wynika, że po opuszczeniu szpitala H. S. zamierza pozostać w Katowicach i w tym mieście chciałby zostać umieszczony w placówce zapewniającej całodobową opiekę, jego zamiarem jest więc niewątpliwie stałe zamieszkiwanie w Katowicach.
Zamiar przebywania na stałe na terenie Katowic i jednocześnie przebywanie w tej miejscowości czyni z niej miejsce zamieszkania H. S. w rozumieniu art. 25 k.c. W konsekwencji Prezydenta Miasta Katowice należy uznać, zgodnie z art. 101 ust. 1 powołanej ustawy o pomocy społecznej, za organ właściwy do rozpatrzenia wniosku H. S. o wydanie decyzji dotyczącej skierowania go do domu pomocy społecznej.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.