Uzasadnienie
Prezydent Miasta R. wnioskiem z dnia 15 stycznia 2015 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Burmistrzem Gminy i Miasta C. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku K. R. o udzielenie pomocy finansowej w formie zasiłku celowego oraz świadczenia na zakup żywności.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że K. R. zgłosiła się do Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. z wnioskiem o pomoc. Pracownik socjalny przeprowadził z ww. wywiad środowiskowy, który został przesłany do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. W uzasadnieniu przekazania wniosku podano, że K. R. posiada miejsce stałego zameldowania na terenie R., przy ul. [...] i z tego to powodu MOPS R. jest właściwy do załatwienia sprawy. Wnioskodawca zaś stwierdza, iż nie jest właściwy w sprawie.
Zdaniem wnioskodawcy w niniejszej sprawie właściwość miejscową gminy należy ustalić na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 182 z późn. zm.), dalej u.p.s., zgodnie z którym właściwość tą ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. W ocenie wnioskodawcy, zebrany materiał dowodowy w sprawie wskazuje, że w chwili obecnej faktycznym miejscem zamieszkania K. R., zgodnie z art. 25 k.c., są C., gdzie koncentrują się jej wszystkie sprawy życiowe. K. R. wraz z mężem M. i synem M., po ukończeniu leczenia i terapii w Ośrodku "[...]" w C., zamieszkała w wynajętym mieszkaniu na terenie C. przy ul. [...]. K. R. jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w C. jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, a jej mąż pracuje zawodowo, prawdopodobnie na terenie C. lub okolicy. Zdaniem organu, przebywanie bez zameldowania pod określonym adresem w danej miejscowości nie oznacza braku zamieszkania w tej miejscowości w rozumieniu art. 25 k.c. Pobyt w danej miejscowości nie jest równoważny z pragnieniem dożywotnego lub długotrwałego przebywania w tej miejscowości, jak też z wolą zerwania wszystkich więzi z miejscem ostatniego zameldowania na pobyt stały. Dlatego, zdaniem wnioskodawcy, na ocenę, jakie jest aktualne miejsce zamieszkania osoby fizycznej nie może mieć wpływu okoliczność, że być może w przyszłości zmieni ona swoje miejsce zamieszkania i wróci do miejscowości, w której kiedyś była zameldowana na pobyt stały. W ocenie wnioskodawcy, przyjąć należy, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku K. R. o przyznanie pomocy winien być Burmistrz Gminy i Miasta C., z uwagi na obecnie występujące ześrodkowanie interesów życiowych K. R. i jej rodziny w tej miejscowości i dlatego, że to ta miejscowość stanowi aktualne miejsce zamieszkania K. R., jej męża i syna, w myśl przepisu art. 25 k.c.
W odpowiedzi na wniosek Burmistrz Gminy i Miasta C. powołał art. 101 ust. 1 u.p.s. i art. 25 k.c. i wskazał, że o zamiarze stałego pobytu świadczą następujące okoliczności: 1. brak jakiegokolwiek zameldowania na terenie gminy C.;
- nie zrezygnowanie z przyznanego mieszkania socjalnego w R.;
- pozostawienie tam rzeczy osobistych i mebli;
- przebywanie w C. spowodowane sytuacją przymusową - zdrowotną co wiąże się z koniecznością przebywania w C. – leczenie odwykowe w Ośrodku "[...]" oraz kontynuacja leczenia z terapeutą i psychologiem po opuszczeniu Ośrodka;
- oświadczenia K. R. Organ wskazał, że w 2014 r. MOPS w R. przyznawał pomoce w formie finansowej dla K. R. K. R. była zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w C. do końca grudnia 2014 r., ponieważ przebywała w Hostelu i tam miała zameldowanie na pobyt czasowy. Od stycznia 2015 r. do chwili obecnej nie ma zameldowania na pobyt czasowy na terenie gminy C., a przebywa ze względu na dalszą terapię z psychologiem i terapeutą. Organ wyjaśnił, że mąż K. R. nie pracuje na terenie gminy C. Zdaniem organu, centrum życiowe rodziny Państwa R. znajduje się w R. ponieważ tam mają swoje mieszkanie socjalne, meble oraz odzież. Potwierdzają to oświadczenia złożone przez K. R. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Może to czynić w odniesieniu do załatwienia konkretnej sprawy, w której dwa organy jednocześnie uznają się za właściwe do załatwienia sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z organów nie uznaje się za właściwy w sprawie (spór negatywny).
W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z negatywnym sporem o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta R. a Burmistrzem Gminy i Miasta C. co do tego, który z tych organów jest organem właściwym do rozpatrzenia wniosku K. R. o udzielenie pomocy finansowej w formie zasiłku celowego oraz świadczenia na zakup żywności.
Dla rozpoznania zaistniałego w niniejszej sprawie sporu o właściwość istotne znaczenie ma treść przepisu art. 101 ust. 1 u.p.s., który stanowi, że właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ponieważ ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania" należy w tej kwestii odnieść się do przepisów ogólnych kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 25 k.c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. O uznaniu konkretnej miejscowości za miejsce zamieszkania danej osoby decyduje takie przebywanie na terenie, które posiada cechy założenia tam aktualnego ośrodka jej osobistych i majątkowych interesów. Na miejsce zamieszkania, w świetle art. 101 ust. 1 u.p.s. w związku z art. 25 k.c., wskazują dwa czynniki: zewnętrzny - fakt przebywania i wewnętrzny - zamiar stałego pobytu. Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia stosownego oświadczenia woli (nie jest czynnością prawną). Wystarczy, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby polegającej na ześrodkowaniu swoich czynności życiowych w danej miejscowości. W judykaturze przyjmuje się, że o zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej osoby. Podkreśla się ponadto, że samo zameldowanie pod określonym adresem w danej miejscowości, nie oznacza jeszcze zamieszkiwania w tej miejscowości w rozumieniu art. 25 k.c., zatem adres zameldowania nie przesądza o miejscu zamieszkania osoby fizycznej.
W niniejszej sprawie z kwestionariusza wywiadu środowiskowego wynika, że K. R. wynajęła mieszkanie na terenie C. przy ul. [...], w którym zamieszkała wraz mężem i synem. W oświadczeniu z dnia 26 stycznia 2015 r. wskazała, że uczęszcza na terapię psychologa i terapeuty w Ośrodku "[...]" w C. W mieście tym zamierzała podjąć pracę, na co wskazuje fakt, że była zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w C. do końca grudnia 2014 r. Okoliczności powyższe świadczą o tym, że aktywność życiowa K. R. obecnie skoncentrowana jest w C., gdzie wymieniona przebywa, a takie przebywanie ma cechy założenia tam ośrodka jej osobistych interesów. Należy podkreślić, że zamiar pobytu w miejscu zamieszkania nie jest równoważny z pragnieniem dożywotniego lub długoletniego przebywania w danej miejscowości, ani też wolą zerwania wszelkich więzi z miejscem zameldowania. Dlatego też na ocenę, jakie jest aktualnie miejsce zamieszkania osoby fizycznej nie ma wpływu okoliczność, że być może w przyszłości zmieni ona swoje miejsce zamieszkania i wróci do miejscowości, w której jest zameldowana.
Z uwagi na powyższe przyjąć należy, że przesłanki miejsca zamieszkania w rozumieniu art. 25 k.c. w odniesieniu do K. R. spełniają aktualnie C. Wobec tego wskazać należy, że przebywanie w C. połączone ze ześrodkowaniem aktywności życiowej przez K. R. w tym mieście wskazuje na zamiar przebywania w nim, czyniąc z niego aktualne miejsce zamieszkania w rozumieniu art. 25 k.c. Skoro właściwość miejscową gminy, zgodnie z art. 101 ust. 1 u.p.s., ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, a miejscem tym w rozpoznawanej sprawie są C., to organem właściwym do rozpatrzenia wniosku K. R. o udzielenie pomocy finansowej w formie zasiłku celowego oraz świadczenia na zakup żywności jest Burmistrz Gminy i Miasta C. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.