Uzasadnienie
Burmistrz W. wnioskiem z dnia 29 grudnia 2016 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem W. a Prezydentem Miasta G. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku Z. D. o przyznanie pomocy finansowej w formie zasiłku celowego.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że Z. D. podaniem z dnia 17 listopada 2016 r. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w G. o przyznanie mu zasiłku celowego na zakup odzieży i obuwia oraz na opłacenie kosztów pobytu w noclegowni. W toku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że Z. D. do października 1992 r. był zameldowany na pobyt stały we W. Obecnie przebywa w Schronisku dla Bezdomnych Mężczyzn w G. Ponadto, w związku z podaniem o przydział lokalu socjalnego, w październiku 2016 r. został umieszczony na liście osób zakwalifikowanych do otrzymania mieszkania z zasobu Miasta G. Dodatkowo ustalono, że Z. D. jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych, zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy w G. Do grudnia 2016 r. jedynym jego źródłem utrzymania był zasiłek okresowy otrzymywany z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. OPS w G. zawiadomieniem z dnia 24 listopada 2016 r. przekazał podanie Z. D., do rozpatrzenia zgodnie z właściwością, do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W., wskazując, że zainteresowany jest osobą bezdomną.
Zdaniem Burmistrza W. organem właściwym w sprawie wniosku Z. D. o przyznanie zasiłku celowego jest Prezydent Miasta G. Z. D. bowiem od 24 lat nie przebywa we W. Od 2008 r. mieszka w G. Aktualnie przebywa wprawdzie w noclegowni, ale okoliczność nie ma w sprawie istotnego znaczenia. W G. zamieszkuje bowiem od wielu lat, tutaj znajduje się jego centrum życiowe, tutaj też stara się o mieszkanie socjalne. Z tych względów organem właściwym do rozpatrzenia wniosku Z. D. powinien być uznany Prezydent Miasta G. W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu Dyrektor OPS w G., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta G., stwierdził, że Z. D. jest osobą bezdomną. Ostatnim jego miejscem zameldowania na pobyt stały była W. Obecnie nigdzie nie jest zameldowany na pobyt stały. Zainteresowany przebywa w noclegowni. Pobytu w schronisku dla bezdomnych i noclegowni nie można jednak traktować jako zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym. W sprawie nie ma istotnego znaczenia fakt, że Z. D. złożył wniosek o przyznanie mu mieszkania socjalnego z zasobów Miasta G. Dopiero z chwilą otrzymania mieszkania i zamieszkania w takim lokalu zostanie uznany za mieszkańca G. Dlatego organem właściwym do rozpatrzenia wniosku Z. D. o przyznanie zasiłku celowego na zakup odzieży i obuwia oraz na opłacenie kosztów pobytu w noclegowni jest Burmistrz W. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. - dalej jako: "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór o właściwość ma miejsce wtedy, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji publicznej zachodzi w odniesieniu do rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy, którą zajmują się dwa organy administracji publicznej (spór pozytywny) lub której organy administracji publicznej odmawiają przyjęcia do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, powołując się na brak podstaw do ustalenia swej właściwości (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).
W niniejszej sprawie spór, jaki zaistniał pomiędzy Burmistrzem W. a Prezydentem Miasta G. jest sporem negatywnym, gdyż żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy do rozpoznania wniosku Z. D. o przyznanie zasiłku celowego na zakup odzieży i obuwia oraz na opłacenie kosztów pobytu w noclegowni.
Właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpatrzenia sprawy dotyczącej świadczeń z pomocy społecznej, zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 930 ze zm. - dalej jako "u.p.s."), ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, a w przypadku osoby bezdomnej właściwą jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2).
Pojęcie osoby bezdomnej na potrzeby ustawy o pomocy społecznej, definiuje art. 6 pkt 8 tej ustawy. Przepis ten stanowi, że osobą bezdomną jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Art. 6 pkt 8 u.p.s. przewiduje zatem dwa odrębne stany faktyczne pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. W przypadku każdego z nich określone przesłanki muszą być spełnione łącznie. Pierwsza sytuacja odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania, natomiast druga dotyczy osoby, która nie zamieszkuje w lokalu mieszkalnym i jednocześnie posiada stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma jednak możliwości zamieszkania.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2014 r., poz. 150 ze zm. - dalej jako "ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego"), do której odsyła art. 6 pkt 8 u.p.s., pod pojęciem lokalu mieszkalnego rozumieć należy lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki; nie jest w rozumieniu ustawy takim lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych. Wszystkie pomieszczenia przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, nawet te, które w ustawie nie zostały wprost wymienione, nie stanowią lokali mieszkalnych w rozumieniu powołanej ustawy.
Dla rozpoznania zaistniałego w niniejszej sprawie sporu o właściwość w pierwszej kolejności konieczne jest ustalenie czy Z. D. można uznać za osobę bezdomną.
W sprawie bezsporne jest, że Z. D. nie jest nigdzie zameldowany na pobyt stały. Obecnie zainteresowany przebywa w Schronisku dla Bezdomnych Mężczyzn w G. Placówka ta zapewnia schronienie osobom znajdującym się w trudnej sytuacji życiowej. Jest zatem miejscem dającym schronienie do chwili, gdy pomoc taka będzie zbędna ze względu na poprawę sytuacji życiowej danej osoby. Nawet, gdy stan taki z różnych przyczyn przedłuża się, to pobyt we wspomnianych miejscach nie traci charakteru czasowego. Nie ulega przy tym wątpliwości, że pomieszczenia w schronisku dla bezdomnych nie mogą być traktowane jako służące zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych. A zatem miejsce, w którym przebywa K. D., nie może być uznane za lokal mieszkalny w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Skoro w sprawie niesporne jest, że Z. D. nie jest nigdzie zameldowany na pobyt stały oraz nie zamieszkuje w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy, to zachodzą przesłanki do uznania zainteresowanego za osobę bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s.
W przypadku osoby bezdomnej, z oczywistych względów, nie może być mowy o miejscu zamieszkania. Nie bada się zatem jej zamiaru co do stałego pobytu, lecz ustala się gminę ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały. Skoro ostatnim miejscem zameldowania Z. D. na pobyt stały była W., to za organ właściwy do rozpatrzenia wniosku zainteresowanego o przyznanie zasiłku celowego na zakup odzieży i obuwia oraz na opłacenie kosztów pobytu w noclegowni należy uznać Burmistrza W. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.