Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 5 maja 2014 r. Wójt Gminy U. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość zaistniałego pomiędzy nim a Wójtem Gminy K. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku J. D. o przyznanie zasiłku okresowego.
Powyższy wniosek został złożony w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
J. D. wnioskiem z dnia 24 lutego 2014 r. zwrócił się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w U. o przyznanie mu zasiłku okresowego. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w U., w trybie przewidzianym w art. 65 § 1 k.p.a., powyższy wniosek przekazał do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. Wskazał przy tym, że w toku przeprowadzonego postępowania ustalono, że J. D. jest osobą bezdomną w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej. Obecnie zamieszkuje on w Domu Pomocy [...] w P., prowadzonym przez Fundację [...]. Wnioskodawca ostatnio zameldowany był na pobyt stały w Z., gmina K. W przypadku osoby bezdomnej w sprawach pomocy społecznej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania. W związku z tym, wniosek, zgodnie z art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.) należało przekazać do GOPS w K. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., działający z upoważnienia Wójta Gminy K., zwrócił wniosek J. D. do GOPS w U., stwierdzając, że skoro J. D. przebywa w Domu Pomocy w P., to GOPS w U., jest właściwy do wydania decyzji przyznającej pomoc finansową w formie zasiłku okresowego oraz wypłaty świadczenia. GOPS w K. zobowiązany jest jedynie do zwrotu wypłaconych świadczeń, czego dokona po otrzymaniu z GOPS w U. stosownej noty obciążającej.
Z powyższym stanowiskiem nie zgodził się Wójt Gminy U. W swym wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, wskazał, że w sprawie okolicznością bezsporną jest, że J. D. jest osobą bezdomną. Okoliczność tę przyznaje również GOPS w K. Wniosek J. D. powinien zatem rozpoznać organ miejscowo właściwy ze względu na ostatnie miejsce zameldowania wnioskodawcy. W sprawie nie zachodzą okoliczności przewidziane art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, co oznacza, że właściwość miejscową organu należy ustalić zgodnie z art. 101 ust. 2 w zw. z art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej.
W odpowiedzi na wniosek Kierownik GOPS w K. stwierdził, że podtrzymuje wcześniej zaprezentowane stanowisko. Podkreślił, że GOPS w K. nie kwestionuje obowiązku zwrotu wydatków za pomoc, którą GOPS w U. udzieli J. D. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sądy administracyjne rozpoznają na mocy art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej jako "P.p.s.a."), spory o właściwość oraz spory kompetencyjne. Przez takie spory należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do załatwienia sprawy (spór negatywny). Spór o właściwość może toczyć się między organami jednostek samorządu terytorialnego i samorządowymi kolegiami odwoławczymi (art. 22 § 1 K.p.a.), natomiast spór kompetencyjny - między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej (art. 22 § 2 K.p.a.). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do właściwości sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).
W niniejszej sprawie zaistniał negatywny spór o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy U. a Wójtem Gminy K., albowiem oba wymienione organy uznały się za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku J. D. o pomoc finansową w formie zasiłku okresowego.
Zasiłek okresowy jest formą pomocy społecznej przewidzianą w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz.182 ze zm.). W ustawie tej należy zatem szukać wskazań do ustalenia organu właściwego do załatwienia sprawy zainicjowanej wnioskiem J. D. Zagadnienie właściwości miejscowej gmin w sprawach z zakresu pomocy społecznej reguluje art. 101 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z ust. 1 tego artykułu właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. W przypadku osoby bezdomnej właściwą jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2). W przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców, którym udzielono zgody na pobyt tolerowany i cudzoziemców, o których mowa w art. 5a, właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 3). Wyjątek przewidziany w ostatnio wskazanym przepisie (art. 101 ust.
- może mieć zastosowanie w sprawach przyznawania świadczeń przewidzianych w art. 37-42 i 47-50, w tym zasiłku okresowego, o którym mowa w art. 38 ustawy (ust. 4 art. 101 ustawy).
W niniejszej sprawie bezsporne jest, że J. D. jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej. Takie ustalenie potwierdzają oba organy pozostające w sporze. Bezspornym ponadto jest, że wnioskodawca ostatnio zameldowany był na pobyt stały we wsi Z., znajdującej się na terenie objętym właściwością miejscową Wójta Gminy K. Z akt sprawy wynika, że wnioskodawca nie wiąże swej przyszłości z gminą ostatniego zameldowania. Na tym terenie nie mieszka i nie pracuje od dłuższego czasu. Przez kilka lat pracował i mieszkał w W. Po stracie pracy i zakończeniu działalności gospodarczej nadal przebywał w W., mieszkając tam na terenie dworca kolejowego. Obecnie wraz żoną przebywa w Domu Pomocy w P., gdzie ma zapewnione schronienie i wyżywienie. Placówka ta, prowadzona przez Fundację, zlokalizowana jest na obszarze gminy U. J. D. oraz jego żona nie posiadają żadnego majątku oraz nie uzyskują jakichkolwiek dochodów. Ich dzieci mieszkają za granicą, ani z nimi ani z innymi członkami rodziny praktycznie nie utrzymują żadnych kontaktów. Oboje małżonkowie jako bezrobotni zarejestrowani są w pobliskim Powiatowym Urzędzie Pracy w R., co wskazuje, że za pośrednictwem tego organu zatrudnienia J. D. poszukuje pracy, a także że na pobliskim terenie koncentruje swą aktywność życiową.
W tych warunkach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że sytuacja osobista i rodzinna J. D. uzasadnia przyjęcie szczególnej właściwości organu, określonej w art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten jako właściwą do rozpoznania wniosku o przyznanie określonego świadczenia z pomocy społecznej przewiduje gminę miejsca pobytu wnioskodawcy. Uzasadnia to wskazanie Wójta Gminy U. jako organu miejscowo właściwego do rozpoznania wniosku J. D. o przyznanie mu wnioskowanego zasiłku okresowego.
Dodać należy, że z mocy art. 101 ust. 7 ustawy o pomocy społecznej gmina właściwa ze względu na miejsce zamieszkania albo na ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały jest zobowiązana do zwrotu wydatków gminie, która przyznała świadczenia w miejscu pobytu. Gmina K. będzie zatem zobowiązana do zwrotu na rzecz Gminy U. kwot przyznanych J. D. świadczeń z pomocy społecznej.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.