Postanowienie NSA z 25 sierpnia 2011 r., I OW 91/11

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 25 sierpnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta B. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta B. a Prezydentem Miasta L. w przedmiocie wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku W. W. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w celu sprawowania opieki nad ojcem postanawia wskazać Prezydenta Miasta L. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku.

Skład

sędzia NSA Jolanta Rajewska przewodniczący
sędzia NSA Joanna Banasiewicz
sędzia del. NSA Leszek Kiermaszek sprawozdawca
sekretarz sądowy Monika Myślak - Kordjak protokolant

Uzasadnienie

Wnioskiem z dnia [...] maja 2011 r. Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta B., wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy nim a Prezydentem Miasta L. w przedmiocie rozpoznania wniosku W. W. (zameldowanego na pobyt stały w B. przy ul. [...]) o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad ojcem J. W. Prezydent Miasta B. nie zgadzając się z postanowieniem Prezydenta Miasta L. z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...] o przekazaniu według właściwości w/w wniosku do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B., domagał się ustalenia, że organem właściwym jest Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w L. – jako ośrodek właściwy ze względu na aktualne miejsce zamieszkania W. W. W uzasadnieniu Prezydent Miasta B. wskazał, że samo zameldowanie będące kategorią prawa administracyjnego, nie przesądza o miejscu zamieszkania danej osoby w rozumieniu prawa cywilnego. Obecnie W. W., aczkolwiek zameldowany jest na pobyt stały w B., zamieszkuje jednak w L., gdzie sprawuje całodobową opiekę nad ojcem J. W., zameldowanym w tym mieście przy ul. [...], a w opiece nad nim pomaga siostra B. K., zamieszkała w L. przy ul. [...]. W. W. w celu sprawowania opieki nad ojcem zawiesił działalność gospodarczą, a do B. przyjeżdża okazjonalnie celem załatwienia spraw urzędowych. Zdaniem Prezydenta Miasta B. W. W. faktycznie zatem przebywa i ma zamiar przebywać w L., tam też koncentrują się jego wszystkie ważne sprawy życiowe.

W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta L. w piśmie z dnia [...] czerwca 2011 r. wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość poprzez wskazanie Prezydenta Miasta B. (Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w B.) jako organ właściwy do rozpatrzenia sprawy.

W uzasadnieniu zwrócił uwagę, że nie kwestionuje faktu, że ojciec W. W. ze względu na stan zdrowia wymaga stałej opieki, jednakże w jego ocenie w rozpatrywanej sprawie dochodzi do "fikcyjnych okoliczności w zakresie pobierania świadczeń z pomocy społecznej", nie wyjaśniono także kwestii zameldowania tymczasowego W. W. przy ul. [...] w L. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Z przedstawionych akt administracyjnych wynika, że pomiędzy Prezydentem Miasta B. a Prezydentem Miasta L. istotnie powstał negatywny spór o właściwość do rozpoznania wniosku W. W. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem J. W. Świadczenie to, zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka oraz innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny. Obowiązek taki obciąża również zstępnych (art. 128 i art. 129 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego).

Stosownie do art. 23 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych wniosek o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych składa się w urzędzie gminy lub miasta właściwym ze względu na miejsce zamieszkania osób wymienionych w ust.

1. W odniesieniu do świadczenia pielęgnacyjnego właściwość należy ustalić według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o to świadczenie (art. 3 pkt 11 tej ustawy).

Ustawa o świadczeniach rodzinnych nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania", odwołać się więc należy do rozumienia tego zwrotu wynikającego z art. 25 Kodeksu cywilnego. Miejscem zamieszkania osoby fizycznej według tego przepisu jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Jak podkreśla się w orzecznictwie pojęcie to zawiera w sobie dwa nierozerwalnie ze sobą związane elementy: zamiar stałego przebywania i przebywanie osoby w danej miejscowości. Sam zamiar stałego pobytu w określonej miejscowości nie stanowi jeszcze o zamieszkiwaniu, gdyż musi być połączony z przebywaniem w danej miejscowości mającym cechy założenia tam ośrodka swoich interesów (por. postanowienia NSA z dnia 11 października 2007 r., sygn. akt I OW 69/07, z dnia 6 maja 2008 r., sygn. akt I OW 4/08 – publ. http//orzeczenia.nsa.gov.pl).

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy można i należało przyjąć, że faktycznym miejscem przebywania W. W. jest L., aczkolwiek zameldowany jest w dalszym ciągu na pobyt stały w lokalu w B. Przede wszystkim uwzględnić trzeba, że ojciec wnioskodawcy J. W. jest osobą w podeszłym wieku (liczy obecnie [...] lat), uznany został orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS za całkowicie niezdolnego do pracy i samodzielnej egzystencji. Po śmierci żony Z. W. [...] maja 2008 r. w mieszkaniu w L. przy ul. [...] pozostał sam. Biorąc pod uwagę sytuację osobistą i zdrowotną J. W. wiarygodnymi stają się twierdzenia wnioskodawcy W. W., że przeniósł swoje centrum swych spraw życiowych do miejsca zamieszkania ojca w celu sprawowania nad nim opieki. W tej sytuacji, zgodnie z art. 23 ust. 2 i art. 3 pkt 11 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jako organ właściwy do rozpoznania wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego należało wskazać Prezydenta Miasta L. Odnosząc się do stwierdzenia tego organu o wątpliwościach co do pobierania świadczenia rodzinnego przez W. W. wskazać przyjdzie, że rozstrzygnięcie sprawy o właściwość nie przesądza o zasadności wniosku. Zagadnienie to stanowiło będzie przedmiot postępowania przed wskazanym, właściwym do rozpatrzenia sprawy organem.

Z przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 15 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji postanowienia.