Uzasadnienie
Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. – reprezentujący Burmistrza Miasta S. – wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta C. a Burmistrzem Miasta S. przez wskazanie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. jako organu właściwego do skierowania H.M. do domu pomocy społecznej w C. i ustalenia odpłatności za pobyt w tym domu.
W motywach wniosku wskazano, że postanowieniem z dnia 10 marca 2011 r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. z upoważnienia Prezydenta Miasta C. na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. uznał, że nie jest właściwy w sprawie rozpoznania wniosku H.M. o umieszczenie w domu pomocy społecznej i przekazał sprawę Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w S., mając na uwadze, że miejscem zameldowania strony jest: [...]S., ul. Gen. Andersa 3/10.
Dyrektor MOPS w S., powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazał, że w sprawie dotyczącej skierowania do domu pomocy społecznej właściwą do jej rozstrzygnięcia będzie zawsze gmina miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 w zw. z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, t.j. Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362).
Powyższa ustawa o pomocy społecznej nie zawiera definicji "miejsca zamieszkania", należy zatem odnieść się w tej kwestii do wyjaśnienia pojęcia "miejsca zamieszkania" zawartego w art. 25 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu, takim miejscem w przypadku H.M. jest C. H.M. jest osobą samotną w podeszłym wieku, ze względu na wiek i stan zdrowia wymaga pomocy i stałej opieki ze strony innych osób. W miejscu stałego zameldowania w S. nie ma żadnych bliskich, którzy mogliby jej to zapewnić. Najbliższą rodziną jest dla niej syn zamieszkujący w C. Chcąc mieć bliski kontakt z tą rodziną, a jednocześnie mieć zapewnioną pomoc i całodobową opiekę H.M. wyjechała ze S. i przeniosła się do syna, a następnie do Zakładu Opiekuńczo-Leczniczego w C. Złożyła jednocześnie wniosek o skierowanie jej do Domu Pomocy Społecznej w C., w którym chciałaby przebywać na stałe. Ponadto strona na pobyt czasowy zameldowana jest w C., ul. Okulickiego 31/5, a mieszkanie w S. przekazała w drodze darowizny synowi R. W odpowiedzi na powyższy wniosek Prezydent Miasta C. wskazał, że właściwym organem do rozpatrzenia wniosku H.M. o jej umieszczenie w domu pomocy społecznej jest Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w S., bowiem z wniosku H.M. wynikało, że zamieszkuje ona w S. przy ul. Gen. Władysława Andersa 3 m. 10, a przebywa w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym ul. [...] 1/3, w C., zaś adres C., ul. Okulickiego 31 m. 5 wnioskodawczyni podała wyłącznie jako adres korespondencyjny. Również z zaświadczenia lekarskiego z dnia 10 lutego 2011 r. wynika, że miejscem zamieszkania H.M. jest S. Taka sama informacja zawarta została w zaświadczeniu Miejskiego Szpitala Zespolonego w C. z dnia 18 lutego 2011 r.
Prezydent Miasta C. zaznaczył, że zastosowanie wprost art. 25 Kodeksu cywilnego na gruncie ustawy o pomocy społecznej doprowadziłoby do tego, że właściwą do udzielania pomocy społecznej byłaby gmina, na terenie której osoba ubiegająca się o pomoc nie zamieszkiwałaby i nie była członkiem społeczności lokalnej. Udzielanie wsparcia z pomocy społecznej należy do zadań własnych gminy o charakterze obowiązkowym. W przepisie art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej ustawodawca przyjął, że właściwość gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, do udzielenia pomocy dla H.M. właściwą jest Gmina S., na terenie której znajduje się jej miejsce zamieszkania, a także zameldowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Rozstrzygany w niniejszej sprawie negatywny spór o właściwość dotyczy ustalenia organu właściwego miejscowo do rozpoznania wniosku H.M. dotyczącego skierowania do domu pomocy społecznej i ustalenia odpłatności za pobyt w tym domu.
Właściwość miejscowa w sprawach z zakresu pomocy społecznej ustalona została w art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. W myśl art. 59 ust. 1 tej ustawy decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej.
Ustawa o pomocy społecznej nie zawiera definicji pojęcia "miejsce zamieszkania", dlatego w kwestii tej odwołać się trzeba do przepisów Kodeksu cywilnego, który przyjmuje, iż miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu (art. 25 Kodeksu cywilnego). Na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości oraz zamiar stałego w niej pobytu, przy czym oba te elementy muszą występować łącznie. Przebywanie w danej miejscowości w rozumieniu omawianego przepisu, aby mogło być uznane, że miejscowość ta stanowi miejsce zamieszkania osoby fizycznej, nosić musi cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów, w którym koncentrują się sprawy życiowe tej osoby.
W okolicznościach niniejszej sprawy, jakie wynikają z materiału dokumentacyjnego, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że obecnym miejscem zamieszkania, w rozumieniu art. 25 Kodeksu cywilnego, H.M. jest C. Okolicznością bezsporną i udokumentowaną jest, że wnioskodawczyni, choć nadal jest zameldowana na pobyt stały w S., od dłuższego czasu przebywa w C., gdzie zamieszkuje jej syn. W C. zameldowana jest na pobyt czasowy (w mieszkaniu, w którym zamieszkuje jej syn i synowa). H.M. jest osobą samotną, w S. nie ma osób bliskich, zaś z uwagi na wiek i stan zdrowia wymaga pomocy i opieki. W dniu 18 sierpnia 2010 r. została przyjęta do Miejskiego Szpitala Zespolonego w C. – Zakład Opiekuńczo-Leczniczy, zaś 10 lutego 2011 r. wystąpiła z wnioskiem o skierowanie jej do domu pomocy społecznej w C., gdyż jak podała w oświadczeniu z dnia 29 kwietnia 2011 r. jest to miejsce zamieszkania jej syna, który zapewnia jej pomoc i opiekę oraz dodatkową rehabilitację. W takiej sytuacji o ustaleniu miejsca zamieszkania H.M. nie mogła przesądzać okoliczność, że jest ona nadal zameldowana na pobyt stały w S., przy czym należy zauważyć, że posiadane tam mieszkanie darowała synowi. Aktualna sytuacja życiowa wnioskodawczyni, która od dłuższego czasu przebywa i jest zameldowana na pobyt czasowy w C., gdzie zamieszkuje też jej syn i która ubiega się o skierowanie do domu pomocy społecznej w C., wskazuje, że obecnym miejscem zamieszkania, w którym koncentrują się życiowe sprawy H.M., jest C. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 4 w związku z art. 15 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił jak na wstępie.