Postanowienie NSA z 15 września 2015 r., I OW 95/15

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 15 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza B. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem B. a Prezydentem Miasta K. w przedmiocie rozpoznania wniosku Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego nr [...] w K.

Sprawa

w sprawie wydania decyzji potwierdzającej prawo A. G. do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych p o s t a n a w i a: wskazać Prezydenta Miasta K. jako organ właściwy do rozpoznania przedmiotowego wniosku.

Skład

sędzia NSA Maria Wiśniewska przewodniczący, sprawozdawca
sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska
sędzia del. WSA Przemysław Szustakiewicz

Uzasadnienie

Wnioskiem z dnia 29 kwietnia 2015 r. Burmistrz B. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy nim a Prezydentem Miasta K., przez wskazanie organu właściwego do wydania decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w K. pismem z dnia 11 marca 2015 r. przesłał Ośrodkowi Pomocy Społecznej w B. wniosek Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego nr [...] w K. (zwanego dalej "Szpitalem") w sprawie potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych dla A. G., który w dniu 8 stycznia 2015 r. został przyjęty do Szpitala i przebywał tam do dnia 28 stycznia 2015 r., tj. do dnia swojej śmierci.

Burmistrz B. podał, że z informacji uzyskanych od siostry zmarłego wynika, iż mimo zameldowania na pobyt stały w miejscowości P. [...], gmina B., od 20 lat nie przebywał on na terenie tej gminy, lecz na terenie K. A. G. był osobą bezdomną, przez krótki okres pracował w K. i zamieszkiwał w różnych miejscach. W dniu [...] sierpnia 2012 r. decyzją administracyjną Burmistrza B. został wymeldowany z meldunku stałego.

Zdaniem Burmistrza B., zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027, ze zm., zwanej dalej "ustawą") dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2, jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, potwierdzająca to prawo. Powołując się na art. 21 § 1 pkt 3 K.p.a. oraz art. 25 K.c., stwierdził, że nie jest organem właściwym do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku Szpitala w sprawie potwierdzenia prawa A. G. do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, ponieważ ostatnim miejscem zamieszkania świadczeniobiorcy nie była gmina B., lecz miasto K. W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta K. wniósł o wskazanie jako organu właściwego do załatwienia sprawy Burmistrza B. Ze zgromadzonego w niniejszym postępowaniu materiału dowodowego wynika, że miasto K. nie było miejscem zamieszkania A. G. w rozumieniu art. 54 ustawy, lecz wyłącznie miejscem siedziby Szpitala, w odbywała się jego hospitalizacja. Organ podkreślił, że A. G. był prawdopodobnie osobą bezdomną i nie miał miejsca zamieszkania w K. również w rozumieniu art. 25 K.c. Ponadto nie ubiegał się o lokal mieszkalny w tym mieście, nie posiadał tytułu prawnego do jakiegokolwiek lokalu na tym terenie oraz nie zamierzał się tutaj osiedlić czy przebywać.

W tej sytuacji Prezydent Miasta K. nie jest organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, bowiem brak jest przesłanek uzasadniających, że miasto K. było miejscem zamieszkania zmarłego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość powstałe między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, jeżeli odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami jednostek rządowych.

Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie (spór pozytywny), względnie dochodzi między tymi organami do sporu negatywnego, tj. każdy z organów uważa się za niewłaściwy.

Z takim właśnie sporem o właściwość w ujęciu negatywnym mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem żaden z organów nie uznaje swojej kompetencji do rozpoznania wniosku w sprawie potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych dla A. G. Przyczyną sporu o właściwość są odmienne ustalenia organów co do ostatniego miejsca zamieszkania zmarłego świadczeniobiorcy.

Kompetencję organu do wydania decyzji we wskazanym wyżej zakresie określa art. 54 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2, jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, potwierdzająca to prawo.

Stosownie do wskazanego przepisu właściwość organu w sprawie potwierdzenia prawa do świadczenia opieki zdrowotnej ustala się w oparciu o miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy. Powołana ustawa nie zawiera definicji pojęcia "miejsce zamieszkania", a zatem przy jego ustaleniu należy posłużyć się uregulowaniem zawartym w art. 25 K.c., zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Oznacza to, że miejscem pobytu stałego osoby fizycznej jest miejscowość, w której koncentrują się jej czynności życiowe, bez względu na adres zameldowania.

Z akt sprawy wynika, że A. G. od dnia 10 sierpnia 2012 r. nie posiadał meldunku stałego w gminie B. W oparciu o zebrane w sprawie przez organy informacje nie można wskazać, na obszarze której miejscowości koncentrowała się jego aktywność życiowa. Nie sposób zatem ustalić prawidłowo jego ostatniego miejsca zamieszkania w rozumieniu art. 25 K.c. Należy przyjąć więc za miarodajne ustalenia zawarte w przeprowadzonym w dniu 19 stycznia 2015 r. wywiadzie środowiskowym, z którego wynika, że świadczeniobiorca był osobą bezdomną, ostatnio pomieszkującą na klatkach schodowych w K., skąd w dniu 8 stycznia 2015 r. nieprzytomny został zabrany karetką do Szpitala w K., w którym zmarł.

Zaznaczyć jednak należy, że ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, jako ustawa szczególna, nie reguluje właściwości miejscowej organu w przypadku osób bezdomnych i nie odsyła w tym zakresie do ustawy o pomocy społecznej, zatem subsydiarnie zastosowanie muszą znaleźć zasady zawarte w przepisach K.p.a.

Zgodnie z art. 21 § 1 pkt 3 K.p.a. właściwość miejscową organu ustala się – w innych sprawach - według miejsca zamieszkania (siedziby) w kraju, a w braku zamieszkania w kraju – według miejsca pobytu strony lub jednej ze stron; jeżeli żadna ze stron nie ma w kraju zamieszkania (siedziby) lub pobytu – według miejsca ostatniego ich zamieszkania (siedziby) lub pobytu w kraju. Jeżeli natomiast nie można ustalić właściwości miejscowej w sposób wyżej wskazany, uznaje się, że sprawa należy do organu właściwego dla miejsca, w którym nastąpiło zdarzenie powodujące wszczęcie postępowania, albo w razie braku ustalenia takiego miejsca – do organu właściwego dla obszaru dzielnicy Śródmieście w m.st. Warszawie (art. 21 § 2 K.p.a.).

W przedmiotowej sprawie, mając na uwadze art. 21 § 2 K.p.a., organem właściwym do wydania decyzji, o której mowa w art. 54 ust. 1 ustawy, jest zatem Prezydent Miasta K., jako organ właściwy dla miejsca, w którym nastąpiło zdarzenie powodujące wszczęcie postępowania.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.