Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 5 lutego 2013 r. Prezydent Miasta Bytomia zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość zaistniałego pomiędzy nim, a Prezydentem Miasta Wrocławia w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku J.F. dotyczącego skierowania do domu pomocy społecznej.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż pismem z dnia 17 grudnia 2012 r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej we Wrocławiu, uznając się za organ niewłaściwy do rozpatrzenia sprawy, przekazał wywiad środowiskowy Pani J.F. zameldowanej na pobyt stały we Wrocławiu, a obecnie przebywającej w Bytomiu, w sprawie umieszczenia w/w w domu pomocy społecznej.
Z przesłanej dokumentacji wynika, że w dniu 27 sierpnia 2012 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we Wrocławiu wpłynęło podanie Pani J.F. zameldowanej we Wrocławiu o umieszczenie w domu pomocy społecznej. We wniosku Pani J.F. wskazała, że obecnie przebywa u bratanicy w Bytomiu dlatego też Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej we Wrocławiu wnioskiem z dnia 28 sierpnia 2012 r. zwrócił się z prośbą do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Bytomiu o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego.
Powyższy wywiad wraz z załącznikami pismem z dnia 26 września 2012 r. został przesłany do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we Wrocławiu.
Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej we Wrocławiu celem uzupełnienia dokumentacji pismem z dnia 18 października 2012 r. zwrócił się z prośbą do Pani G.K. o przesłanie kserokopii aktu notarialnego, który w/w przedstawiła jedynie do wglądu pracownikowi socjalnemu MOPR Bytom. Przytoczony akt notarialny wpłynął do MOPS we Wrocławiu w dniu 7 listopada 2012 r. Ponadto pismem z dnia 13 listopada 2012 r. MOPS we Wrocławiu zwrócił z prośbą do MOPR w Bytomiu o przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego z bratanicą, Panią G.K..
Pracownik socjalny Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Bytomiu w trakcie prowadzonego postępowania ustalił, że Pani J.F. do października 2011 r. zamieszkiwała we Wrocławiu, gdzie do chwili obecnej jest zameldowana. Aktem notarialnym - umową dożywocia z dnia 26 października 2010 r. Pani J.F. przeniosła na rzecz bratanicy, Pani G.K. zamieszkałej w Bytomiu przy własność ww. lokalu wraz z udziałem w wspólnych częściach budynku i w prawie własności gruntu, a Pani G.K. w zamian za to zobowiązała się zapewnić Pani J.F. dożywotnie utrzymanie polegające na: przyjęciu jej jako domownika, zapewnieniu jej mieszkania, odpowiedniej pomocy i pielęgnowania w chorobie oraz sprawienie jej własnym kosztem pogrzebu odpowiadającego zwyczajom miejscowym.
Od chwili zawarcia umowy dożywocia do momentu zamieszkania Pani J.F. w Bytomiu upłynął rok. Ze względu na podeszły wiek oraz problemy zdrowotne, Pani J.F. coraz gorzej funkcjonowała w dotychczasowym środowisku tj. we Wrocławiu, a dalszy pobyt bez opieki mógł stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia samej zainteresowanej oraz najbliższego otoczenia. Z uwagi na zaistniałą sytuację, w listopadzie 2011 r. Pani J.F. zamieszkała u swojej bratanicy, Pani G.K. w Bytomiu. W czasie pobytu w Bytomiu Pani J.F. postanowiła ubiegać się o umieszczenie w domu pomocy społecznej na terenie Wrocławia, jednocześnie oświadczyła, iż nie nosi się z zamiarem stałego pobytu na terenie Bytomia. W trakcie ponownego rozeznania sytuacji tj. przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego w dniu 22 stycznia 2013 r. pracownik socjalny MOPR w Bytomiu ustalił, że zainteresowana chciałaby powrócić do mieszkania we Wrocławiu, które nie zostało sprzedane i nie jest wynajmowane. Ponadto ustalono, że klientka pomimo pobytu w Bytomiu nadal korzysta z opieki zdrowotnej we Wrocławiu, jak również wiąże swoją przyszłość z miastem Wrocław, a jej pobyt u krewnej w Bytomiu spowodowany jest wyłącznie stanem zdrowia.
W ocenie wnioskodawcy za bezzasadną należy uznać argumentację Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we Wrocławiu, iż fakt zawarcia umowy dożywocia pomiędzy Panią J.F., a jej bratanicą, Panią G.K. jest podstawą do uznania, że organem właściwym do rozpoznania wniosku Pani J.F. jest gmina Bytom.
W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta Wrocławia wskazał, iż miejsca zamieszkania nie można utożsamiać z miejscem zameldowania, albowiem czynność zameldowania ma charakter jedynie ewidencyjny i nie wiąże się z nią nabycie jakichkolwiek praw bądź obowiązków przez osobę podlegającą zameldowaniu. Faktem bezspornym jest, że Pani J.F. od października 2011 r. przebywa u swojej bratanicy w Bytomiu. Obie strony przyznają również, iż klientka zawarła z bratanicą umowę dożywocia na podstawie której Fani G.K. zobowiązała się do zapewnienia Pani J.F. dożywotniego przyjęcia jej jako domownika oraz zapewnieni jej odpowiedniej pomocy i pielęgnowaniu w chorobie. Z uwagi na podeszły wiek i problemy zdrowotne Pani J.F. zamieszkała z bratanicą i to w Bytomiu znajduje się obecnie jej centrum życiowe. Z zawartej umowy dożywocia wynika, iż intencją i wolą zarówno J.F. jak i G.K. było, aby klientka zamieszkała "dożywotnio" ze swoją bratanicą w Bytomiu. W związku z tym uznać należy, iż miejscem zamieszkania Pani J.F. jest Bytom.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej.
W rozpoznawanej sprawie negatywny spór o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Bytomia, a Prezydentem Miasta Wrocławia dotyczył wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku J.F. dotyczącego skierowania do domu pomocy społecznej
Zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. W myśl art. 101 ust. 1 powołanej ustawy, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Tym samym rozstrzygnięcie powyższego sporu wymagało ustalenia miejsca zamieszkania J.F..
Ustawa o pomocy społecznej nie zawiera definicji pojęcia "miejsce zamieszkania", a więc należy przyjąć ogólną definicję tego terminu, zawartą w art. 25 ustawy kodeks cywilny, zgodnie z którą miejscem zamieszkania jest miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. Na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się zatem dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym i wola (zamiar) stałego pobytu. Należy tu zauważyć, że wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli (nie jest czynnością prawną). Wystarczy, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby, polegający na ześrodkowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2009 r., sygn. akt I OW 164/08).
Jak wynika z akt sprawy wnioskodawczyni – J.F. od października 2011 r. przebywa w Bytomiu u swojej bratanicy w związku faktem zawarcia umowy dożywocia z dnia 26 października 2010 r., na podstawie której wnioskodawczyni przeniosła na rzecz bratanicy własność swojego lokalu, położonego we Wrocławiu wraz z udziałem w wspólnych częściach budynku i w prawie własności gruntu, w zamian za dożywotnie przyjęcie jej jako domownika oraz zapewnienie odpowiedniej pomocy i pielęgnowania w chorobie. W związku z powyższym należy uznać, iż J.F. przebywa w Bytomiu z zamiarem stałego pobytu i tam koncentruje się jej centrum życiowe. Na powyższe wpływa zawarcie przez wnioskodawczynię umowy dożywocia, jak i faktyczne przebywanie przez nią na terenie Bytomia.
W konsekwencji tego stanowiska Prezydenta Miasta Bytomia uznać należy, w świetle powołanych przepisów ustawy o pomocy społecznej, za organ właściwy do rozpatrzenia wniosku J.F. o wydanie decyzji dotyczącej skierowania do domu pomocy społecznej.
Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 p.p.s.a. oraz art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, orzekł jak w sentencji.