Postanowienie NSA z 17 sierpnia 2016 r., I OW 96/16

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 17 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy Strzałkowo o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Strzałkowo a Wójtem Gminy Czerwonak w przedmiocie rozpoznania wniosku Wielospecjalistycznego Szpitala Miejskiego im. J. Strusia z Zakładem Opiekuńczo - Leczniczym w Poznaniu

Sprawa

w sprawie wydania decyzji potwierdzającej prawo J.K. do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych p o s t a n a w i a: wskazać Wójta Gminy Czerwonak jako organ właściwy do rozpoznania przedmiotowego wniosku.

Skład

sędzia NSA Małgorzata Pocztarek przewodniczący, sprawozdawca
sędzia NSA Iwona Bogucka
sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka

Uzasadnienie

Wnioskiem z dnia 27 kwietnia 2015 r. Wójt Gminy Strzałkowo wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy nim a Wójtem Gminy Czerwonak, przez wskazanie organu właściwego do wydania decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w dniu 1 marca 2016 r. do Urzędu Gminy w Strzałkowie wpłynęło podanie Wielospecjalistycznego Szpitala Miejskiego im. J. Strusia z Zakładem Opiekuńczo - Leczniczym z siedzibą przy ul. Szwajcarskiej 3 w Poznaniu, dotyczące wydania decyzji przyznającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej pacjentowi nieubezpieczonemu J.K..

Organ wskazał, że do roku 2008 J.K. zamieszkiwał w miejscowości [..], która jest położona na terenie Gminy Strzałkowo. W Gminie Strzałkowo aktualnie nie posiada zameldowania. Od 2014 r. przebywa w Zakładzie Karnym w [..], gdzie odbywa karę pozbawienia wolności. Zgodnie z postanowieniem Sądu Okręgowego w Poznaniu Wydział V Penitencjarny i Nadzoru nad Wykonaniem Orzeczeń Karnych J.K. miał udzieloną przerwę w odbywaniu kary na okres 1 miesiąca, to jest do dnia 22 marca 2016 r., ze względu na stan zdrowia skazanego, po której winien wrócić do zakładu karnego wskazanego mu przez sąd lub dyrektora zakładu karnego.

Dalej Wójt Gminy Strzałkowo podał, że lokal mieszkalny jaki wskazuje J.K. oświadczając o zamiarze powrotu po odbyciu kary, znajduje się na terenie Gminy Strzałkowo. Jednakże ustalono, iż lokal ten jest własnością Agencji Nieruchomości Rolnych - sekcja zamiejscowa gospodarowania zasobem w Malińcu. ANR oświadczyła, że w lokalu tym są obecnie zameldowane osoby (z tymi osobami podpisana jest umowa najmu) nie spokrewnione z J.K.. Tak więc Pan J.K. nie posiada żadnego tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu.

Zdaniem wnioskodawcy, J.K. nie posiada miejsca zamieszkania, bowiem nie sposób ustalić go w rozumieniu art. 25 kodeksu cywilnego. Z przedstawionych okoliczności faktycznych nie wynikają takie fakty, które pozwalałyby na powiązanie centrum spraw życiowych J.K. z Gminą Strzałkowo.

Wójt Gminy Strzałkowo podkreślił, iż brak regulacji w ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych ustalenia właściwości miejscowej do rozpoznawania spraw potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowych ze środków publicznej, daje podstawy do ustalenia właściwości miejscowej według przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

Zdaniem wnioskodawcy, z uwagi, na brak spełniania przesłanki zamieszkiwania na terenie Gminy Strzałkowo właściwym do rozpatrzenia sprawy jest Wójt Gminy Czerwonak, ze względu na miejsce pobytu strony (Zakład Kamy [..]).

W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy Czerwonak wniósł o wskazanie jako organu właściwego do załatwienia sprawy Wójta Gminy Strzałkowo.

Wskazał, iż aktualny czasowy pobyt w innym miejscu nie przekreśla woli stałego pobytu i koncentracji swych spraw życiowych w innym miejscu. Osoba odbywająca karę pozbawienia wolności nie ma miejsca stałego zamieszkania w zakładzie karnym, gdyż jest to pobyt tymczasowy. J.K. jednoznacznie oświadczył, iż po odbyciu kary zamierza wrócić do miejscowości, w której wcześniej zamieszkiwał tj. do [..]w Gminie Strzałkowo. Tak więc fakt, iż J.K. nie posiada prawa do lokalu dotychczas przez niego zajmowanego nie oznacza, że nie powróci on i nie znajdzie sobie innego lokalu mieszkalnego we wskazanej miejscowości.

Mając na uwadze powyższe organem właściwym do wydania decyzji potwierdzającej prawo do świadczenia opieki zdrowotnej nieubezpieczonemu pacjentowi na podstawie art. 54 ust. 1 ustawy oświadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, jest Wójt Gminy Strzałkowo jako gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość powstałe między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, jeżeli odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami jednostek rządowych.

Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie (spór pozytywny), względnie dochodzi między tymi organami do sporu negatywnego, tj. każdy z organów uważa się za niewłaściwy.

Z takim właśnie sporem o właściwość w ujęciu negatywnym mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem żaden z organów nie uznaje swojej kompetencji do rozpoznania wniosku w sprawie potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych dla J.K. Przyczyną sporu o właściwość są odmienne ustalenia organów co do ostatniego miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy.

Kompetencję organu do wydania decyzji we wskazanym wyżej zakresie określa art. 54 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2, jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, potwierdzająca to prawo.

Stosownie do wskazanego przepisu właściwość organu w sprawie potwierdzenia prawa do świadczenia opieki zdrowotnej ustala się w oparciu o miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy. Powołana ustawa nie zawiera definicji pojęcia "miejsce zamieszkania", a zatem przy jego ustaleniu należy posłużyć się uregulowaniem zawartym w art. 25 K.c., zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Oznacza to, że miejscem pobytu stałego osoby fizycznej jest miejscowość, w której koncentrują się jej czynności życiowe, bez względu na adres zameldowania.

Z akt sprawy wynika, że J.K. od 2008 r. nie zamieszkuje i nie posiada meldunku stałego w [..] (Gmina Strzałkowo), natomiast lokal, w którym wcześniej przebywał jest własnością Agencji Nieruchomości Rolnych, która obecnie go wynajmuje innym osobom. W oparciu o takie informacje nie można stwierdzić, iż w Gminie Strzałkowo koncentruje się jego aktywność życiowa. Co prawda ze złożonego przez J.K. oświadczenia wynika, że po opuszczeniu ośrodka zamierza powrócić do miejscowości [..]w Gminie Strzałkowo, jednak w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczność ta nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Obecnie J.K. przebywa w Zakładzie Karnym w [..], którego również nie można uznać, iż jest to miejsce jego zamieszkania z zamiarem stałego pobytu, ponieważ zakład ten jest przeznaczony do okresowego pobytu osób (osadzonych). W konsekwencji należy uznać J.K. za osobę bezdomną. Zgodnie z art. 6 pkt 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.) osobą bezdomną jest bowiem osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowana na pobyt stały w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania.

Zaznaczyć jednak należy, że ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, jako ustawa szczególna, nie reguluje właściwości miejscowej organu w przypadku osób bezdomnych i nie odsyła w tym zakresie do ustawy o pomocy społecznej, zatem subsydiarnie zastosowanie muszą znaleźć zasady zawarte w przepisach K.p.a.

Zgodnie z art. 21 § 1 pkt 3 K.p.a. właściwość miejscową organu ustala się – w innych sprawach - według miejsca zamieszkania (siedziby) w kraju, a w braku zamieszkania w kraju – według miejsca pobytu strony lub jednej ze stron; jeżeli żadna ze stron nie ma w kraju zamieszkania (siedziby) lub pobytu – według miejsca ostatniego ich zamieszkania (siedziby) lub pobytu w kraju. Jeżeli natomiast nie można ustalić właściwości miejscowej w sposób wyżej wskazany, uznaje się, że sprawa należy do organu właściwego dla miejsca, w którym nastąpiło zdarzenie powodujące wszczęcie postępowania, albo w razie braku ustalenia takiego miejsca – do organu właściwego dla obszaru dzielnicy Śródmieście w m.st. Warszawie (art. 21 § 2 K.p.a.).

Skoro w niniejszej sprawie nie można mówić o miejscu zamieszkania strony, to należy ustalić właściwość miejscową organu administracji publicznej wg dalszych wskazówek, zawartych w art. 21 § 1 pkt 3 K.p.a.

Stosownie do jego regulacji, jeśli strona nie ma miejsca zamieszkania, właściwość ustala się według jej miejsca pobytu. Z akt sprawy wynika, iż takim miejscem był Zakład Karny w [..], gdyż to z niego J.K. został skierowany do szpitala, a następnie do niego powrócił. Wójt Gminy Czerwonak jest zatem organem właściwym miejscowo do załatwienia wniosku Wielospecjalistycznego Szpitala Miejskiego im. J. Strusia z Zakładem Opiekuńczo – Leczniczym w Poznaniu, zgodnie z art. 21 § 1 pkt 3 K.p.a. w zw. z art. 54 ust. 1 ustawy.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.