Postanowienie NSA z 14 września 2016 r., I OW 97/16

Wydany

14 września 2016 r.

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 14 września 2016 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta i Gminy Andrychów o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy Andrychów a Wójtem Gminy Biały Dunajec w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku K. M. o przyznanie pomocy finansowej w formie zasiłku stałego oraz objęcie składką na ubezpieczenie zdrowotne postanawia wskazać Burmistrza Miasta i Gminy Andrychów jako organ właściwy do rozpoznania wniosku K. M. o przyznanie pomocy finansowej w formie zasiłku stałego oraz objęcie składką na ubezpieczenie zdrowotne

Skład

Przewodniczący: Sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędzia WSA del. Dorota Jadwiszczok

Uzasadnienie

Burmistrz Miasta i Gminy Andrychów, reprezentowany przez Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w Andrychowie (dalej Dyrektor Ośrodka) wnioskiem z dnia 8 lutego 2016 r. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Wójtem Gminy Biały Dunajec, reprezentowanym przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Białym Dunajcu (dalej Kierownik Ośrodka) w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku K. M. o przyznanie pomocy finansowej w formie zasiłku stałego oraz objęcie składką na ubezpieczenie zdrowotne.

We wniosku Dyrektor Ośrodka wskazał, że brak jest jakichkolwiek przesłanek natury faktycznej i prawnej dla zakwalifikowania Gminy Andrychów jako miejsca zamieszkania K. M.(dalej zainteresowany). Zarówno z treści oświadczeń złożonych przez stronę jak i z formularza wywiadu środowiskowego nie wynika jednoznacznie, że zainteresowany zamieszkuje w Andrychowie, przy ul. [...]. Ostatnim miejscem zameldowania zainteresowanego na pobyt stały jest Biały Dunajec, ul. [...]. Zainteresowany był ośmiokrotnie hospitalizowany w Wojewódzkim Szpitalu Psychiatrycznym w Andrychowie. Z informacji uzyskanych od pracownika socjalnego wynika, że łącznie spędził w Szpitalu (do dnia 8 lutego 2016 r.) - 325 dni, czyli ponad 10 miesięcy (pismo z 8 lutego 2016 r.). Zainteresowany przebywa obecnie w Wojewódzkim Szpitalu Psychiatrycznym w Andrychowie, jednak przebywanie w placówce instytucjonalnej takiej jak szpital, nie można nazwać zamieszkaniem. W wywiadzie środowiskowym zainteresowany nie podaje żadnego innego adresu jak tylko Biały Dunajec, ul. [...].

W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość Kierownik Ośrodka, wniósł o wskazanie w niniejszej sprawie jako organu właściwego Burmistrza Miasta i Gminy Andrychów. Zainteresowany nie mieszka na terenie Gminy od przeszło 20 lat mimo, że ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały ma na ul. [...], 34-425 Biały Dunajec. Zainteresowany przez lata mieszkał w Zakopanem, obecnie zamieszkuje w Andrychowie, gdzie był wielokrotnie hospitalizowany w Psychiatrycznym Szpitalu Wojewódzkim w związku z choroba alkoholową i stanami depresyjnymi, z którymi się zmaga od wielu lat.

Postanowieniem z dnia 1 marca 2016 r., sygn. akt III SO/Kr 3/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, powołując art. 4 § 1 i art. 15 § 1 pkt 4 ppsa, przekazał sprawę według właściwości Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Sądy administracyjne rozpoznają na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, zm. poz. 846, dalej ppsa) spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 ppsa właściwy w tych sprawach jest Naczelny Sąd Administracyjny. Przez spór kompetencyjny należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia danej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uznaje się za właściwy do jej rozpatrzenia (spór negatywny).

W niniejszej sprawie spór, który zaistniał pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy Andrychów a Wójtem Gminy Biały Dunajec jest sporem negatywnym i dotyczy wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku K. M. o przyznanie pomocy finansowej w formie zasiłku stałego oraz objęcie składką na ubezpieczenie zdrowotne.

Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm., dalej ups), właściwość miejscową gminy w sprawach z zakresu pomocy społecznej ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ponieważ ustawa ta nie zawiera legalnej definicji pojęcia miejsca zamieszkania, zastosowanie w tej mierze znajdują przepisy kodeksu cywilnego.

W analizowanej sytuacji istotna była treść art. 25 kc, który przewiduje, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu, na który składają się dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). O zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej osoby fizycznej.

W orzecznictwie i literaturze przyjmuje się, że miejsce zamieszkania osoby fizycznej nie musi być tożsame z miejscem jej zameldowania. Meldunek jest czynnością jedynie techniczną, administracyjną, związaną z miejscem faktycznego pobytu osoby. O zamiarze natomiast jej stałego pobytu w określonej miejscowości decyduje wola tej osoby.

Odnosząc powyższe do sytuacji, jaka zachodził w przedmiotowej sprawie należy wskazać, że aktualnym miejscem zamieszkania K. M. jest Andrychów. Przed hospitalizacją zainteresowany przebywał w Parafii Św. Macieja w Andrychowie, pomagając w pracach gospodarczych na plebani przez 8 miesięcy, a ksiądz go bardzo chwalił. W tej miejscowości mieszka, uczęszcza na spotkania dla osób uzależnionych od alkoholu, poszukuje pracy (pisma zainteresowanego z: 17 i 18 sierpnia 2015 r.; 1 października 2015 r. – prezentata Urzędu Gminy Biały Dunajec) i tam koncentrują się obecnie, ważne dla niego sprawy życiowe.

W niniejszym przypadku nie miała żadnego znaczenia kwestia zameldowania K. M.. Byłaby ona istotna jedynie w sytuacji, gdyby kwestia właściwości miejscowej organu, była ustalana w oparciu o art. 101 ust. 2 usp. Zgodnie z jego brzmieniem, właściwa do rozpatrzenia sprawy jest gmina ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały osoby bezdomnej. Z informacji udzielonej dnia 19 lutego 2016 r. przez S. M. – ojca zainteresowanego - wynika, że zainteresowany od 20 lat nie przebywa w Białym Dunajcu, ul. [...].

Organem właściwym do rozpoznania wniosku K. M. jest Burmistrz Miasta i Gminy Andrychów.

Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia.